បញ្ហា (The Problem)៖ តើការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសកម្មភាពមនុស្សប្រែប្រួលរាងរៅឆ្នេរសមុទ្រ និងចរន្តទឹកនៅកោះ Loi ខេត្ត Chonburi យ៉ាងដូចម្តេចខ្លះក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩៧ ដល់ ២០០៤?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រមូលទិន្នន័យពីចម្ងាយ (Remote sensing) ផ្គួបផ្សំនឹងការវាស់ស្ទង់ចរន្តទឹកសមុទ្រដោយផ្ទាល់ដើម្បីវិភាគការផ្លាស់ប្តូរនៃទីតាំងភូមិសាស្ត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Remote Sensing Image Analysis (LANDSAT TM) ការវិភាគរូបភាពពីចម្ងាយ (រូបភាពផ្កាយរណប LANDSAT TM) |
ងាយស្រួលក្នុងការបកស្រាយការផ្លាស់ប្តូរផ្ទៃដី ទំហំកោះ និងរូបរាងឆ្នេរ ដោយអាចប្រៀបធៀបទិន្នន័យពីឆ្នាំផ្សេងៗគ្នាបានរហ័ស។ | ត្រូវការការកែសម្រួលរូបភាព (Geocoding) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ហើយកម្រិតភាពច្បាស់ (25m Resolution) អាចមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរខ្នាតតូចបំផុត។ | បង្ហាញថាផ្ទៃដីកោះកើនឡើង ១,៤ ដង និងបង្ហាញពីការសាយភាយនៃកំណកកករ (Suspended solid) ក្នុងអំឡុងពេលសាងសង់ស្ពាន។ |
| In-situ Seawater Current Measurement ការវាស់ស្ទង់ចរន្តទឹកសមុទ្រដោយផ្ទាល់នៅទីតាំង |
ផ្តល់ទិន្នន័យពិតប្រាកដ និងច្បាស់លាស់អំពីល្បឿន ទិសដៅចរន្តទឹក និងកម្ពស់រលកទឹកជោរនាច។ | ទាមទារការចំណាយពេលវេលា ថវិកា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យ ព្រមទាំងត្រូវការឧបករណ៍ឯកទេស និងទូក។ | រកឃើញថាល្បឿន និងទិសដៅទឹកប្រែប្រួលតិចជាង ១០% ទោះបីជាមានការសាងសង់ស្ពានថ្មីក៏ដោយ ដោយសារតំបន់នោះមានទឹករាក់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់រួមគ្នានូវទិន្នន័យផ្កាយរណប កម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេស និងឧបករណ៍ចុះវាស់ស្ទង់សមុទ្រវិទ្យាដោយផ្ទាល់នៅទីតាំង។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅកោះ Loi ខេត្ត Chonburi ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ឆ្នេររាក់ និងទទួលរងឥទ្ធិពលពីរលកទឹកជោរនាច (Mixed tide) ជាប្រចាំ។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែលើភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់មួយ ប៉ុន្តែសម្រាប់កម្ពុជា វាផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អមួយក្នុងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ដូចជាស្ពាន ឬទំនប់ការពាររលក) នៅតាមតំបន់ឆ្នេរដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នារវាង Remote Sensing និងការវាស់ស្ទង់ចរន្តទឹកនេះ មានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងតំបន់ឆ្នេរ និងបរិស្ថានសមុទ្រក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាផ្កាយរណប រួមផ្សំជាមួយទិន្នន័យចរន្តទឹក គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានសក្តានុពល និងចាំបាច់បំផុតក្នុងការធ្វើផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឆ្នេរសមុទ្រប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Remote sensing (ការសង្កេតពីចម្ងាយ) | បច្ចេកវិទ្យាក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ និងព័ត៌មានពីផ្ទៃផែនដី (ដូចជាការប្រែប្រួលឆ្នេរសមុទ្រ) ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ដែលមិនប៉ះផ្ទាល់នឹងវត្ថុនោះ ដូចជាការថតរូបពីផ្កាយរណប ឬយន្តហោះ។ | ដូចជាការប្រើដ្រូនហោះថតមើលទិដ្ឋភាពព្រៃឈើពីលើអាកាស ដើម្បីដឹងថាមានការកាប់បំផ្លាញត្រង់ណាខ្លះ ដោយមិនចាំបាច់ដើរចូលព្រៃផ្ទាល់។ |
