បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ មិនមានឯកសារគ្រប់ជ្រុងជ្រោយណាមួយអំពីសត្វស្លាបនៅកម្ពុជា (Avifauna) ត្រូវបានបោះពុម្ពតាំងពីមុនឆ្នាំ ១៩៧០ មកម្ល៉េះ ដែលបង្កើតឱ្យមានតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់បញ្ជីឈ្មោះថ្នាក់ជាតិថ្មីមួយ ដើម្បីជួយដល់អ្នកអភិរក្ស អ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកទស្សនាសត្វស្លាប។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ គម្រោងនេះនឹងប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យ ឯកសារអង្កេត និងរូបថតពីអ្នកជំនាញនិងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីចងក្រងជាសៀវភៅបញ្ជីឈ្មោះសត្វស្លាបផ្លូវការ និងអំពាវនាវស្វែងរកការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបានគូសបញ្ជាក់ពីតម្រូវការបន្ទាន់ក្នុងការបង្កើតបញ្ជីឈ្មោះសត្វស្លាបថ្នាក់ជាតិ (National Checklist) ថ្មីមួយ បន្ទាប់ពីមានចន្លោះប្រហោងទិន្នន័យអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ គម្រោងនេះបង្ហាញពីការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនៃរបកគំហើញប្រភេទសត្វស្លាបថ្មីៗនៅកម្ពុជា ចាប់តាំងពីប្រទេសទទួលបានសន្តិភាពពេញលេញក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ភាពហួសសម័យនៃឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ (Outdated Historical Records) | មិនមានឯកសារស្រាវជ្រាវគ្រប់ជ្រុងជ្រោយណាមួយអំពីសត្វស្លាបនៅកម្ពុជាត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនោះទេ ចាប់តាំងពីមុនទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ ដែលបង្ហាញពីកង្វះខាតទិន្នន័យយោងយ៉ាងធំធេងសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវបច្ចុប្បន្ន។ | ការពិនិត្យឡើងវិញចុងក្រោយដោយ Thomas និង Poole មុនឆ្នាំ ១៩៧០ (ក្នុងទស្សនាវដ្តី Forktail 19) បានកត់ត្រាប្រភេទសត្វស្លាបត្រឹមតែ ៣៩៩ ប្រភេទប៉ុណ្ណោះ។ |
| កំណើននៃការកត់ត្រាប្រភេទសត្វស្លាបថ្មីៗ (Significant Increase in Species Records) | ព័ត៌មាន និងទិន្នន័យអំពីសត្វស្លាបនៅកម្ពុជាមានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង (Exponential Growth) ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ដោយមានការរកឃើញប្រភេទសត្វថ្មីៗជាច្រើនបន្ថែមទៀត។ | សៀវភៅបញ្ជីឈ្មោះថ្មីនេះនឹងគ្របដណ្តប់លើសត្វស្លាបរហូតដល់ចំនួន ៥៥២ ប្រភេទដែលបានកត់ត្រាជាផ្លូវការ បូករួមទាំងជាង ២០ ប្រភេទទៀតដែលកំពុងរង់ចាំការបញ្ជាក់ (Unconfirmed/Provisional additions)។ |
| វិសាលភាពនៃព័ត៌មានពហុភាសា និងការអភិរក្ស (Scope of Multilingual and Conservation Data) | គម្រោងសៀវភៅនេះនឹងផ្តល់នូវការចាត់ថ្នាក់ឈ្មោះសត្វស្លាបជាច្រើនភាសា ព្រមទាំងរួមបញ្ចូលទិន្នន័យសំខាន់ៗអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការអភិរក្សសត្វស្លាប និងផែនទីទីជម្រកយ៉ាងលម្អិត។ | ប្រភេទសត្វនីមួយៗនឹងត្រូវបានចុះបញ្ជីដោយប្រើឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ អង់គ្លេស ខ្មែរ (រួមទាំងការសរសេរតាមសូរសព្ទ) និងបារាំង ព្រមទាំងផ្តល់ព័ត៌មានអំពីស្ថានភាព របាយ ជម្រក ការបន្តពូជ និងផែនទីតំបន់ការពារ។ |
