បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃភាពខ្ជះខ្ជាយពេលវេលានិងការចំណាយក្នុងនីតិវិធីគយសម្រាប់ការនាំចូលទំនិញចូលទៅក្នុងតំបន់រួចពន្ធ (Free Zone)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគខ្សែតម្លៃនិងការវិភាគថ្លៃដើម ដើម្បីកំណត់និងលុបបំបាត់សកម្មភាពដែលមិនបង្កើតតម្លៃបន្ថែម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Normal Import Customs Procedures / Outsourced Operations នីតិវិធីគយនាំចូលធម្មតា ឬ ការពឹងផ្អែកលើភ្នាក់ងារគយខាងក្រៅ (Outsourced Customs Clearance) |
មិនចាំបាច់មានបុគ្គលិកជំនាញផ្នែកគយផ្ទាល់ខ្លួនច្រើននៅក្នុងក្រុមហ៊ុន។ វាមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនដែលមិនមានប្រតិបត្តិការនាំចូលនាំចេញញឹកញាប់ ឬស្មុគស្មាញ។ | ចំណាយពេលវេលាច្រើនលើការរៀបចំឯកសារ និងរង់ចាំការអនុម័ត។ ត្រូវចំណាយថ្លៃសេវាកម្មខ្ពស់ទៅឱ្យភ្នាក់ងារខាងក្រៅ ជាពិសេសនៅពេលមានទំហំនៃការដឹកជញ្ជូន (Shipment) ច្រើន។ | ចំណាយពេល និងថវិកាច្រើនលើសកម្មភាពដែលមិនបង្កើតតម្លៃបន្ថែម (Non-value added activities) នៅក្នុងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាល។ |
| Self-operating Free Zone Importation using Value Stream Mapping (VSM) ការនាំចូលក្នុងតំបន់រួចពន្ធដោយប្រតិបត្តិការផ្ទាល់ខ្លួន តាមរយៈការប្រើប្រាស់ការគូសផែនទីខ្សែតម្លៃ (Value Stream Mapping) |
កាត់បន្ថយពេលវេលារង់ចាំ (Wait time) និងលុបបំបាត់ជំហានដែលមិនចាំបាច់។ ក្រុមហ៊ុនអាចគ្រប់គ្រងការបញ្ចេញទំនិញដោយខ្លួនឯងបានលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ទាមទារការបណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលិកខាងក្នុងឱ្យយល់ច្បាស់ពីនីតិវិធីគយតំបន់រួចពន្ធ។ ត្រូវការការរៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងឯកសារច្បាស់លាស់ពីខាងដើមទី។ | កាត់បន្ថយចំណាយលើនីតិវិធីគយសរុបពី ៨% ទៅ ៥០% ក្នុងមួយការដឹកជញ្ជូន អាស្រ័យលើប្រភេទនៃទំនិញ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រគូសផែនទីខ្សែតម្លៃ (VSM) ដើម្បីកែលម្អនីតិវិធីគយ មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើផ្នែករឹង (Hardware) ថ្លៃៗនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគពេលវេលា ទិន្នន័យ និងចំណេះដឹងពីបុគ្គលិកជំនាញ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងរបស់ក្រុមហ៊ុនភ័ស្តុភារនៅក្នុងតំបន់រួចពន្ធ (Free Zone) នៃប្រទេសថៃ។ ដោយសារច្បាប់គយ ឯកសារតម្រូវ និងនីតិវិធីប្រតិបត្តិការមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ កត្តានេះជះឥទ្ធិពលដល់ពេលវេលា និងការចំណាយជាក់លាក់។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយល់ដឹងពីរបៀបស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះយើងត្រូវយកវិធីសាស្ត្រ (VSM) នេះមកតម្រូវទៅតាមប្រព័ន្ធទិន្នន័យគយ (ASYCUDA) និងច្បាប់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (SEZ) របស់យើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រគូសផែនទីខ្សែតម្លៃ (VSM) នេះពិតជាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការជំរុញការនាំចេញ និងការជម្រុញភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើធុរកិច្ច (Ease of Doing Business)។
