បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះវិភាគស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់កំណើនបៃតង និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការពង្រីកទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុបៃតង ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅបំភាយឧស្ម័នកម្រិតសូន្យ (Net-Zero) របស់វៀតណាមនៅឆ្នាំ២០៥០។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគឯកសារទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយ និងទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុបៃតងនៅប្រទេសវៀតណាម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Green Credit (Tín dụng xanh) ឥណទានបៃតង |
ផ្តល់ប្រភពទុនផ្ទាល់ដល់គម្រោង 친បរិស្ថាន និងមានកំណើនឆាប់រហ័ស (កើនឡើងជាមធ្យម ៣៥,៤% ក្នុងមួយឆ្នាំ)។ លើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីហានិភ័យបរិស្ថានក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារ។ | មិនទាន់មានយន្តការលើកទឹកចិត្តផ្នែកអត្រាការប្រាក់ច្បាស់លាស់។ ទំហំនៅតូចនៅឡើយ (ត្រឹម ៤,១៦% នៃឥណទានសរុប)។ | ទំហំឥណទានបៃតងសរុបនៅវៀតណាមសម្រេចបានជិត ៥០០ ពាន់ពាន់លានដុង ក្នុងឆ្នាំ២០២២ (ភាគច្រើនលើថាមពលកកើតឡើងវិញ និងកសិកម្មបៃតង)។ |
| Green Bonds (Trái phiếu xanh) សញ្ញាប័ណ្ណបៃតង |
ជួយធ្វើពិពិធកម្មប្រភពមូលធន អាចអនុវត្តបានទាំងរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់តំបន់ និងសហគ្រាសឯកជន។ | ខ្វះខាតបញ្ជីចំណាត់ថ្នាក់គម្រោងបៃតងថ្នាក់ជាតិ។ មានបញ្ហាទំនុកចិត្តពីវិនិយោគិនដោយសារភាពមិនច្បាស់លាស់នៃការគ្រប់គ្រងប្រាក់ចំណូលពីការបោះផ្សាយ។ | ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងច្បាប់គាំពារបរិស្ថាន ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅមានកម្រិត ដោយសាររង់ចាំការអនុម័តបញ្ជីចំណាត់ថ្នាក់បៃតង (Green Taxonomy)។ |
| Green Equity/ESG Reporting (Cổ phiếu xanh) មូលបត្រកម្មបៃតង និងការរាយការណ៍ ESG |
បង្ខំឱ្យក្រុមហ៊ុនចុះបញ្ជីបង្ហាញព័ត៌មានអំពីផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន សង្គម និងអភិបាលកិច្ច (ESG) ផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់ដល់វិនិយោគិន។ | ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលចាប់ផ្តើមនៅឡើយ ហើយភាគច្រើនជាការអនុវត្តតាមកាតព្វកិច្ចច្បាប់ជាជាងការផ្តួចផ្តើមដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ | ការអនុវត្តសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (VNSI) នៅលើទីផ្សារមូលបត្រវៀតណាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រ ឬមន្ទីរពិសោធន៍នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារយ៉ាងចាំបាច់នូវការរៀបចំយន្តការច្បាប់ ទុនហិរញ្ញវត្ថុ និងធនធានមនុស្សជំនាញកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីអនុវត្តគោលនយោបាយម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ការវិវត្តនៃប្រព័ន្ធច្បាប់ និងរបាយការណ៍របស់ធនាគាររដ្ឋនៃប្រទេសវៀតណាម (State Bank of Vietnam) ចន្លោះឆ្នាំ២០១៥ ដល់ ២០២៣។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចលូតលាស់ស្រដៀងគ្នា ពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម និងងាយរងគ្រោះពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ដែលធ្វើឱ្យបទពិសោធន៍រៀបចំច្បាប់របស់វៀតណាមក្លាយជាមេរៀនដ៏ល្អ។
