បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីភាពចាំបាច់ក្នុងការគាំទ្រដល់អាជីវកម្មនៅប្រទេសវៀតណាម សម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកសេដ្ឋកិច្ចពណ៌បៃតង និងការសម្រេចបាននូវការបំភាយឧស្ម័នសូន្យ (Net Zero) នៅឆ្នាំ២០៥០ ស្របពេលដែលការប្រែប្រួលអាកាសធាតុត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងកាត់បន្ថយ ៣,៥% នៃ ផ.ស.ស នៅឆ្នាំ២០៥០។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការវិភាគលើគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុបច្ចុប្បន្ន បញ្ហាប្រឈម និងស្នើឡើងនូវដំណោះស្រាយគោលនយោបាយដើម្បីជំរុញហិរញ្ញប្បទានបៃតងនៅវៀតណាម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Green Credit ឥណទានបៃតង |
លើកទឹកចិត្តអាជីវកម្មឱ្យផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា និងការពារបរិស្ថាន ព្រមទាំងផ្តល់ឱកាសទទួលបានទុនអនុគ្រោះ និងការគាំទ្រពីរដ្ឋ។ | នៅខ្វះការឯកភាពលើនិយមន័យ ទម្រង់បែបបទកម្ចីស្មុគស្មាញ ហើយអត្រាការប្រាក់មិនទាន់មានភាពខុសគ្នាច្រើនពីកម្ចីធម្មតា។ | គិតត្រឹមចុងឆ្នាំ២០២២ ឥណទានបៃតងសម្រេចបានជិត ៥សែនពាន់លានដុង (ប្រមាណ ៤,២% នៃឥណទានសរុបនៃសេដ្ឋកិច្ច)។ |
| Green Bonds សញ្ញាប័ណ្ណបៃតង |
ជាឧបករណ៍ប្រមូលទុនដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់គម្រោងការពារបរិស្ថាន ថាមពលកកើតឡើងវិញ និងការកាត់បន្ថយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែលមានរយៈពេលវែង។ | ការអភិវឌ្ឍនៅមានភាពយឺតយ៉ាវ ខ្វះអ្នកជំនាញវាយតម្លៃហានិភ័យបរិស្ថាន-សង្គម និងមានការចូលរួមតិចតួចពីក្រុមហ៊ុនឯកជន។ | គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ វៀតណាមបោះផ្សាយបាន ៥ លើក ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ប្រមាណ ២០០ លានដុល្លារអាមេរិក (៥៧% សម្រាប់ថាមពលកកើតឡើងវិញ)។ |
| Carbon Credit Market ទីផ្សារឥណទានកាបូន |
បង្កើតប្រភពចំណូលហិរញ្ញវត្ថុថ្មី និងជំរុញយ៉ាងសកម្មដល់ការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (GHG)។ | កង្វះខាតអ្នកជំនាញបច្ចេកទេស និងមានការលំបាកក្នុងការធ្វើសារពើភណ្ឌឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅតាមមូលដ្ឋានអាជីវកម្ម ដែលបណ្តាលឱ្យទិន្នន័យមិនច្បាស់លាស់។ | វៀតណាមទទួលបានថវិកាជាង ១.២០០ ពាន់លានដុង ពីធនាគារពិភពលោក (WB) សម្រាប់ការលក់ឥណទានកាបូនព្រៃឈើ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការធនធានសំខាន់ៗមួយចំនួនដើម្បីអនុវត្តគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុបៃតងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើបរិបទប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីធនាគាររដ្ឋវៀតណាម និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាប្រឈមដូចជាការខ្វះខាតក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងអ្នកជំនាញបច្ចេកទេស គឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្សេងទៀត។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះគឺជាមេរៀនដ៏សំខាន់មួយក្នុងការរៀបចំយន្តការហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគបៃតង។
គោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្ត និងកែច្នៃស្របតាមបរិបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តយន្តការទាំងនេះតម្រូវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពិសេសធនាគារជាតិ និងក្រសួងបរិស្ថាន ត្រូវសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ ដើម្បីកសាងសមត្ថភាពបច្ចេកទេស និងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដែលចាំបាច់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Net Zero | គោលដៅអាកាសធាតុដែលតម្រូវឱ្យកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ទៅបរិយាកាសឱ្យនៅកម្រិតទាបបំផុតដែលអាចធ្វើទៅបាន ហើយឧស្ម័នដែលនៅសេសសល់ត្រូវស្រូបយកត្រឡប់មកវិញដោយធម្មជាតិ (ដូចជាព្រៃឈើ) ឬបច្ចេកវិទ្យា ធ្វើឱ្យតុល្យភាពស្មើ "សូន្យ"។ | ដូចជាការរកចំណូលនិងចំណាយស្មើគ្នា ពោលគឺបរិមាណឧស្ម័នពុលដែលភាយចេញ ត្រូវតែស្មើនឹងបរិមាណដែលយើងអាចស្រូបយកមកវិញ។ |