អ្នកនិពន្ធបានអំពាវនាវយ៉ាងទទូចឱ្យមានការចូលរួមសហការពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីបំពេញទិន្នន័យដែលខ្វះខាត និងស្វែងរកថវិកាគាំទ្រដល់ការបោះពុម្ពផ្សាយគម្រោងនេះ។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| អង្គការអភិរក្ស និងអ្នកស្រាវជ្រាវ (Conservation NGOs and Researchers) | ចែករំលែកព័ត៌មានដែលពាក់ព័ន្ធ ដូចជារបាយការណ៍អង្កេត (Survey reports) កំណត់ត្រានៃការធ្វើដំណើរ និងទិន្នន័យសង្កេតផ្សេងៗទៅកាន់អ្នកនិពន្ធគម្រោង។ | ខ្ពស់ (High) |
| ម្ចាស់ជំនួយ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ (Donors and Relevant Institutions) | ផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់គម្រោងនេះ ដោយសារបច្ចុប្បន្នមិនទាន់មានប្រភពថវិកាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីរ៉ាប់រងលើការចំណាយលើការរៀបចំទំព័រ (Layout) និងការបោះពុម្ព (Printing costs) នៅឡើយទេ។ | ខ្ពស់ (High) |
| អ្នកថតរូប និងមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍សត្វស្លាប (Photographers and Bird Tour Guides) | ផ្តល់រូបថតគុណភាពខ្ពស់នៃប្រភេទសត្វស្លាប (ឧទាហរណ៍ Glaucidium brodiei និង Megalaima incognita) ទីជម្រកធម្មជាតិ និងការគំរាមកំហែងនានាដែលថតបាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដាក់បញ្ចូលក្នុងសៀវភៅ ដោយមានការទទួលស្គាល់ឈ្មោះម្ចាស់រូបថតពេញលេញ។ | មធ្យម (Medium) |
គម្រោងនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះវានឹងបិទបញ្ចប់ចន្លោះប្រហោងទិន្នន័យអស់រយៈពេលជាង ៣០ ឆ្នាំ និងបង្កើតបានជាឯកសារយោងថ្នាក់ជាតិដ៏ត្រឹមត្រូវមួយ។ សៀវភៅនេះនឹងក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ជួយដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្ស ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងការលើកស្ទួយវិស័យទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅក្នុងប្រទេស។
ការបោះពុម្ពបញ្ជីឈ្មោះសត្វស្លាបកម្ពុជានេះដោយជោគជ័យ មិនត្រឹមតែជាសមិទ្ធផលខាងផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាការលើកតម្កើងមរតកធម្មជាតិរបស់កម្ពុជាឱ្យបានស្គាល់ទូលំទូលាយនៅលើឆាកអន្តរជាតិផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Annotated checklist (បញ្ជីឈ្មោះមានភ្ជាប់កំណត់សម្គាល់) | នៅក្នុងបរិបទនៃការស្រាវជ្រាវជីវចម្រុះ វាគឺជាបញ្ជីរាយនាមប្រភេទសត្វ ឬរុក្ខជាតិ ដែលមិនត្រឹមតែមានឈ្មោះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានភ្ជាប់នូវព័ត៌មានលម្អិតដូចជា ស្ថានភាព ទីជម្រក របាយ និងទិន្នន័យអភិរក្សផ្សេងៗទៀតសម្រាប់ប្រភេទនីមួយៗ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាឯកសារយោងផ្លូវការ។ | ដូចជាបញ្ជីរាយនាមសិស្សក្នុងថ្នាក់ ដែលមានភ្ជាប់នូវព័ត៌មានលម្អិតពីទីកន្លែងរស់នៅ និងលទ្ធផលសិក្សារបស់ពួកគេម្នាក់ៗ មិនមែនមានត្រឹមតែឈ្មោះទទេនោះទេ។ |