យន្តការហិរញ្ញវត្ថុបៃតងដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុបៃតងទាំងនេះ នឹងជួយប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការទាក់ទាញមូលនិធិអាកាសធាតុអន្តរជាតិ និងឈានទៅសម្រេចបានគោលដៅអព្យាក្រឹតកាបូននៅឆ្នាំ២០៥០។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Green Taxonomy | ប្រព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់ដែលកំណត់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើគម្រោង ឬសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចមួយពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ដល់បរិស្ថានកម្រិតណា។ វាជួយទប់ស្កាត់ការភូតកុហកថាគម្រោងរបស់ខ្លួនជួយបរិស្ថាន (Greenwashing) ដើម្បីកេងចំណេញហិរញ្ញវត្ថុ។ | ដូចជាការដាក់ស្លាកសញ្ញាបញ្ជាក់ "អាហារសរីរាង្គ" លើបន្លែ ដើម្បីឱ្យអ្នកទិញដឹងច្បាស់ថាវាពិតជាមិនមានជាតិគីមីមែន មិនមែនគ្រាន់តែការអះអាងដោយមាត់ទទេ។ |
| Net Zero | ស្ថានភាពដែលបរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស ត្រូវបានធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពដោយការស្រូបយកបរិមាណឧស្ម័ននោះមកវិញ (តាមរយៈការដាំដើមឈើ ឬបច្ចេកវិទ្យាស្រូបកាបូន) ធ្វើឱ្យការបញ្ចេញសរុបស្មើនឹងសូន្យ។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលក្នុងធុងដែលធ្លាយ បើអ្នកចាក់ទឹកចូលប៉ុន្មាន ហើយទឹកហូរចេញវិញប៉ុណ្ណោះ នោះកម្ពស់ទឹកក្នុងធុងនឹងនៅដដែល។ |
| Green Credit | ប្រាក់កម្ចីពីធនាគារដែលផ្តល់ជូនក្នុងអត្រាការប្រាក់ទាប ឬមានលក្ខខណ្ឌងាយស្រួល សម្រាប់តែអាជីវកម្ម ឬគម្រោងណាដែលកាត់បន្ថយការបំពុល ឬប្រើប្រាស់ធនធានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងចីរភាព។ | ដូចជាសាលារៀនផ្តល់អាហារូបករណ៍ពិសេស សម្រាប់តែសិស្សណាដែលស្ម័គ្រចិត្តធ្វើការងារជួយសម្អាតបរិស្ថានសាលា។ |
| Green Bonds | ឧបករណ៍បំណុលដែលរដ្ឋាភិបាល ឬក្រុមហ៊ុនបោះផ្សាយដើម្បីប្រមូលប្រាក់ពីវិនិយោគិន ដោយមានការសន្យាតាមផ្លូវច្បាប់ថា ប្រាក់នោះនឹងត្រូវយកទៅប្រើប្រាស់តែលើគម្រោងអភិរក្សបរិស្ថាន ឬអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការខ្ចីលុយមិត្តភក្តិដោយសន្យាថានឹងយកលុយនោះទៅទិញតែកង់ជិះ (មិនបំពុលបរិស្ថាន) មិនមែនយកទៅទិញម៉ូតូដែលបញ្ចេញផ្សែងនោះទេ។ |
| ESG | តំណាងឱ្យ Environmental, Social, and Governance (បរិស្ថាន សង្គម និងអភិបាលកិច្ច) ដែលជាសូចនាករសម្រាប់វិនិយោគិនប្រើដើម្បីវាយតម្លៃក្រុមហ៊ុនមួយ ថាតើក្រុមហ៊ុននោះយកចិត្តទុកដាក់លើការការពារបរិស្ថាន ការទទួលខុសត្រូវចំពោះសង្គម និងមានតម្លាភាពក្នុងការដឹកនាំកម្រិតណា។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសិស្សម្នាក់ ដែលមិនត្រឹមតែមើលលើពិន្ទុប្រឡងប៉ុណ្ណោះទេ តែត្រូវមើលលើសីលធម៌ និងការចូលរួមការងារសង្គមផងដែរ។ |
| Carbon Credit | វិញ្ញាបនបត្រដែលអាចជួញដូរបាន ដែលតំណាងឱ្យសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ចំនួន១តោន។ ក្រុមហ៊ុនដែលបញ្ចេញឧស្ម័នតិចជាងកម្រិតកំណត់ អាចលក់ឥណទានដែលសល់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនដែលបញ្ចេញលើសកំណត់។ | ដូចជាសំបុត្រអនុញ្ញាតឱ្យចោលសម្រាម បើអ្នកចោលតិច អ្នកអាចលក់សំបុត្រដែលសល់ឱ្យអ្នកផ្សេងដែលចង់ចោលសម្រាមច្រើន។ |
| carbon off-setting | សកម្មភាពដែលក្រុមហ៊ុន ឬបុគ្គលចំណាយប្រាក់ទៅលើគម្រោងកាត់បន្ថយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅកន្លែងផ្សេង (ដូចជាគម្រោងការពារព្រៃឈើ ឬថាមពលខ្យល់) ដើម្បីប៉ះប៉ូវរាល់ការបញ្ចេញឧស្ម័នពុលពីសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាអ្នកបរិភោគបង្អែមច្រើនចូលក្នុងខ្លួន ហើយសម្រេចចិត្តទៅរត់ហាត់ប្រាណដើម្បីដុតកាឡូរីនោះចោលវិញឱ្យមានតុល្យភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