| LANDSAT TM (ផ្កាយរណប LANDSAT បំពាក់សេនស័រ TM) | ជាឈ្មោះផ្កាយរណបសង្កេតការណ៍ផែនដីដែលប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា Thematic Mapper (TM) ដើម្បីផ្តិតយករូបភាពឌីជីថលនៃផ្ទៃផែនដីក្នុងកម្រិតភាពច្បាស់ ២៥ ម៉ែត្រ ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការតាមដានការប្រើប្រាស់ដី និងឆ្នេរសមុទ្រ។ | ដូចជាកាមេរ៉ាឌីជីថលខ្នាតយក្សដែលដាក់នៅលើលំហអាកាស សម្រាប់ថតរូបផែនដីពីលើមកក្រោម ដើម្បីឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយកមកសិក្សា។ |
| Geocoding (ការកំណត់កូអរដោណេផែនទី) | ដំណើរការបច្ចេកទេសកុំព្យូទ័រក្នុងការយកទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបឆៅ ទៅតម្រឹម និងផ្សារភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធកូអរដោនេភូមិសាស្ត្រពិតប្រាកដនៅលើផែនដី ដើម្បីឱ្យទីតាំងក្នុងរូបភាពត្រួតគ្នាចំទីតាំងជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការយកប្លង់ផ្ទះដែលគូរលើក្រដាស ទៅដាក់ត្រួតពីលើផែនទី Google Maps ឱ្យស៊ីគ្នាបេះបិទ ដើម្បីដឹងថាបន្ទប់នីមួយៗស្ថិតនៅកូអរដោណេណាឱ្យប្រាកដ។ |
| Mixed tide (ជំនោរចម្រុះ) | ប្រភេទនៃចរន្តទឹកជោរនាចដែលមានលក្ខណៈចម្រុះ ដែលក្នុងមួយថ្ងៃអាចមានទឹកជោរពីរដង និងនាចពីរដង ប៉ុន្តែកម្ពស់ និងពេលវេលានៃការជោរនាចនីមួយៗមានភាពខុសគ្នា និងមិនសូវទៀងទាត់។ | ដូចជាការដកដង្ហើមដែលជួនកាលយើងដកដង្ហើមវែង ជួនកាលដកដង្ហើមខ្លី ធ្វើឱ្យកម្ពស់ទឹកសមុទ្រឡើងចុះមិនស្មើគ្នាក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| Flood tide (ទឹកជោរ) | ដំណាក់កាលនៃចរន្តទឹកសមុទ្រដែលកំពុងហូររុញច្រានចូលមករកច្រាំង ឬដីគោក ដែលធ្វើឱ្យកម្ពស់ទឹកសមុទ្រកើនឡើងខ្ពស់។ | គឺនៅពេលដែលយើងលេងទឹកសមុទ្រ ហើយឃើញទឹកចេះតែរំកិលឡើងមកលើឆ្នេរខ្សាច់បន្តិចម្តងៗ។ |
| Ebb tide (ទឹកនាច) | ដំណាក់កាលដែលចរន្តទឹកសមុទ្រហូរថយក្រោយចេញពីច្រាំងទៅកាន់សមុទ្រជ្រៅវិញ ដែលធ្វើឱ្យកម្ពស់ទឹកសមុទ្រស្រកចុះ។ | គឺនៅពេលដែលទឹកសមុទ្រស្រកទៅឆ្ងាយ ដែលធ្វើឱ្យយើងឃើញខ្សាច់ និងតំបន់រាក់ៗកាន់តែធំទូលាយ។ |
| Suspended solid (កំណកកករអណ្តែត) | ភាគល្អិតតូចៗនៃដី ខ្សាច់ ឬកាកសំណល់ផ្សេងៗដែលអណ្តែតត្រសែតនៅក្នុងទឹកដោយមិនលិចទៅបាត ដែលច្រើនតែកើតឡើងពេលមានការកាយដី ឬសាងសង់ស្ពាន ហើយអាចមើលឃើញក្នុងរូបភាពផ្កាយរណបជាទម្រង់ទឹកល្អក់។ | ដូចជាធូលីដីដែលហុយអណ្តែតក្នុងខ្យល់ពេលមានឡានបើកកាត់ ដែលយើងអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់។ |
| Stick diagram (ដ្យាក្រាមវ៉ិចទ័រចរន្តទឹក) | គំនូសបំព្រួញផ្នែកសមុទ្រវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់បន្ទាត់ (វ៉ិចទ័រ) ដើម្បីបង្ហាញពីទិសដៅ និងល្បឿននៃចរន្តទឹកសមុទ្រក្នុងចន្លោះពេលកំណត់ណាមួយ។ | ដូចជាការគូរព្រួញតូចៗជាច្រើនលើក្រដាស ដោយព្រួញវែងមានន័យថាទឹកហូរលឿន ហើយចុងព្រួញចង្អុលបង្ហាញថាទឹកហូរទៅទិសណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