សរុបមក ការអនុវត្ត VSM ដើម្បីលុបបំបាត់សកម្មភាពមិនចាំបាច់ (Waste) នឹងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមភ័ស្តុភារនៅកម្ពុជា ដែលជាកត្តាគន្លឹះក្នុងការបង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ជាតិនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value Stream Mapping (VSM) | វិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការគ្រប់គ្រងតាមបែប Lean ដែលប្រើប្រាស់គំនូសបំព្រួញដើម្បីបង្ហាញពីលំហូរនៃវត្ថុធាតុដើម និងព័ត៌មាន តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ ដើម្បីស្វែងរកនិងលុបបំបាត់ភាពខ្ជះខ្ជាយ (សកម្មភាពមិនចាំបាច់)។ | ដូចជាការគូសផែនទីបង្ហាញផ្លូវទឹកហូរ ដើម្បីមើលថាតើកន្លែងណាមានសំរាមស្ទះ ងាយស្រួលនឹងចាត់វិធានការសម្អាតចេញ។ |
| Free Zone | តំបន់សេដ្ឋកិច្ច ឬតំបន់ពាណិជ្ជកម្មដែលត្រូវបានកំណត់ដោយរដ្ឋាភិបាល ដែលទំនិញអាចត្រូវបាននាំចូល ផលិត ឬរក្សាទុកដោយរួចផុតពីការបង់ពន្ធគយរហូតដល់ពេលបញ្ចេញទៅលក់នៅលើទីផ្សារក្នុងស្រុក។ | ដូចជាឃ្លាំងពិសេសមួយទំហំធំ ដែលអ្នកអាចដាក់ទំនិញចូលបានដោយមិនទាន់បង់លុយពន្ធរហូតដល់អ្នកយកវាចេញមកលក់។ |
| Customs Procedures | ជំហាន ឬនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ដែលតម្រូវដោយរដ្ឋាភិបាល (តាមរយៈរដ្ឋបាលគយ) សម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យ វាយតម្លៃ និងអនុញ្ញាតឱ្យទំនិញឆ្លងកាត់ព្រំដែនអន្តរជាតិស្របតាមច្បាប់។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យសំបុត្រ និងកាបូបនៅព្រលានយន្តហោះ មុនពេលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកឡើងយន្តហោះចេញទៅក្រៅប្រទេស។ |
| Non-value added activities | សកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលចំណាយពេលវេលា ធនធាន និងថវិកា ប៉ុន្តែមិនបានបង្កើតគុណតម្លៃបន្ថែមណាមួយដល់ផលិតផល ឬសេវាកម្មពីជ្រុងមើលរបស់អតិថិជនឡើយ។ | ដូចជាការដើរចុះដើរឡើងរវាងតុពីរដើម្បីសុំហត្ថលេខា ដែលខាតពេលឥតប្រយោជន៍ និងមិនធ្វើឱ្យការងារបានផលលឿនជាងមុន។ |
| Logistics Outsourcing | ការជួលក្រុមហ៊ុនក្រៅ (ដូចជា ភ្នាក់ងារគយ ឬក្រុមហ៊ុន Forwarder) ឱ្យធ្វើកិច្ចការងារដឹកជញ្ជូន ឃ្លាំង ឬការរៀបចំឯកសារគយ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់បុគ្គលិករបស់ក្រុមហ៊ុនផ្ទាល់។ | ដូចជាការជួលអ្នកបោសសម្អាតពីក្រុមហ៊ុនក្រៅមកជូតការិយាល័យ ជំនួសឱ្យការឱ្យបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនខ្លួនឯងជាអ្នកជូត។ |
| Kaizen | ទស្សនវិជ្ជាគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុនដែលផ្តោតលើការកែលម្អជាប្រចាំ និងសន្សឹមៗនៅក្នុងដំណើរការការងារ ដោយមានការចូលរួមពីបុគ្គលិកគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្ម។ | ដូចជាការខិតខំធ្វើឱ្យខ្លួនឯងល្អជាងម្សិលមិញ១ភាគរយជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយមិនចាំបាច់ផ្លាស់ប្តូរធំដុំភ្លាមៗនោះទេ។ |
| Paperless (e-Customs) | ប្រព័ន្ធបញ្ជូនទិន្នន័យ និងឯកសារគយតាមទម្រង់អេឡិចត្រូនិកតាមរយៈបណ្តាញកុំព្យូទ័រ ដែលជំនួសការប្រើប្រាស់ក្រដាសស្នាមផ្ទាល់ ដើម្បីចំណេញពេល កាត់បន្ថយការិយាធិបតេយ្យ និងកាត់បន្ថយកំហុស។ | ដូចជាការផ្ញើសារតាម Telegram ឬអ៊ីមែល ជំនួសឱ្យការសរសេរសំបុត្រដាក់ស្រោមបញ្ជូនតាមប្រៃសណីយ៍។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