| Avifauna (បក្សីសាស្ត្រ ឬពពួកសត្វស្លាបក្នុងតំបន់) | ពាក្យបច្ចេកទេសប្រើសម្រាប់សំដៅលើបណ្តុំនៃប្រភេទសត្វស្លាបទាំងអស់ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រណាមួយ។ សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយ វាជួយអ្នកជំនាញវាយតម្លៃពីភាពសម្បូរបែបនៃធនធានសត្វស្លាប ដើម្បីបង្កើតតំបន់ការពារសមស្រប។ | ពាក្យនេះប្រៀបដូចជាការហៅជារួមនូវ "សហគមន៍សត្វស្លាបទាំងអស់" ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ |
| Ornithologists (អ្នកបក្សីវិទ្យា) | ជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ឬអ្នកស្រាវជ្រាវដែលឯកទេសខាងសិក្សាអំពីសត្វស្លាប រួមមានការសិក្សាពីអាកប្បកិរិយា សរីរវិទ្យា និងការអភិរក្សពួកវា។ ពួកគេដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រដល់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីកំណត់តំបន់អភិរក្សជីវចម្រុះ។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យឯកទេសដែលព្យាបាលតែជំងឺបេះដូង តែនេះគឺជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សា និងស្គាល់ច្បាស់ពីជីវិតរបស់សត្វស្លាបគ្រប់ប្រភេទ។ |
| Species accounts (ព័ត៌មានលម្អិតនៃប្រភេទសត្វ) | ជាផ្នែកមួយនៃសៀវភៅ ឬឯកសារស្រាវជ្រាវ ដែលរៀបរាប់លម្អិតអំពីលក្ខណៈជីវសាស្ត្រ ទីជម្រក របាយភូមិសាស្ត្រ និងស្ថានភាពគំរាមកំហែងនៃប្រភេទសត្វនីមួយៗ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យសម្រាប់ការអនុវត្តគម្រោងអភិរក្សជាក់ស្តែង។ | ប្រៀបដូចជាប្រវត្តិរូបសង្ខេប (CV) របស់សត្វស្លាបមួយប្រភេទៗ ដែលប្រាប់ពីអាសយដ្ឋានរស់នៅ ចំណីអាហារ និងស្ថានភាពគ្រួសាររបស់វា។ |
| Birdwatchers (អ្នកទេសចរទស្សនាសត្វស្លាប) | សំដៅលើក្រុមមនុស្សដែលចូលចិត្តតាមដាន និងសង្កេតមើលសត្វស្លាបក្នុងធម្មជាតិ។ ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច ការកើនឡើងនៃក្រុមនេះបង្កើតបានជាទីផ្សារអេកូទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់ ដែលជួយផ្តល់ចំណូលដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន និងគាំទ្រដល់កិច្ចការពារព្រៃឈើ។ | ដូចជាអ្នកគាំទ្រកីឡាដែលចំណាយថវិកាធ្វើដំណើរទៅទស្សនាការប្រកួតផ្ទាល់ តែសម្រាប់ក្រុមនេះគឺពួកគេធ្វើដំណើរចូលព្រៃដើម្បីមើលសត្វស្លាបកម្រ។ |
| Transliteration (ការសរសេរតួអក្សរតាមសូរសព្ទ) | ជាការបំប្លែងអត្ថបទ ឬពាក្យពីប្រព័ន្ធសរសេរមួយ ទៅកាន់ប្រព័ន្ធសរសេរមួយទៀតដោយផ្អែកលើសំឡេង ដើម្បីងាយស្រួលដល់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងជនបរទេសក្នុងការអាន និងហៅឈ្មោះសត្វស្លាបជាភាសាដើម (ភាសាខ្មែរ) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការសរសេរពាក្យ "សួស្តី" ទៅជា "Suosdey" ជាអក្សរឡាតាំង ដើម្បីឱ្យជនបរទេសអាចអានចេញសំឡេងជាភាសាខ្មែរបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
