បញ្ហា (The Problem)៖ ម៉ូដែលតម្រឹមស្ថាប័ន (Organizational alignment models) បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងវិស័យអប់រំបន្ត (Further Education) ត្រូវបានផ្អែកលើទ្រឹស្តីនីអូលីបេរ៉ាល់ (Neoliberal theory) ដែលជំរុញឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងជាជាងការសហការ ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខុមាលភាពសិស្ស និងការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់អភិក្រមផ្អែកលើការអនុវត្តជាក់ស្តែង (Pragmatic approach) និងការវិភាគរនាំងប្រៀបធៀប (Metaphorical analysis) ដើម្បីរិះគន់និងស្នើគំរូថ្មីសម្រាប់ការអប់រំបន្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Neoliberal/Competitive Alignment Models (e.g., Rowing Crew Metaphor) គំរូនៃការតម្រឹមបែបប្រកួតប្រជែងឬនីអូលីបេរ៉ាល់ (ឧ. រនាំងប្រៀបធៀបក្រុមចែវទូក) |
ផ្តោតលើការសម្របសម្រួលផ្ទៃក្នុង ការគ្រប់គ្រងតាមឋានានុក្រម (Top-down) និងការឆ្លើយតបរហ័សទៅនឹងបរិយាកាសខាងក្រៅនៃទីផ្សារ។ | មើលរំលងភាគីពាក់ព័ន្ធខាងក្រៅ មានទំនាក់ទំនងតែមួយទិស និងបង្កើតការប្រកួតប្រជែងដែលរារាំងកិច្ចសហការអន្តរស្ថាប័ន។ | ទោះបីប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ តែក៏ត្រូវរងការរិះគន់ថាបង្កើតឱ្យមានរបៀបគ្រប់គ្រងហួសហេតុ និងចាត់ទុកសិស្សត្រឹមតែជាធនធានសម្រាប់បំពេញតម្រូវការទីផ្សារ។ |
| Collaborative Alignment Model (Operating Theatre Metaphor) គំរូនៃការតម្រឹមបែបសហការ (រនាំងប្រៀបធៀបបន្ទប់វះកាត់) |
ជំរុញទំនាក់ទំនងទ្វេទិស រួមបញ្ចូលទាំងភាគីពាក់ព័ន្ធខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ (សិស្ស គ្រូ ស្ថាប័ន និយោជក) និងលើកកម្ពស់កិច្ចសហការជាបណ្តាញ។ | ទាមទារការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធល្អ ហើយអាចប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃជម្លោះ ការិយាធិបតេយ្យ និងអំពើពុករលួយក្នុងបណ្តាញ ប្រសិនបើអនុវត្តមិនបានល្អ។ | បង្កើតបរិយាកាសទុកចិត្ត កាត់បន្ថយអាកប្បកិរិយាឱកាសនិយម និងលើកកម្ពស់លទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្សតាមរយៈការចែករំលែកធនធាននិងបទពិសោធន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីបរិមាណធនធានហិរញ្ញវត្ថុឬបច្ចេកវិទ្យាជាក់លាក់នោះទេ ដោយសារវាជាការសិក្សាផ្នែកទ្រឹស្តី ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើការប្រើប្រាស់ពេលវេលា និងការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតគ្រប់គ្រង។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើអក្សរសិល្ប៍និងការវិភាគនៅក្នុងបរិបទប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ (ដូចជា អង់គ្លេស អូស្ត្រាលី អាមេរិក និងអាល្លឺម៉ង់)។ ប្រព័ន្ធអប់រំបន្ត (Further Education) នៅប្រទេសទាំងនេះមានការវិវត្តន៍ខ្ពស់ ខណៈដែលនៅកម្ពុជា វិស័យអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ (TVET) កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍ ដែលទាមទារការបន្សាំទ្រឹស្តីនេះទៅនឹងបរិបទសង្គម និងធនធានដែលមានកម្រិត។
ទោះបីជាផ្អែកលើទ្រឹស្តីលោកខាងលិច គំរូនៃការតម្រឹមស្ថាប័នបែបសហការនិងបណ្តាញនេះ មានសារៈសំខាន់និងសក្តិសមបំផុតសម្រាប់ប្រព័ន្ធ TVET នៅកម្ពុជា។
ការងាកចេញពីការប្រកួតប្រជែងបែបទីផ្សារសេរី មកពង្រឹងកិច្ចសហការអន្តរស្ថាប័ន នឹងជួយកម្ពុជាបង្កើនគុណភាពអប់រំវិជ្ជាជីវៈបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព ទោះបីជាស្ថាប័ននីមួយៗអាចមានធនធានមានកម្រិតក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Organizational alignment (ការតម្រឹមស្ថាប័ន) | ដំណើរការនៃការរៀបចំគោលដៅ យុទ្ធសាស្ត្រ រចនាសម្ព័ន្ធ និងធនធានរបស់ស្ថាប័នមួយឱ្យស៊ីចង្វាក់គ្នា ដើម្បីសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យរួម និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ។ | ដូចជាការតម្រឹមកង់ទាំងបួនរបស់រថយន្តឱ្យស្របគ្នា ដើម្បីឱ្យវាអាចបើកបរទៅមុខបានត្រង់ ទន់ភ្លន់ និងមានសុវត្ថិភាព។ |
