បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលថាតើការផ្តល់ការអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាពិតជាត្រឹមត្រូវឬទេ ដោយពិចារណាលើអត្រាភាពក្រីក្រខ្ពស់ កម្រិតអក្ខរកម្មទាប (៦៦,៨% ក្នុងឆ្នាំ២០០៨) និងកង្វះខាតធនធានសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការពិនិត្យឡើងវិញនូវឯកសារស្រាវជ្រាវ និងការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំនៃស្ថិតិអប់រំ ដើម្បីវាយតម្លៃពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិនៃគោលនយោបាយអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Total Free Education Policy (Universal Free Education) គោលនយោបាយផ្តល់ការអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃទាំងស្រុង |
ជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ លើកកម្ពស់សមធម៌ក្នុងសង្គម និងផ្តល់ឱកាសឱ្យប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប ជាពិសេសកុមារងាយរងគ្រោះ អាចទទួលបានការអប់រំមូលដ្ឋាន។ | ដាក់បន្ទុកធ្ងន់ធ្ងរដល់ថវិការដ្ឋ បង្កឱ្យមានការខ្វះខាតគ្រូបង្រៀននិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងធ្វើឱ្យគុណភាពអប់រំធ្លាក់ចុះដោយសារការដំឡើងថ្នាក់សិស្សដោយស្វ័យប្រវត្តិទោះរៀនខ្សោយក៏ដោយ។ | ធ្វើឱ្យអត្រាចុះឈ្មោះចូលរៀនកើនឡើងយ៉ាងគំហុក ប៉ុន្តែបង្កឱ្យមានភាពកកកុញខ្លាំង (សមាមាត្រសិស្សនិងគ្រូឡើងដល់ ៤៦:១ ក្នុងឆ្នាំ២០០៧) និងធ្លាប់បរាជ័យកាលពីអតីតកាលដោយសារកង្វះមូលនិធិ។ |
| Cost-Sharing Policy (Minimal Fees & Targeted Scholarships) គោលនយោបាយចែករំលែកចំណាយ (ការបង់ថ្លៃតិចតួច និងអាហារូបករណ៍) |
ជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុរបស់រដ្ឋ បង្កើតមូលនិធិបន្ថែមសម្រាប់អភិវឌ្ឍសាលារៀន និងលើកកម្ពស់ការទទួលខុសត្រូវ និងវិន័យរបស់សិស្សក្នុងការសិក្សា។ | អាចធ្វើឱ្យសិស្សមកពីគ្រួសារក្រីក្រខ្លាំងបោះបង់ការសិក្សា ប្រសិនបើមិនមានប្រព័ន្ធផ្តល់អាហារូបករណ៍ដែលប្រកបដោយតម្លាភាព និងចំគោលដៅ ដើម្បីគាំទ្រពួកគេទេ។ | អ្នកនិពន្ធផ្តល់អនុសាសន៍ថាជាជម្រើសដែលអាចអនុវត្តបាននិងមាននិរន្តរភាពបំផុត ដើម្បីរក្សាបាននូវបរិមាណ និងគុណភាពនៃការអប់រំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគោលនយោបាយអប់រំទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងធនធានមនុស្សយ៉ាងសម្បើម ដែលបច្ចុប្បន្នរដ្ឋាភិបាលមិនអាចរ៉ាប់រងតែឯងបានឡើយ។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យស្ថិតិ និងបរិបទសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា (ឆ្នាំ១៩៥៥ ដល់ ២០០៩) ដោយផ្តោតលើបញ្ហាអស្ថិរភាពនយោបាយ និងប្រាក់ចំណូលពីរ៉ែប្រេង។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាប្រឈមជាមូលដ្ឋានដូចជា កង្វះខាតថវិកាជាតិ ភាពក្រីក្រ អត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើខ្ពស់ និងកង្វះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ គឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងបរិបទនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញនេះមានតម្លៃក្នុងការពិចារណា។
ការវិភាគ និងអនុសាសន៍នៅក្នុងឯកសារនេះ មានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយហិរញ្ញប្បទានវិស័យអប់រំប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅកម្ពុជា។
