បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងប៉ាន់ប្រមាណបរិមាណជីវម៉ាស ឬទិន្នផលរុក្ខជាតិឈរ (Standing crop) នៃប្រភេទព្រៃឈើចំនួនពីរនៅក្នុងខេត្តនគររាជសីមា ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដើម្បីស្វែងយល់ពីផលិតភាពជីវសាស្រ្តរបស់វា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការវាស់ស្ទង់ទំហំដើមឈើ និងកាប់ដើមឈើគំរូមួយចំនួន ដើម្បីបង្កើតសមីការតំរែតំរង់សម្រាប់គណនាទម្ងន់ដើមឈើ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Allometric relation using Diameter at Breast Height (DBH) ទំនាក់ទំនងអាឡូម៉ែត្រដោយប្រើអង្កត់ផ្ចិតត្រឹមទ្រូង (DBH) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការវាស់វែងជាក់ស្តែងនៅក្នុងព្រៃក្រាស់ និងផ្តល់លទ្ធផលដែលអាចទុកចិត្តបានសម្រាប់ការប៉ាន់ស្មានទម្ងន់ដើមឈើ។ | ទោះបីជាមានភាពងាយស្រួល ប៉ុន្តែកម្រិតនៃភាពសុក្រឹតមានការថយចុះបន្តិចបើប្រៀបធៀបទៅនឹងការប្រើប្រាស់អថេរដែលរួមបញ្ចូលទាំងកម្ពស់ដើមឈើ។ | មានមេគុណកំណត់អថេរទម្ងន់ដើម (r²) ស្មើនឹង ០,៩៧៤ នៅក្នុងព្រៃគោកស្លឹកជ្រុះ និង ០,៩៦៥ នៅក្នុងព្រៃស្រោងស្ងួត។ |
| Allometric relation using DBH squared multiplied by Height (DBH²H) ទំនាក់ទំនងអាឡូម៉ែត្រដោយប្រើអង្កត់ផ្ចិតត្រឹមទ្រូងការ៉េគុណនឹងកម្ពស់ដើមឈើ (DBH²H) |
មានទំនាក់ទំនងល្អបំផុតជាមួយទម្ងន់ដើមឈើ ដោយសារវាជាអថេរត្រីវិមាត្រ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងទៅនឹងការគណនាមាឌ (Volume) និងកាត់បន្ថយកំហុសឆ្គងបានច្រើនបំផុត។ | ការវាស់កម្ពស់ដើមឈើពិតប្រាកដមានការលំបាកខ្លាំងនៅក្នុងព្រៃក្រាស់ (ជាពិសេសព្រៃស្រោង) ដែលយើងមិនអាចមើលឃើញចុងឈើច្បាស់លាស់។ | មានមេគុណកំណត់ (r²) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ០,៩៩០ សម្រាប់ទម្ងន់ដើម នៅក្នុងការធ្វើតេស្តជាមួយដើមឈើដែលបានកាប់រួច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើនសម្រាប់ការចុះវាស់វែងផ្ទាល់ និងការកាប់ដើមឈើគំរូក្នុងព្រៃ ដើម្បីថ្លឹងទម្ងន់ និងវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តនគររាជសីមា ភាគឦសានប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើប្រភេទព្រៃគោកស្លឹកជ្រុះ និងព្រៃស្រោងស្ងួត។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្ត អាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃឈើស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់នេះ ទិន្នន័យ និងសមីការអាឡូម៉ែត្រទាំងនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការយកមកធ្វើជាឯកសារយោងនៅកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លក្ខខណ្ឌដី និងអាយុកាលព្រៃឈើនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ (Calibration) ឡើងវិញបន្តិចបន្តួច។
ការប្រើប្រាស់ទំនាក់ទំនងអាឡូម៉ែត្រផ្អែកលើអង្កត់ផ្ចិតដើមត្រឹមទ្រូង (DBH) គឺជាវិធីសាស្រ្តដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងងាយស្រួលអនុវត្តបំផុតសម្រាប់ការសិក្សាពីព្រៃឈើនៅកម្ពុជា។
សរុបមក វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់ DBH នេះ គឺជាជម្រើសដ៏ស័ក្តិសម និងសន្សំសំចៃបំផុតសម្រាប់ការវាយតម្លៃជីវម៉ាសព្រៃឈើទ្រង់ទ្រាយធំនៅកម្ពុជា ដោយសារវាកាត់បន្ថយភាពលំបាកក្នុងការវាស់កម្ពស់ដើមឈើនៅក្នុងព្រៃក្រាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Standing crop (ទិន្នផលរុក្ខជាតិឈរ ឬជីវម៉ាសសរុប) | បរិមាណសរុបនៃរុក្ខជាតិមានជីវិត (គិតជាទម្ងន់ ឬមាឌ) ដែលមាននៅលើផ្ទៃដីណាមួយនៅពេលកំណត់មួយ ដែលជារឿយៗត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ផលិតភាពជីវសាស្រ្តនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងតំបន់មួយ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបនៃទំនិញទាំងអស់ដែលមានស្តុកទុកក្នុងឃ្លាំងនៅថ្ងៃនេះអ៊ីចឹងដែរ។ |