| Green Credit | ប្រភេទឥណទាន ឬប្រាក់កម្ចីដែលផ្តល់ដោយធនាគារក្នុងអត្រាការប្រាក់ទាប ឬមានលក្ខខណ្ឌអនុគ្រោះ សម្រាប់តែគម្រោង ឬអាជីវកម្មណាដែលរួមចំណែកដល់ការការពារបរិស្ថាន កាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូន និងសន្សំសំចៃធនធានធម្មជាតិ។ | ដូចជាការឲ្យសិស្សពូកែខ្ចីលុយរៀនដោយមិនយកការប្រាក់ តែនេះគឺឲ្យក្រុមហ៊ុនដែលការពារបរិស្ថានខ្ចីលុយដោយមានការអនុគ្រោះពិសេសពីធនាគារ។ |
| Green Bonds | សញ្ញាប័ណ្ណ ឬប័ណ្ណបំណុលដែលបោះផ្សាយដោយរដ្ឋាភិបាល ឬក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីប្រមូលទុនពីអ្នកវិនិយោគ ដោយមានការសន្យាថាទុនដែលប្រមូលបាននោះនឹងយកទៅប្រើប្រាស់ផ្តាច់មុខសម្រាប់ផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់គម្រោងដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់បរិស្ថានតែប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការរៃអង្គាសប្រាក់ពីមហាជនដោយសន្យាសងត្រឡប់មកវិញជាមួយការប្រាក់ ប៉ុន្តែប្រាក់នោះមានលក្ខខណ្ឌត្រូវយកទៅសាងសង់របស់ល្អៗសម្រាប់បរិស្ថានដូចជាស្ថានីយថាមពលព្រះអាទិត្យ។ |
| Carbon Credit | វិញ្ញាបនបត្រដែលអាចទិញលក់បាននៅលើទីផ្សារ ដែលតំណាងឱ្យសិទ្ធិ ឬការបញ្ជាក់ពីការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) ឬឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ផ្សេងទៀតចំនួនមួយតោនទៅក្នុងបរិយាកាស។ | ដូចជាសំបុត្រអនុញ្ញាតឱ្យចោលសំរាមបានមួយគីឡូ បើអ្នកចោលតិចជាងកំណត់ អ្នកអាចយកសំបុត្រដែលសល់ទៅលក់ឱ្យរោងចក្រផ្សេងដែលបញ្ចេញផ្សែងច្រើន។ |
| Greenhouse Gas Inventory | ដំណើរការប្រមូលទិន្នន័យ ការគណនា និងការកត់ត្រានូវបរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែលបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស និងបរិមាណដែលស្រូបយកដោយប្រភពណាមួយ (ដូចជារោងចក្រ ឬក្រុមហ៊ុន) ក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់មួយ ដើម្បីជាមូលដ្ឋានក្នុងការគ្រប់គ្រង។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌរាប់ចំនួនទំនិញក្នុងឃ្លាំងដើម្បីដឹងចំនួនច្បាស់លាស់ តែនេះគឺជារាប់និងគណនាចំនួនផ្សែងពុលដែលរោងចក្របានបញ្ចេញប្រចាំឆ្នាំ។ |
| Environmental and Social Risk Assessment | ការវាយតម្លៃជាមុននូវផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដែលគម្រោងវិនិយោគមួយអាចបង្កឡើងចំពោះបរិស្ថានធម្មជាតិ និងសហគមន៍មនុស្ស ដើម្បីធានាថាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុមិនផ្តល់ប្រាក់កម្ចីដល់គម្រោងដែលបំផ្លាញសង្គម និងដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យឥណទាន។ | ដូចជាការពិនិត្យប្រវត្តិរូបនិងឥរិយាបថអ្នកខ្ចីលុយមុននឹងឱ្យខ្ចី ដើម្បីឱ្យប្រាកដថាគេមិនយកលុយយើងទៅទិញថ្នាំញៀន ឬធ្វើរឿងខុសច្បាប់ដែលបង្កហានិភ័យដល់យើង។ |
| ISO 14064-1:2018 | ស្តង់ដារអន្តរជាតិដែលបញ្ជាក់ពីគោលការណ៍ និងតម្រូវការនៅកម្រិតអង្គភាពសម្រាប់ការរចនា ការអភិវឌ្ឍ ការគ្រប់គ្រង ការគណនា និងការរាយការណ៍អំពីសារពើភណ្ឌឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់និងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។ | ដូចជាសៀវភៅណែនាំស្តង់ដាររង្វាស់រង្វាល់អន្តរជាតិ ដែលប្រាប់ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ពីគន្លឹះគណនានិងរាយការណ៍ពីផ្សែងពុលឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងឯកភាពគ្នាទូទាំងពិភពលោក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