ការផ្តល់ការអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃទាំងស្រុងនៅកម្ពុជាដោយគ្មានធនធានគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ អាចប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះគុណភាព ដូច្នេះការអនុវត្តការចែករំលែកចំណាយដោយមានសំណាញ់សុវត្ថិភាពសង្គមរឹងមាំ គឺជាជម្រើសដ៏ប្រសើរបំផុត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Human capital theory (ទ្រឹស្តីមូលធនមនុស្ស) | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលចាត់ទុកចំណេះដឹង ជំនាញ និងបទពិសោធន៍របស់មនុស្សជាទម្រង់នៃមូលធន ឬទ្រព្យសកម្ម ដែលអាចជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ការអប់រំតាមរយៈទ្រឹស្តីនេះគឺការបណ្តាក់ទុន។ | ដូចជាការយកឡានទៅចាក់សាំងនិងប្តូរប្រេងម៉ាស៊ីនដើម្បីឱ្យវារត់បានលឿន ការអប់រំគឺជាការវិនិយោគលើមនុស្សដើម្បីឱ្យពួកគេអាចបង្កើតផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចបានច្រើនជាងមុន។ |
| Opportunity Cost (ថ្លៃដើមឱកាស) | ជាតម្លៃនៃជម្រើសដ៏ល្អបំផុតដែលត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅពេលដែលអ្នកសម្រេចចិត្តរើសយកជម្រើសមួយផ្សេងទៀត ក្នុងបរិបទនេះវាសំដៅដល់ប្រាក់ចំណូលឬពេលវេលាដែលបាត់បង់នៅពេលសម្រេចចិត្តចូលរៀនជំនួសឱ្យការទៅធ្វើការ។ | ដូចជាពេលដែលអ្នកសម្រេចចិត្តយកលុយទៅទិញសៀវភៅ នោះអ្នកបាត់បង់ឱកាសក្នុងការយកលុយដដែលនោះទៅទិញអាហារឆ្ងាញ់ៗញ៉ាំ។ |
| Cost-sharing strategy (យុទ្ធសាស្ត្រចែករំលែកចំណាយ) | ជាយន្តការរដ្ឋបាលដែលតម្រូវឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធច្រើន (ដូចជារដ្ឋាភិបាល មាតាបិតា សិស្ស និងសប្បុរសជន) ចូលរួមបង់ថ្លៃចំណាយលើការអប់រំរួមគ្នា ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធថវិកាទៅលើរដ្ឋាភិបាលតែមួយភាគី។ | ដូចជាការរៃអង្គាសប្រាក់គ្នាក្នុងគ្រួសារដើម្បីទិញទូរទស្សន៍មួយ ដោយម្នាក់ៗចេញលុយតាមលទ្ធភាពរៀងៗខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យធ្ងន់តែទៅលើអ្នកណាម្នាក់ឯង។ |
| Egalitarianism (សមភាពនិយម) | ទស្សនវិជ្ជាសង្គមនិងនយោបាយដែលជំរុញឱ្យមានការផ្តល់សិទ្ធិ ឱកាស និងធនធានស្មើៗគ្នាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបក្នុងសង្គម ដោយលុបបំបាត់ការរើសអើងវណ្ណៈ ភេទ ឬទ្រព្យសម្បត្តិ។ | ដូចជាការរៀបចំឱ្យអ្នកទស្សនាទាំងអស់មានកៅអីអង្គុយមើលការប្រកួតកីឡាបានច្បាស់ល្អដូចៗគ្នា ដោយមិនខ្វល់ថាពួកគេជាអ្នកមានឬអ្នកក្រឡើយ។ |
| Recurrent costs (ចំណាយបន្តបន្ទាប់ / ចំណាយចរន្ត) | ប្រភេទចំណាយដែលកើតឡើងជាប្រចាំខែឬប្រចាំឆ្នាំ ដើម្បីធានាឱ្យស្ថាប័នមួយអាចបន្តប្រតិបត្តិការទៅបាន ដូចជាការបើកប្រាក់បៀវត្សរ៍ជូនគ្រូបង្រៀន ការទិញសម្ភារៈអប់រំ និងការថែទាំអគារ។ | ដូចជាលុយដែលអ្នកត្រូវបង់ថ្លៃទឹក ថ្លៃភ្លើង និងថ្លៃសាំងជាប្រចាំខែ ដើម្បីអាចរស់នៅនិងប្រើប្រាស់ផ្ទះរបស់អ្នកបានជាធម្មតា។ |
| Universal Basic Education (ការអប់រំមូលដ្ឋានសកល) | ជាគោលនយោបាយកម្រិតជាតិដែលធានាផ្តល់ការអប់រំចាប់ពីថ្នាក់បឋមដល់មធ្យមសិក្សាបឋមភូមិដោយឥតគិតថ្លៃ និងជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់កុមារគ្រប់រូប ដើម្បីលុបបំបាត់អនក្ខរភាពជាមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងដោយឥតគិតថ្លៃពីរដ្ឋដល់កុមារគ្រប់រូប ដើម្បីការពារជំងឺឆ្លងផ្សេងៗនៅក្នុងសហគមន៍ទាំងមូល។ |
| Human Poverty Index (សន្ទស្សន៍ភាពក្រីក្ររបស់មនុស្ស) | ជារង្វាស់ដែលអង្គការសហប្រជាជាតិធ្លាប់ប្រើ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីកម្រិតនៃការខ្វះខាតក្នុងជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដូចជាអាយុសង្ឃឹមរស់ខ្លី អត្រាអនក្ខរភាពខ្ពស់ និងស្តង់ដាររស់នៅទាប។ | ដូចជាតារាងពិន្ទុពិនិត្យសុខភាពសង្គម ដែលបង្ហាញថាតើមានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់កំពុងខ្វះខាតអាហារ ទីជម្រក និងឱកាសរៀនសូត្រជាមូលដ្ឋាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