| Allometric relations (ទំនាក់ទំនងអាឡូម៉ែត្រ) | វិធីសាស្រ្តគណិតវិទ្យាក្នុងការសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងទំហំនៃផ្នែកណាមួយរបស់សារពាង្គកាយ (ដូចជាអង្កត់ផ្ចិតដើមឈើ) ទៅនឹងទំហំឬទម្ងន់នៃសារពាង្គកាយទាំងមូល ដើម្បីអាចប៉ាន់ស្មានទម្ងន់បានដោយមិនចាំបាច់កាប់បំផ្លាញវា។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយទម្ងន់របស់មនុស្សម្នាក់ដោយគ្រាន់តែវាស់ទំហំចង្កេះ ឬកម្ពស់របស់គាត់ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យស្ថិតិដែលធ្លាប់មាន។ |
| DBH - Diameter at breast height (អង្កត់ផ្ចិតដើមត្រឹមទ្រូង) | រង្វាស់ស្តង់ដារនៃអង្កត់ផ្ចិតដើមឈើ ដែលត្រូវបានវាស់នៅកម្ពស់ប្រហែល ១,៣ ម៉ែត្រពីផ្ទៃដី ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ និងមានភាពឯកសណ្ឋានសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវព្រៃឈើទូទាំងពិភពលោក។ | ដូចជាការកំណត់កន្លែងវាស់ទំហំចង្កេះខោនៅត្រង់ចំណុចជាក់លាក់មួយនៃដងខ្លួន ដើម្បីធានាថាជាងកាត់ដេរគ្រប់គ្នាវាស់បានទំហំត្រឹមត្រូវដូចៗគ្នាគ្រប់ពេល។ |
| Dry Dipterocarp Forest (ព្រៃគោកស្លឹកជ្រុះ) | ប្រភេទព្រៃឈើនៅតំបន់ត្រូពិចដែលមានរដូវប្រាំងច្បាស់លាស់ សំបូរទៅដោយដើមឈើគ្រួសារ Dipterocarpaceae ដែលតែងតែជ្រុះស្លឹកនៅរដូវក្តៅ និងភាគច្រើនដុះលើប្រភេទដីរាក់សំបូរក្រួស។ | ជាប្រភេទព្រៃរបោះ ដែលដើមឈើភាគច្រើននាំគ្នាជ្រុះស្លឹកស្ទើរអស់នៅរដូវប្រាំងដើម្បីសន្សំសំចៃទឹក ដូចជាមនុស្សពាក់អាវស្តើងនៅរដូវក្តៅ។ |
| Dry Evergreen Forest (ព្រៃស្រោងស្ងួត) | ប្រភេទព្រៃក្រាស់ដែលរក្សាស្លឹកពណ៌បៃតងពេញមួយឆ្នាំ ទោះបីជានៅតំបន់មានរដូវប្រាំងក៏ដោយ មានរចនាសម្ព័ន្ធដើមឈើច្រើនជាន់ថ្នាក់ និងមានដីជ្រៅសំបូរជាតិសរីរាង្គជាងព្រៃគោកស្លឹកជ្រុះ។ | ជាព្រៃក្រាស់ដែលដើមឈើនៅតែបៃតងស្រស់ទោះជារដូវប្រាំងក្តៅក៏ដោយ ដូចជាផ្ទះដែលមានម៉ាស៊ីនត្រជាក់ រក្សាភាពត្រជាក់បានជានិច្ចដោយមិនខ្វល់ពីអាកាសធាតុខាងក្រៅ។ |
| Basal area (ផ្ទៃមុខកាត់សរុបនៃដើមឈើ) | ទំហំផ្ទៃក្រឡាសរុបនៃមុខកាត់ដើមឈើទាំងអស់នៅក្នុងឡូតិ៍ដីមួយគិតត្រឹមកម្ពស់ទ្រូង (DBH) ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតភាពក្រាស់នៃព្រៃឈើ (ដង់ស៊ីតេ) និងទំហំឈើនៅក្នុងព្រៃ។ | បើយើងកាត់ផ្តាច់ដើមឈើទាំងអស់ត្រឹមកម្ពស់ទ្រូង វត្ថុនេះគឺជារង្វាស់នៃផ្ទៃដីសរុបដែលផ្ទៃមុខកាត់ដើមឈើទាំងនោះគ្របដណ្តប់។ |
| Regression equation (សមីការតំរែតំរង់) | រូបមន្តស្ថិតិដែលបង្កើតឡើងដើម្បីស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍ DBH និងទម្ងន់ដើមឈើ) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេគណនាទស្សន៍ទាយតម្លៃអថេរមួយ (ទម្ងន់) នៅពេលដែលគេស្គាល់តម្លៃអថេរមួយទៀត (DBH)។ | ដូចជារូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលជួយទស្សន៍ទាយថា តើអ្នកនឹងចំណាយលុយអស់ប៉ុន្មានដោយផ្អែកលើចំនួនចម្ងាយផ្លូវដែលអ្នកជិះតាក់ស៊ី។ |
| Stratified tree layers (ជាន់ថ្នាក់នៃដើមឈើ) | ការបែងចែករចនាសម្ព័ន្ធកម្ពស់ដើមឈើនៅក្នុងព្រៃជាច្រើនកម្រិត (ដូចជា ជាន់លើបង្អស់ ជាន់កណ្តាល ជាន់ទាប និងគុម្ពោតរុក្ខជាតិ) ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិអាចចែករំលែកគ្នាស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យបានប្រសើរបំផុត។ | ដូចជាការរស់នៅក្នុងអគារខុនដូដែលមានច្រើនជាន់ ដែលអ្នករស់នៅជាន់នីមួយៗទទួលបានបរិមាណពន្លឺ និងខ្យល់អាកាសខុសៗគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