| Neoliberalism (លទ្ធិនីអូលីបេរ៉ាល់) | ទស្សនវិជ្ជាសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយដែលជំរុញទីផ្សារសេរី ការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្ម និងការប្រកួតប្រជែង ដោយក្នុងបរិបទនេះ គេចាត់ទុកវិស័យអប់រំជាទំនិញដែលត្រូវឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ជាជាងបម្រើប្រយោជន៍សាធារណៈ។ | ដូចជាការប្រែក្លាយសាលារៀនឱ្យទៅជាក្រុមហ៊ុនរកប្រាក់ចំណេញ ដែលសិស្សគឺជាអតិថិជន ហើយចំណេះដឹងគឺជាទំនិញសម្រាប់លក់។ |
| Further education (ការអប់រំបន្ត / ការអប់រំក្រោយមធ្យមសិក្សា) | កម្រិតនៃការអប់រំដែលស្ថិតនៅចន្លោះមធ្យមសិក្សា និងឧត្តមសិក្សា (សាកលវិទ្យាល័យ) ដែលជារឿយៗផ្តោតលើការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស វិជ្ជាជីវៈ និងជំនាញជាក់ស្តែងសម្រាប់ទីផ្សារការងារ (មានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងវិស័យ TVET នៅកម្ពុជា)។ | ដូចជាស្ពានចម្លងសិស្សពីសាលាចំណេះទូទៅ ទៅកាន់កន្លែងធ្វើការងារជាក់ស្តែងដោយបំពាក់នូវជំនាញបច្ចេកទេសដែលអាចយកទៅប្រកបរបរបានភ្លាមៗ។ |
| Managerialism (របៀបគ្រប់គ្រងបែបក្រុមហ៊ុន ឬលទ្ធិអ្នកគ្រប់គ្រង) | ប្រព័ន្ធនៃការដឹកនាំស្ថាប័ន (ដូចជាសាលារៀន ឬមន្ទីរពេទ្យ) ដោយងាកមកប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងរបស់ស្ថាប័នធុរកិច្ច ដែលផ្តោតខ្លាំងលើប្រសិទ្ធភាព តួលេខលទ្ធផលវាស់វែងបាន និងការសម្រេចចិត្តពីថ្នាក់លើចុះក្រោម។ | ដូចជាការយកក្បួនខ្នាតគ្រប់គ្រងរោងចក្រផលិតស្បែកជើង មកប្រើប្រាស់ដើម្បីគ្រប់គ្រងសាលារៀន ដោយផ្តោតតែលើតួលេខនៃផលិតផលសម្រេច។ |
| Inter-organizational networking (ការកសាងបណ្តាញអន្តរស្ថាប័ន) | ការបង្កើតទំនាក់ទំនងនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងស្ថាប័នផ្សេងៗគ្នា (ដូចជាសាលារៀនសហការជាមួយសាលារៀន ឬសាលាសហការជាមួយក្រុមហ៊ុន) ដើម្បីចែករំលែកធនធាន ចំណេះដឹង និងកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងដែលនាំឱ្យខាតបង់ប្រយោជន៍រួម។ | ដូចជាអ្នកជិតខាងពីរបីនាក់រួមគ្នាលុយទិញម៉ាស៊ីនកាត់ស្មៅមួយគ្រឿង ដើម្បីប្រើប្រាស់រួមគ្នា ជាជាងម្នាក់ៗត្រូវចំណាយលុយទិញរៀងៗខ្លួន។ |
| Metaphor (រនាំងប្រៀបធៀប / ពាក្យប្រៀបធៀប) | ឧបករណ៍ ឬវិធីសាស្ត្រក្នុងការសិក្សាពីប្រព័ន្ធស្មុគស្មាញរបស់ស្ថាប័នណាមួយ ដោយប្រៀបធៀបវាទៅនឹងអ្វីមួយដែលងាយយល់ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រៀបធៀបប្រព័ន្ធសាលារៀនទៅនឹង "បន្ទប់វះកាត់" ឬ "ក្រុមចែវទូក") ដើម្បីស្វែងយល់ពីចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ និងតួនាទីរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបខួរក្បាលមនុស្សទៅនឹងកុំព្យូទ័រ ដើម្បីឱ្យសិស្សងាយស្រួលយល់ពីរបៀបដែលវាផ្ទុកនិងដំណើរការទិន្នន័យ។ |
| Utilitarianism (លទ្ធិប្រយោជន៍និយម) | ទស្សនៈដែលយល់ថា សកម្មភាព ឬគោលនយោបាយដែលត្រឹមត្រូវ គឺជាអ្វីដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត។ ក្នុងបរិបទអប់រំ គឺការជំរុញការអប់រំដែលផ្តោតលើជំនាញអាចរកប្រាក់បាន ជាជាងការអប់រំដើម្បីគុណតម្លៃមនុស្សជាតិទូទៅ។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តដាំដើមឈើដោយគិតតែពីផលផ្លែដែលអាចលក់បានលុយ ដោយមិនខ្វល់ពីម្លប់ ឬសោភ័ណភាពរបស់វាឡើយ។ |
| Balanced scorecard (ប័ណ្ណពិន្ទុតុល្យភាព) | ឧបករណ៍គ្រប់គ្រងយុទ្ធសាស្ត្រដែលវាស់វែងដំណើរការរបស់ស្ថាប័នដោយផ្អែកលើទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗចំនួន៤ គឺហិរញ្ញវត្ថុ អតិថិជន ដំណើរការផ្ទៃក្នុង និងការរៀនសូត្រឬកំណើន ជាជាងការមើលតែលើប្រាក់ចំណេញតែមួយមុខ។ | ដូចជាតាប្លូ (Dashboard) នៃរថយន្ត ដែលបង្ហាញមិនត្រឹមតែល្បឿនប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្ហាញពីកម្រិតប្រេង កម្តៅម៉ាស៊ីន និងស្ថានភាពកង់ ដើម្បីធានាថាការធ្វើដំណើរទទួលបានជោគជ័យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
