បញ្ហា (The Problem)៖ ទិដ្ឋភាពសង្គមវប្បធម៌ និងស្ថាប័ននៃឧត្តមភាពគរុកោសល្យ (Pedagogical excellence) នៅមានការសិក្សាតិចតួចនៅឡើយ ដោយសារការផ្លាស់ប្តូរជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំ ដែលបណ្តាលឱ្យខ្វះការរៀបចំជាប្រព័ន្ធនៃគំរូអ្នកជំនាញកម្រិតខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរៀបចំជាប្រព័ន្ធ និងវិភាគទិន្នន័យស្រាវជ្រាវផ្សេងៗក្នុងរយៈពេល ៤ ឆ្នាំ (២០១៦-២០២០) ដើម្បីកំណត់ទិសដៅចម្បងនៃការស្រាវជ្រាវផ្នែកគរុកោសល្យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Personality-Oriented Model ម៉ូដែលផ្តោតលើបុគ្គលិកលក្ខណៈ |
លើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរបស់គ្រូបង្រៀន និងផ្តោតលើការយល់ចិត្ត (Humanization) ព្រមទាំងការលើកទឹកចិត្តក្នុងការជ្រើសរើសវិជ្ជាជីវៈ។ | អាចជួបការលំបាកក្នុងការវាស់ស្ទង់ជាបរិមាណ និងមានភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការបន្សាំទៅនឹងបច្ចេកវិទ្យាអប់រំថ្មីៗ។ | ជួយកំណត់កត្តាលើកទឹកចិត្ត និងគាំទ្រដល់ការធ្វើវិជ្ជាជីវកម្ម (Professionalization) របស់គ្រូបង្រៀនឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| Pragmatic and Technological Model ម៉ូដែលបច្ចេកវិទ្យានិងការអនុវត្តជាក់ស្តែង |
ឆ្លើយតបយ៉ាងលឿនទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារការងារ (ការបណ្តុះបណ្តាលសិស្សប្រកបដោយភាពប្រកួតប្រជែង) និងងាយស្រួលក្នុងការត្រួតពិនិត្យគុណភាព (Qualimetric monitoring)។ | អាចមើលរំលងទិដ្ឋភាពផ្លូវចិត្ត និងទំនាក់ទំនងសង្គមរវាងគ្រូនិងសិស្ស ដោយផ្តោតខ្លាំងពេកលើលទ្ធផលបច្ចេកទេស។ | បង្កើតបានជាប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យសមត្ថភាព និងគំរូសម្រាប់រៀបចំសិស្សចូលរួមការប្រកួតប្រជែងជំនាញ (ដូចជា WorldSkills)។ |
| Interdisciplinary Approach វិធីសាស្ត្រអន្តរកម្មចំណេះដឹង |
រួមបញ្ចូលចំណុចខ្លាំងនៃគរុកោសល្យបុរាណរុស្ស៊ី បទពិសោធន៍បច្ចេកវិទ្យាលោកខាងលិច និងការរៀនតាមគម្រោង (Project learning)។ | ទាមទារការសម្របសម្រួលកម្រិតខ្ពស់ និងធនធានច្រើនដើម្បីធ្វើមូលដ្ឋានីយកម្ម (Localization) ទៅក្នុងបរិបទប្រទេសនីមួយៗ។ | ត្រូវបានកំណត់ថាជាទិសដៅស្រាវជ្រាវដ៏មានសក្តានុពលបំផុតក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាគុណសមិទ្ធិផលគរុកោសល្យ (Multiplication of pedagogical achievements)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីការចំណាយធនធានផ្នែករឹង ឬផ្នែកទន់ច្បាស់លាស់ទេ ដោយសារវាជាការវិភាគលើរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវ (Systematic review) ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងទាមទារធនធានមនុស្សនិងស្ថាប័នជាច្រើន។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យពីបណ្ឌិត្យសភាអប់រំរុស្ស៊ី និងសាកលវិទ្យាល័យធំៗនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ចន្លោះឆ្នាំ ២០១៦-២០២០ ដោយផ្តោតលើទស្សនវិជ្ជាសូវៀត និងការកែទម្រង់ក្នុងស្រុក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តរបកគំហើញទាំងនេះទាមទារឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយសារភាពខុសគ្នានៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ធនធានអប់រំ និងបរិបទសង្គមវប្បធម៌។
ទោះបីជាការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើប្រទេសរុស្ស៊ីក៏ដោយ គោលគំនិតនៃការរួមបញ្ចូលគរុកោសល្យបុរាណជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់គ្រូបង្រៀននៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការបង្កើតយន្តការដើម្បីចែករំលែក និងគុណសមិទ្ធិផលគរុកោសល្យលេចធ្លោ (Multiplication of achievements) នឹងជំរុញឱ្យប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាមានការវិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pedagogical excellence | កម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃសមត្ថភាពរបស់គ្រូបង្រៀនក្នុងការទាក់ទាញ និងចូលរួមជាមួយសិស្សក្នុងសកម្មភាពសិក្សា ដើម្បីសម្រេចបាននូវលទ្ធផលនៃការអភិវឌ្ឍន៍ ចំណេះដឹង និងការអប់រំប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ដូចជាមេចុងភៅចំណានម្នាក់ដែលមិនត្រឹមតែចេះធ្វើម្ហូបឆ្ងាញ់ទេ តែថែមទាំងចេះបង្រៀនកូនកាំបិតឱ្យមានចំណង់ចំណូលចិត្ត និងចេះធ្វើម្ហូបឆ្ងាញ់ដូចខ្លួនដែរ។ |
| Competence-based model | ជាទម្រង់ឬក្របខណ្ឌនៃការអប់រំ ដែលវាយតម្លៃគ្រូបង្រៀនផ្តោតជាសំខាន់ទៅលើជំនាញ ចំណេះដឹង និងអាកប្បកិរិយាជាក់ស្តែងដែលពួកគេអាចយកទៅដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងថ្នាក់រៀនបានពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការប្រឡងយកប័ណ្ណបើកបរ ដែលគេមិនគ្រាន់តែសួរទ្រឹស្តីច្បាប់ចរាចរណ៍លើក្រដាសទេ តែតម្រូវឱ្យអ្នកបើកបរជាក់ស្តែងនៅលើដងផ្លូវឱ្យគេមើលទើបឱ្យជាប់។ |
| Personality-oriented paradigm | វិធីសាស្ត្រនៃការបណ្តុះបណ្តាលដែលផ្តោតលើការយល់ចិត្ត ការលើកទឹកចិត្ត និងការអភិវឌ្ឍបុគ្គលិកលក្ខណៈផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គ្រូនិងសិស្ស ជាជាងការចាត់ទុកពួកគេជាម៉ាស៊ីនទទួលយកតែទ្រឹស្តី។ | ដូចជាការដាំរុក្ខជាតិដោយមើលថែទៅតាមប្រភេទដីនិងពន្លឺដែលវាត្រូវការរៀងៗខ្លួន ជាជាងការស្រោចទឹកនិងដាក់ជីក្នុងបរិមាណដូចៗគ្នាទាំងអស់ដោយមិនខ្វល់ពីប្រភេទរុក្ខជាតិ។ |
| Qualimetric monitoring | ដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់ជាតួលេខ ឬបរិមាណគណិតវិទ្យា ដើម្បីតាមដាន និងវាយតម្លៃគុណភាពនៃជំនាញបង្រៀនរបស់គ្រូឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងមានតម្លាភាព។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ចង្វាក់បេះដូងនិងសម្ពាធឈាម ដើម្បីដឹងពីកម្រិតសុខភាពរបស់អ្នកជំងឺជាតួលេខច្បាស់លាស់ ជាជាងគ្រាន់តែសួរថាតើអ្នកមានអារម្មណ៍យ៉ាងណាដែរ។ |
| Reflexive advanced pedagogical practice | ការអនុវត្តការបង្រៀនកម្រិតខ្ពស់ដែលតម្រូវឱ្យគ្រូបង្រៀនចេះគិតត្រិះរិះពិចារណាឡើងវិញដោយខ្លួនឯង (Self-reflection) នូវចំណុចខ្វះខាត និងចំណុចខ្លាំងនៃការបង្រៀនរបស់ខ្លួន ដើម្បីកែលម្អជាប្រចាំ។ | ដូចជាកីឡាករបាល់ទាត់ដែលតែងតែមើលវីដេអូការប្រកួតរបស់ខ្លួនឯងឡើងវិញ ដើម្បីរកមើលកំហុសនិងរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីសម្រាប់ការប្រកួតលើកក្រោយ។ |
| Multiplication of pedagogical achievements | ដំណើរការនៃការយកវិធីសាស្ត្របង្រៀនល្អៗ ឬគំនិតច្នៃប្រឌិតជោគជ័យរបស់គ្រូឆ្នើមម្នាក់ ទៅចែករំលែក បង្ហាត់បង្រៀនបន្ត និងពង្រីកការអនុវត្តនោះឱ្យទូលំទូលាយដល់គ្រូផ្សេងៗទៀតក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំ។ | ដូចជាការថតចម្លងនិងចែកចាយរូបមន្តធ្វើនំដ៏ឆ្ងាញ់ប្រចាំត្រកូល ទៅឱ្យហាងនំនៅទូទាំងប្រទេស ដើម្បីឱ្យអតិថិជនគ្រប់ខេត្តក្រុងអាចទទួលទាននំរសជាតិដូចគ្នានេះបាន។ |
| Humanization of education | ការផ្លាស់ប្តូរទិសដៅនៃប្រព័ន្ធអប់រំឱ្យមានភាពមនុស្សធម៌ជាងមុន ដោយផ្តល់តម្លៃខ្ពស់ទៅលើការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ សុខុមាលភាព និងសេចក្តីត្រូវការផ្នែកផ្លូវចិត្តរបស់អ្នករៀននិងអ្នកបង្រៀន។ | ដូចជាការប្តូរពីការបញ្ជាម៉ាស៊ីនរោងចក្រឱ្យធ្វើការដោយមិនខ្វល់ពីការខូចខាត មកជាការថែទាំសត្វចិញ្ចឹមដែលត្រូវការក្តីស្រឡាញ់ អាហារ និងការយល់ចិត្តទើបវាអាចលូតលាស់បានល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
