បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាតម្រូវការក្នុងការកំណត់បរិមាណប៉ារ៉ាម៉ែត្រសារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើ (ដូចជាទីតាំងដើមឈើ និងអង្កត់ផ្ចិតកម្ពស់ដើមទ្រូង) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ច្បាស់លាស់ និងមានសត្យានុម័ត តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាស្កេនឡាស៊ែរលើដី (Terrestrial Laser Scanning)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះស្នើឡើងនូវដំណើរការរៀបចំទិន្នន័យដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយចាប់ផ្តើមពីទិន្នន័យចំណុចឆៅ (Raw point clouds) ដើម្បីទាញយកទិន្នន័យរង្វាស់ដើមឈើនីមួយៗ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រជាច្រើនជំហាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Forest Inventory Measurement (Total Station & Calliper) ការវាស់ស្ទង់សារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើតាមបែបប្រពៃណីដោយឧបករណ៍ Total Station និង Calliper |
មានភាពច្បាស់លាស់ជាទីពឹងផ្អែក (Ground truth) និងអាចទប់ទល់នឹងបញ្ហាឧបសគ្គដូចជាវល្លិ ឬគុម្ពោតព្រៃក្រាស់ៗបានយ៉ាងល្អ។ | ចំណាយពេលយូរ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងអាចរងឥទ្ធិពលពីកំហុសឆ្គងរបស់អ្នកវាស់ (Subjective errors)។ | ត្រូវបានប្រើជាទិន្នន័យគោល (Reference) ដោយបានវាស់វែងនិងកំណត់ទីតាំងដើមឈើទាំង ២៨ ដើមដោយផ្ទាល់។ |
| Terrestrial Laser Scanning (TLS) + Hough-transformation ការស្កេនឡាស៊ែរលើដី (TLS) រួមផ្សំជាមួយបច្ចេកទេស Hough-transformation |
មានល្បឿនលឿន ផ្តល់ទិន្នន័យមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់ (High resolution) ធ្វើការដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងធានាបាននូវការវាស់វែងដែលមិនលម្អៀង។ | រងការរំខានដោយស្លឹក និងមែកឈើដែលបាំងផ្លូវឡាស៊ែរ (Occlusion) បញ្ហាកំហុសទីតាំងដោយសារភាពកោងនៃគល់ឈើ និងទាមទារឧបករណ៍តម្លៃថ្លៃ។ | អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណដើមឈើបាន ២៦ ក្នុងចំណោម ២៨ ដើម ដោយមានគម្លាត DBH ជាមធ្យម ១.៧ សង់ទីម៉ែត្រ បើធៀបនឹងការវាស់ផ្ទាល់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធនេះទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើឧបករណ៍ស្កេនឡាស៊ែរ និងកុំព្យូទ័រដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់សម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យចំណុច (Point Clouds) ដែលមានទំហំធំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដោយប្រមូលទិន្នន័យលើប្រភេទឈើស្រល់ (Douglas និង Silver fir) ចំនួន ២៨ ដើមនៅក្នុងតំបន់ព្រៃដែលមានលក្ខណៈស្រឡះល្អ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានប្រភេទព្រៃត្រូពិច (Tropical forest) សម្បូរដោយរុក្ខជាតិចម្រុះ វល្លិ និងគុម្ពោតព្រៃក្រាស់ៗ បច្ចេកវិទ្យានេះអាចនឹងប្រឈមមុខនឹងកម្រិតរាំងស្ទះពន្លឺឡាស៊ែរ (Occlusion/Noise) ខ្ពស់ជាងនេះ ដែលទាមទារការកែសម្រួលក្បួនរ៉ាប់រងបន្ថែម។
ទោះបីជាប្រឈមនឹងភាពស្មុគស្មាញនៃព្រៃត្រូពិចក៏ដោយ បច្ចេកវិទ្យា TLS នេះមានសក្តានុពលយ៉ាងធំធេងសម្រាប់ការងារស្រាវជ្រាវ និងអភិរក្សនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការបញ្ជ្រាបបច្ចេកវិទ្យាស្កេនឡាស៊ែរត្រីមាត្រនេះទៅក្នុងការងារព្រៃឈើកម្ពុជា នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារ និងតម្លាភាពទិន្នន័យព្រៃឈើជាតិ ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងកែច្នៃក្បួន (Algorithm