បញ្ហា (The Problem)៖ និក្ខេបបទនេះពិនិត្យមើលដំណើរការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រទីក្រុងកាបូនទាប (Low-carbon city) នៅក្នុងសាលាក្រុង Panut Nikhom ខេត្ត Chonburi ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគុណវិស័យ (Qualitative method) ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍ដោយផ្ទាល់ជាមួយតួអង្គពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| City of Trees Strategy យុទ្ធសាស្ត្រទីក្រុងនៃដើមឈើ (ការចុះបញ្ជី និងដាំដើមឈើ) |
ជួយបង្កើនតំបន់បៃតង ស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក និងធ្វើឱ្យទីក្រុងមានសោភ័ណភាពស្រស់បំព្រង។ | ត្រូវការការថែទាំរយៈពេលយូរ កូនឈើងាយងាប់ ហើយប្រជាពលរដ្ឋនៅទីក្រុងខ្វះពេលវេលាក្នុងការជួយថែរក្សា។ | សាលាក្រុងបានចុះបញ្ជីដើមឈើជាង ៤,០០០ ដើម និងសម្រេចបានទំហំតំបន់បៃតង ៧ ម៉ែត្រការ៉េក្នុងម្នាក់ (គោលដៅស្តង់ដារ ៩ ម៉ែត្រការ៉េ)។ |
| City of Waste Minimization យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយកាកសំណល់ (ការញែកសំរាម និងធនាគារសំរាម) |
កាត់បន្ថយបរិមាណសំរាមចាក់ចោល បង្កើតប្រាក់ចំណូលតាមរយៈធនាគារសំរាម (Waste Bank) និងកាត់បន្ថយការបំពុល។ | ប្រជាពលរដ្ឋមិនសូវសហការញែកសំរាមពីប្រភព ការវេចខ្ចប់ 친បិរស្ថាន (Eco-friendly) មានតម្លៃថ្លៃជាងប្លាស្ទិកធម្មតា។ | អាចកាត់បន្ថយបរិមាណសំរាមដែលត្រូវយកទៅចាក់ចោលពី ២០ តោន មកនៅត្រឹម ១៨ តោនក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| City of Energy Efficiency យុទ្ធសាស្ត្រសន្សំសំចៃថាមពល (ការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី) |
ជួយកាត់បន្ថយការចំណាយថវិកាជាតិ និងគ្រួសារលើអគ្គិសនី ព្រមទាំងចូលរួមកាត់បន្ថយការឡើងកម្តៅផែនដី។ | ពិបាកក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការប្រើប្រាស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងទាមទារដើមទុនដើម្បីផ្លាស់ប្តូរឧបករណ៍សន្សំសំចៃភ្លើង។ | ការអនុវត្តជាគំរូនៅសាលាក្រុង (ប្តូរអំពូល LED និងកំណត់ម៉ោងប្រើម៉ាស៊ីនត្រជាក់) អាចកាត់បន្ថយការចំណាយអគ្គិសនីបានប្រមាណ ១០%។ |
| City of Sustainable Consumption យុទ្ធសាស្ត្រការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយចីរភាព (ការធ្វើកសិកម្មទីក្រុង និងប្រើប្រាស់ EM) |
លើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចសហគមន៍ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី និងព្យាបាលទឹកកខ្វក់បឋម។ | ពលរដ្ឋនៅទីក្រុងភាគច្រើនខ្វះចំណេះដឹងខាងកសិកម្ម និងមិនមានទីធ្លាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ដាំដុះ។ | សហគមន៍អាចផលិតផលិតផលប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដោយខ្លួនឯង (ដូចជាសាប៊ូពីធម្មជាតិ) និងប្រើប្រាស់សារធាតុ EM សម្រាប់ចាក់ព្យាបាលទឹកកខ្វក់ក្នុងប្រឡាយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រទាំងនេះទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគច្រើនលើពេលវេលា ធនធានមនុស្ស និងថវិកាសម្រាប់គាំទ្រយន្តការសហគមន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាក្រុងទំហំមធ្យម Panut Nikhom ប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតលើប្រជាជនរស់នៅតំបន់ទីក្រុងមានជីវភាពរវល់ខ្លាំង។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះទីក្រុងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាស្រដៀងគ្នា ដែលពលរដ្ឋខ្វះពេលវេលា និងមិនសូវខ្វាយខ្វល់ពីការចូលរួមការងារសហគមន៍។
វិធីសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានដោយផ្តោតលើការចូលរួមពីសហគមន៍នេះ គឺស័ក្តិសមខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការធ្វើប្រតិភូកម្មអំណាចដល់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន (សង្កាត់/សហគមន៍) និងការពង្រឹងការយល់ដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ គឺជាកត្តាគន្លឹះដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថានទីក្រុងនៅកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Low-Carbon City | គំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងការរៀបចំនិងអភិវឌ្ឍទីក្រុងដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ តាមរយៈយុទ្ធសាស្ត្រផ្សេងៗដូចជា ការសន្សំសំចៃថាមពល ការបង្កើនតំបន់បៃតង និងការកាត់បន្ថយកាកសំណល់។ | ដូចជាការដាក់របបអាហារ (Diet) ឱ្យទីក្រុង ដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញ "ជាតិពុល" (ឧស្ម័នកាបូនិក) ទៅក្នុងបរិយាកាសផែនដី។ |
| Carbon Sequestration | ដំណើរការតាមបែបធម្មជាតិដែលដើមឈើ និងរុក្ខជាតិស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ពីបរិយាកាសតាមរយៈរស្មីសំយោគ ហើយស្តុកទុកវានៅក្នុងគល់ មែក ស្លឹក និងឫស។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបូមធូលីដែលស្រូបយកខ្យល់កខ្វក់ពីបរិយាកាស មកលាក់ទុកក្នុងធុងសំរាម (ដើមឈើ) ធ្វើឱ្យខ្យល់បរិសុទ្ធ។ |
| Biomass | ទម្ងន់សរុបនៃរូបធាតុសរីរាង្គដែលមានក្នុងដើមឈើ (គិតទាំងគល់ មែក ស្លឹក) ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់គណនារកបរិមាណកាបូនដែលដើមឈើនោះអាចស្តុកទុកបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សដើម្បីទាយដឹងពីបរិមាណជាតិខ្លាញ់ក្នុងខ្លួន អញ្ចឹងដែរ គេវាស់ទម្ងន់ដើមឈើដើម្បីដឹងពីបរិមាណកាបូនដែលវាអាចផ្ទុកបាន។ |
| Effective Microorganisms (EM) | ល្បាយនៃបាក់តេរី និងអតិសុខុមប្រាណល្អៗដែលគេបង្កាត់ឡើង ដើម្បីយកទៅចាក់ចូលក្នុងប្រភពទឹកស្អុយ ជួយពន្លឿនការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ កាត់បន្ថយក្លិនស្អុយ និងបន្សាបជាតិពុលក្នុងទឹក។ | ដូចជាការញ៉ាំទឹកដោះគោជូរ (Yogurt) ដែលមានបាក់តេរីល្អ ដើម្បីជួយរំលាយអាហារនិងសម្អាតក្រពះពោះវៀនរបស់យើងអញ្ចឹងដែរ។ |
| Waste Bank | យន្តការសហគមន៍ឬសាលារៀន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសមាជិកយកសំរាមដែលអាចកែច្នៃបាន (ដបជ័រ កេស ក្រដាស) មកដាក់ផ្ញើដើម្បីប្តូរជាសាច់ប្រាក់ ឬពិន្ទុសម្រាប់ដូរយករបស់របរប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការយកលុយទៅផ្ញើបញ្ញើនៅធនាគារដែរ តែនៅទីនេះយើងយក "សំរាមកែច្នៃ" ទៅផ្ញើដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូលមកវិញ។ |
| Sustainable Consumption | ការជ្រើសរើសទិញ ឬប្រើប្រាស់ទំនិញនិងសេវាកម្មដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដូចជាការប្រើប្រាស់ថង់ក្រណាត់ជំនួសថង់ប្លាស្ទិក ប្រើប្រាស់ប្រអប់ធ្វើពីចកអំពៅ ឬទិញផលិតផលក្នុងស្រុកដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូនពីការដឹកជញ្ជូន។ | ដូចជាការចាយវាយលុយដោយសន្សំសំចៃមិនខ្ជះខ្ជាយ ដើម្បីឱ្យមានលុយចាយយូរអង្វែង គឺយើងប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិដោយប្រយ័ត្នប្រយែងដើម្បីកុំឱ្យវាឆាប់អស់។ |
| Public Participation | ដំណើរការដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋាន ចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត ការអនុវត្ត និងការតាមដានត្រួតពិនិត្យលើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ ឬការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការរៀបចំកម្មវិធីជប់លៀងគ្រួសារ ដែលសមាជិកម្នាក់ៗជួយចេញគំនិត ជួយធ្វើម្ហូប និងជួយសម្អាត ជាជាងទុកឱ្យមេគ្រួសារធ្វើតែម្នាក់ឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
