Original Title: Students’ Thinking Process When Experiencing Cognitive Conflict
Source: www.ijicc.net
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ដំណើរការគិតរបស់សិស្សនៅពេលជួបប្រទះភាពទាស់ទែងផ្នែកការយល់ដឹង

ចំណងជើងដើម៖ Students’ Thinking Process When Experiencing Cognitive Conflict

អ្នកនិពន្ធ៖ E Pratiwi (Department of Mathematics Education, Universitas Negeri Malang), T Nusantara (Department of Mathematics Education, Universitas Negeri Malang), Susiswo (Department of Mathematics Education, Universitas Negeri Malang), M Muksar (Department of Mathematics Education, Universitas Negeri Malang)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2019, International Journal of Innovation, Creativity and Change

វិស័យសិក្សា៖ Education

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវអំពីដំណើរការនៃការគិតរបស់សិស្សបឋមសិក្សា នៅពេលដែលពួកគេជួបប្រទះភាពទាស់ទែងផ្នែកការយល់ដឹង (Cognitive Conflict) ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាគណិតវិទ្យា។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាប្រភេទនៃការស្រាវជ្រាវបែបពិពណ៌នាគុណវិស័យ (Qualitative Descriptive) ដែលផ្តោតទៅលើសិស្សចំនួនពីរនាក់ដែលបានបង្ហាញពីភាពទាស់ទែងផ្នែកការយល់ដឹង និងអាកប្បកិរិយាជាក់លាក់។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Assimilation Process
ដំណើរការសហវូបនីយកម្ម		 ងាយស្រួល និងលឿនដោយប្រើប្រាស់ចំណេះដឹង ឬរចនាសម្ព័ន្ធគំនិតដែលមានស្រាប់ (Existing Schema) ដើម្បីភ្ជាប់ទៅនឹងបទពិសោធន៍ថ្មីៗ។ មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាថ្មីដែលមិនធ្លាប់ជួប ឬមានទម្រង់ខុសពីធម្មតា ដែលបណ្តាលឱ្យសិស្សជាប់គាំងនិងមានភាពភាន់ច្រឡំ។ សិស្សព្យាយាមរំលឹកមេរៀនចាស់ៗដើម្បីដោះស្រាយលំហាត់ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានជោគជ័យពេញលេញនោះទេ ដោយសារខ្វះចន្លោះក្នុងការយល់ដឹង។
Accommodation Process
ដំណើរការសម្របសម្រួល		 ជួយសិស្សក្នុងការកែប្រែ ឬបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធគំនិតថ្មី (New Schema) ដែលនាំទៅរកការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅនិងការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ។ ទាមទារការប្រឹងប្រែងខ្លាំង ពេលវេលាយូរ និងឆ្លងកាត់អារម្មណ៍ស្មុគស្មាញ ឬមិនពេញចិត្តនឹងចំណេះដឹងចាស់ (Disequilibrium)។ សិស្សអាចបង្កើតទស្សនៈថ្មីដែលងាយយល់ និងអាចរកចម្លើយសមហេតុផលសម្រាប់បញ្ហាគណិតវិទ្យាដែលស្មុគស្មាញបានជោគជ័យ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារនូវធនធានសម្រាប់ការសង្កេត និងសម្ភារៈវាយតម្លៃ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយផ្តោតលើសិស្សបឋមសិក្សាថ្នាក់ទី៥ ហើយទិន្នន័យចុងក្រោយត្រូវបានវិភាគស៊ីជម្រៅលើសិស្សត្រឹមតែ ២ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទំហំសំណាកដ៏តូចនេះជាកម្រិតកំណត់ក្នុងការធ្វើទូទៅកម្ម (Generalization) ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអប់រំនៅកម្ពុជាក្នុងការស្វែងយល់ពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការផ្លាស់ប្តូរពីការរៀនសូត្រតាមបែបចងចាំ ទៅជាការរៀនសូត្របែបត្រិះរិះពិចារណា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ភាពទាស់ទែងផ្នែកការយល់ដឹង (Cognitive Conflict) គឺមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពបង្រៀននៅកម្ពុជា។

ជារួម ការយល់ដឹងពីដំណើរការ Accommodation និង Assimilation នឹងជួយឱ្យអ្នកអប់រំកម្ពុជាអាចរចនាយុទ្ធសាស្ត្របង្រៀនដែលឆ្លើយតបទៅនឹងភាពជាប់គាំងនៃការគិតរបស់សិស្សយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រការយល់ដឹង: និស្សិតត្រូវស្វែងយល់ឱ្យបានច្បាស់អំពីទ្រឹស្តីរបស់ Piaget ជាពិសេសគោលគំនិតនៃ Assimilation និង Accommodation ព្រមទាំងយន្តការនៃ Disequilibrium តាមរយៈឯកសារស្រាវជ្រាវបឋម។
  2. រចនាសំណួរដែលបង្កភាពទាស់ទែង (Task Design): បង្កើតកម្រងលំហាត់គណិតវិទ្យាប្រភេទ Non-routine និង Open-ended problems ដែលមានដំណោះស្រាយលើសពីមួយ ដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ និងបង្កើតភាពសង្ស័យដល់សិស្សនៅក្នុងថ្នាក់រៀនជាក់ស្តែង។
  3. អនុវត្តការសង្កេត និងការសម្ភាសន៍: ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាយតម្លៃអាកប្បកិរិយា និងធ្វើការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ (Clinical Interviews) ជាមួយសិស្សដើម្បីតាមដានរាល់ការផ្លាស់ប្តូរគំនិត ភាពតានតឹង និងការយល់ច្រឡំរបស់ពួកគេនៅពេលកំពុងដោះស្រាយបញ្ហា។
  4. វិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យ: វិភាគកត់ត្រាសកម្មភាព និងចម្លើយរបស់សិស្ស ដោយបែងចែកជាដំណាក់កាលនៃ Cognitive Conflict (ការដឹងពីភាពផ្ទុយគ្នា ការចាប់អារម្មណ៍ ការថប់បារម្ភ) ដោយអាចប្រើប្រាស់កម្មវិធីដូចជា NVivo ដើម្បីគ្រប់គ្រងទិន្នន័យសម្ភាសន៍។
  5. អភិវឌ្ឍយុទ្ធសាស្ត្របង្រៀនថ្មី: ផ្អែកលើលទ្ធផលស្រាវជ្រាវ សូមរៀបចំផែនការបង្រៀនថ្មីដែលផ្តោតលើការផ្តល់ជំនួយ (Scaffolding) ដល់សិស្សនៅពេលពួកគេស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលមិនពេញចិត្តនឹងចំណេះដឹងចាស់ ដើម្បីជួយណែនាំពួកគេទៅរកការបង្កើតទស្សនៈថ្មីយ៉ាងរលូន។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Cognitive Conflict គឺជាសភាពតានតឹងផ្នែកស្មារតីដែលកើតឡើងនៅពេលចំណេះដឹង ឬការយល់ឃើញចាស់របស់សិស្ស ផ្ទុយគ្នាជាមួយនឹងព័ត៌មានថ្មីដែលពួកគេទទួលបាន ដែលរុញច្រានឱ្យពួកគេត្រូវតែស្វែងរកការពន្យល់ថ្មីដើម្បីដោះស្រាយភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានោះ។ ដូចជាពេលដែលយើងជឿថាសត្វស្លាបទាំងអស់សុទ្ធតែអាចហោះបាន ប៉ុន្តែស្រាប់តែឃើញសត្វភេនឃ្វីន (Penguin) ដែលជាសត្វស្លាបតែហោះមិនបាន ធ្វើឱ្យយើងចាប់ផ្តើមឆ្ងល់និងចង់រកចម្លើយ។
Assimilation គឺជាដំណើរការនៃការទាញយកព័ត៌មាន ឬបទពិសោធន៍ថ្មីៗ បញ្ចូលទៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធគំនិតដែលយើងមានស្រាប់ ដោយបកស្រាយព័ត៌មានថ្មីនោះឱ្យស្របតាមអ្វីដែលយើងធ្លាប់ដឹងពីមុនមក ដោយមិនចាំបាច់ផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈចាស់ឡើយ។ ដូចជាក្មេងម្នាក់ស្គាល់តែសត្វឆ្កែ ពេលឃើញសត្វឆ្មាលើកដំបូង ក៏ហៅសត្វឆ្មានោះថាជាសត្វឆ្កែដែរ ព្រោះវាមានជើងបួននិងរោមដូចគ្នា។
Accommodation គឺជាដំណើរការនៃការកែប្រែចំណេះដឹងចាស់ ឬបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធគំនិតថ្មីស្រឡាង ដើម្បីទទួលយកនិងស្វែងយល់ពីព័ត៌មានថ្មីដែលខុសប្លែកពីធម្មតា និងមិនអាចពន្យល់បានដោយប្រើយល់ដឹងចាស់។ ដូចជាពេលក្មេងដឹងថាការហៅឆ្មាថាជាឆ្កែគឺខុស គេក៏ចាប់ផ្តើមបង្កើតការចងចាំថ្មីមួយដើម្បីញែកសត្វទាំងពីរនេះដាច់ពីគ្នា។
Schemata គឺជារចនាសម្ព័ន្ធនៃការចងចាំ ឬប្រព័ន្ធផ្ទុកព័ត៌មាននៅក្នុងខួរក្បាលរបស់មនុស្ស ដែលជួយរៀបចំ ចាត់ថ្នាក់ចំណេះដឹង និងគ្រប់គ្រងបទពិសោធន៍ផ្សេងៗឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ ដើម្បីងាយស្រួលទាញយកមកប្រើប្រាស់។ ដូចជាទូដាក់ឯកសារនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់យើង ដែលមានថតនីមួយៗសម្រាប់រក្សាទុកចំណេះដឹងអំពីមនុស្ស សត្វ វត្ថុ ឬរបៀបធ្វើអ្វីមួយ។
Disequilibrium គឺជាសភាពបាត់បង់តុល្យភាពក្នុងការគិត ឬភាពវិលវល់ ដែលកើតឡើងនៅពេលព័ត៌មានថ្មីមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយនឹងអ្វីដែលយើងធ្លាប់ដឹងពីមុនមក ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធគំនិតចាស់លែងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា។ ដូចជាពេលយើងកំពុងដើរលើផ្លូវរាបស្មើ ស្រាប់តែជាន់លើដុំថ្មរអិលធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ជំហររកដួល ដែលទាមទារឱ្យយើងប្រញាប់តម្រង់ខ្លួនឡើងវិញ។
Equilibrium គឺជាយន្តការខាងក្នុងដែលស្វែងរកតុល្យភាពនៃប្រព័ន្ធគំនិតឡើងវិញ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ទទួលបានជោគជ័យក្នុងការសម្របសម្រួលព័ត៌មានថ្មីចូលទៅក្នុងខួរក្បាល ដែលធ្វើឱ្យពួកគេលែងមានភាពភាន់ច្រឡំ។ ដូចជាបន្ទាប់ពីរអិលជើងរកដួល យើងអាចតម្រង់ជំហរឈរត្រង់ខ្លួនឡើងវិញបានយ៉ាងរឹងមាំ និងបានដឹងពីរបៀបដើរប្រុងប្រយ័ត្នជាងមុននៅកន្លែងនោះ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