adaptation) សម្រាប់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃត្រូពិចជាមុនសិន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Terrestrial laser scanning | បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បាញ់ពន្លឺឡាស៊ែរពីលើដីដើម្បីវាស់ស្ទង់ទម្រង់ និងចម្ងាយនៃវត្ថុជុំវិញខ្លួនដោយស្វ័យប្រវត្តិ បង្កើតបានជាចំណុចទិន្នន័យត្រីមាត្រ (3D point clouds) រាប់លានចំណុច ដែលអាចយកទៅវិភាគទម្រង់ព្រៃឈើ និងវាស់ស្ទង់បានយ៉ាងល្អិតល្អន់។ | ដូចជាប្រចៀវដែលប្រើសំឡេងខ្ទ័រដើម្បីស្គាល់ទីតាំង ប៉ុន្តែនេះគឺម៉ាស៊ីនប្រើពន្លឺឡាស៊ែរបាញ់ស្កេនរាប់លានដងជុំវិញខ្លួនដើម្បីបង្កើតជារូបរាងផែនទី 3D នៃព្រៃទាំងមូល។ |
| Diameter at breast height (DBH) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារអន្តរជាតិក្នុងវិស័យរុក្ខាប្រមាញ់ ដែលតំណាងឱ្យអង្កត់ផ្ចិតនៃគល់ឈើ ដោយវាស់នៅកម្ពស់ត្រឹមដើមទ្រូងរបស់មនុស្ស (ជាទូទៅកម្ពស់ ១.៣០ ម៉ែត្រពីដី) ដើម្បីយកទៅគណនាទំហំ និងបរិមាណម៉ាសឈើ។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់ទំហំចង្កេះមនុស្សដើម្បីកាត់ខោវ៉ាវ ប៉ុន្តែនេះគឺការវាស់ទំហំដើមឈើនៅត្រឹមកម្ពស់ដើមទ្រូងដើម្បីដឹងពីភាពធំធាត់និងតម្លៃរបស់វា។ |
| Digital Terrain Model (DTM) | ជាទម្រង់ផែនទីកុំព្យូទ័រត្រីមាត្រ (3D) ដែលបង្ហាញតែទម្រង់ផ្ទៃដីសុទ្ធសាធ ដោយកុំព្យូទ័របានច្រោះ និងលុបចេញនូវចំណុចរំខានផ្សេងៗដូចជា ដើមឈើ ស្លឹកឈើ និងគម្របព្រៃពីផ្ទៃខាងលើអស់ហើយ។ | ដូចជាការយកសន្លឹកកៅស៊ូស្តើងទៅក្រាលគ្របពីលើផ្ទៃដីទទេ ដោយបកយកផ្ទះឬដើមឈើចេញអស់ ដើម្បីមើលថាតើដីនោះមានរាងរលាក់ឬជម្រាលបែបណា។ |
| Phase difference scanner | ជាប្រភេទម៉ាស៊ីនស្កេនឡាស៊ែរដែលគណនាចម្ងាយរបស់វត្ថុដោយវាស់ភាពខុសគ្នានៃរលកពន្លឺ (Phase shift) រវាងពន្លឺដែលបញ្ចេញទៅ និងពន្លឺដែលជះត្រឡប់មកវិញ ដែលមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ល្បឿនលឿន និងភាពច្បាស់លាស់កម្រិតមីលីម៉ែត្រ។ | ដូចជាការគប់កូនបាល់ទៅជញ្ជាំងហើយចាប់វាវិញ ដោយប្រើចង្វាក់នៃពេលវេលារបស់បាល់ដើម្បីដឹងថាជញ្ជាំងនៅឆ្ងាយប៉ុនណាពីអ្នក។ |
| Ambiguity interval | ជាចម្ងាយអតិបរមាដែលម៉ាស៊ីនស្កេនឡាស៊ែរប្រភេទ Phase difference អាចអានទិន្នន័យដោយគ្មានកំហុស។ ប្រសិនបើវត្ថុនៅឆ្ងាយជាងចម្ងាយនេះ ទិន្នន័យដែលទទួលបាននឹងរាយការណ៍ខុស ធ្វើឱ្យចំណុចដែលនៅឆ្ងាយ (ឧ. ៦០ម៉ែត្រ) បង្ហាញថាមានទីតាំងនៅជិតកាមេរ៉ា (ឧ. ៦.៥ម៉ែត្រ) វិញ។ | ដូចជាខ្សែបន្ទាត់រង្វាស់ដែលមានប្រវែងវែងបំផុតត្រឹម ១០ ម៉ែត្រ បើអ្នកយកទៅវាស់របស់ប្រវែង ១២ ម៉ែត្រ វានឹងរាប់សារជាថ្មីពីសូន្យ ហើយប្រាប់ថាមានប្រវែងត្រឹមតែ ២ ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ |
| Hough-transformation | ជាក្បួនអល់ហ្គោរីតឹមគណិតវិទ្យាក្នុងការសម្គាល់ទម្រង់ (Pattern recognition) ដែលបំប្លែងទិន្នន័យចំណុចទៅជាទម្រង់ធរណីមាត្រ។ ក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីស្វែងរករាងរង្វង់នៃមុខកាត់ដើមឈើដោយស្វ័យប្រវត្តិ ក្នុងចំណោមបណ្តុំចំណុចស្មុគស្មាញ។ | ដូចជាល្បែងផ្គុំរូប (Puzzle) ដែលកុំព្យូទ័រព្យាយាមយកកងរង្វង់ដែលមានទំហំផ្សេងៗគ្នា ទៅតម្រៀបដាក់ពីលើបណ្តុំចំណុច រហូតទាល់តែវារកឃើញថារង្វង់មួយណាស៊ីគ្នាបេះបិទជាមួយរាងគល់ឈើ។ |
| Point noise | គឺជាទិន្នន័យចំណុច (Points) ដែលខុសប្រក្រតី មិនពិតប្រាកដ ឬមិនតំណាងឱ្យវត្ថុដែលចង់វាស់។ វាអាចកើតឡើងដោយសារចំណាំងផ្លាតពីវត្ថុនៅក្រៅដែនកំណត់ម៉ាស៊ីន ឬភាគល្អិតតូចៗក្នុងខ្យល់ ដែលទាមទារការច្រោះ (Filtering) ទើបអាចប្រើប្រាស់បាន។ | ដូចជាស្នាមអុចៗរំខាននៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជំនាន់ចាស់នៅពេលបាត់ប៉ុស្តិ៍ ដែលធ្វើឱ្យរូបភាពព្រិល និងចាំបាច់ត្រូវតែជូតសម្អាតចេញដើម្បីមើលឃើញរូបភាពពិត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
