បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងភាពសម្បូរបែបនៃប្រភេទត្រីនៅក្នុងតំបន់ប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មជុំវិញកោះ Khang Khao ក្នុងខេត្តជលបុរី ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការប្រមូលទិន្នន័យត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចាប់ត្រីដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះនៅទីតាំងចំនួន ៤ ជុំវិញកោះ និងប្រមូលសំណាកជារៀងរាល់សប្តាហ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fish Traps (ลอบ) ការប្រើប្រាស់អន្ទាក់ត្រី |
អាចចាប់ត្រីដែលរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍តាមផ្កាថ្មបានច្រើនប្រភេទ និងងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យតាមកាលកំណត់ដោយមិនបាច់មានវត្តមានអ្នកស្រាវជ្រាវជាប្រចាំ។ | អាចចាប់បានតែត្រីដែលហែលចូលអន្ទាក់ ឯត្រីដែលមានទំហំធំពេក ឬមិនស៊ីនុយអាចនឹងមិនត្រូវបានកត់ត្រា។ | ទទួលបានទម្ងន់ត្រីជាមធ្យម ២ ៥២៤,៨១ ក្រាមក្នុងមួយអន្ទាក់ (រកឃើញត្រី ៤៩ ប្រភេទ)។ |
| Hook and line fishing (เบ็ด) ការស្ទូចត្រីដោយប្រើសន្ទូច |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការចាប់ប្រភេទត្រីស៊ីសាច់ជាអាហារ និងត្រីដែលមានទំហំធំៗ (ឧទាហរណ៍ ត្រីតុកកែ ឬ Grouper) ដែលជាញឹកញាប់មិនចូលអន្ទាក់។ | ជ្រើសរើសបានតែប្រភេទត្រីជាក់លាក់មួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ មិនតំណាងឱ្យភាពចម្រុះនៃប្រភេទត្រីទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់ផ្កាថ្មឡើយ។ | ជួយបំពេញបន្ថែមទិន្នន័យវត្តមានប្រភេទត្រីធំៗ និងត្រីសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនងាយចាប់បានដោយអន្ទាក់។ |
| Rotenone poisoning (การใช้สารเคมีหรือโล่ติ๊น) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលរ៉ូតេណូនសម្លាប់ត្រីដើម្បីយកសំណាក |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រមូលសំណាកត្រីតូចៗ ឬត្រីដែលចូលចិត្តលាក់ខ្លួនក្នុងរន្ធតូចចង្អៀតនៃផ្កាថ្ម។ | រងឥទ្ធិពលពីចរន្តទឹកដែលធ្វើឱ្យថ្នាំពុលសាយភាយខុសគោលដៅ និងបណ្តាលឱ្យត្រីងាប់ ដែលមិនសូវល្អសម្រាប់ការសិក្សាដែលគិតគូរពីបរិស្ថាន។ | អាចប្រមូលសំណាកត្រីបានស្ទើរតែទាំងអស់នៅក្នុងតំបន់កំណត់មួយ ប៉ុន្តែមានបញ្ហានៅពេលមានចរន្តទឹកខ្លាំង។ |
| Visual census technique (การดำน้ำสำรวจ) ការមុជទឹកអង្កេតផ្ទាល់ |
ជាវិធីសាស្ត្រដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន (មិនសម្លាប់ត្រី) អាចអង្កេតឃើញអាកប្បកិរិយា និងទីជម្រកផ្ទាល់របស់ត្រីនៅក្នុងទឹក។ | ទាមទារអ្នកមានជំនាញមុជទឹក និងការស្គាល់ប្រភេទត្រីច្បាស់លាស់ ព្រមទាំងត្រូវការស្ថានភាពទឹកថ្លាល្អទើបអាចមើលឃើញច្បាស់។ | ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីវត្តមានត្រី និងចំនួនប៉ាន់ស្មានដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ចំនួនត្រីក្នុងធម្មជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការបំពាក់ឧបករណ៍នេសាទចម្រុះ សម្ភារៈមុជទឹក និងអ្នកមានជំនាញក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទត្រីសមុទ្រ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅកោះ Khang Khao ខេត្តជលបុរី ឈូងសមុទ្រថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៣-១៩៨៤ ដោយផ្តោតលើទិន្នន័យដែលប្រមូលបានភាគច្រើនពីការដាក់អន្ទាក់។ លទ្ធផលអាចរងឥទ្ធិពលពីការផ្លាស់ប្តូរតាមរដូវកាល ចរន្តទឹក និងប្រភេទឧបករណ៍នេសាទ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារដែនសមុទ្រកម្ពុជាមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីផ្កាថ្មស្រដៀងគ្នានឹងឈូងសមុទ្រថៃ ដែលទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នលើបម្រែបម្រួលរដូវកាលនៅពេលរៀបចំការសិក្សា។
ការរួមបញ្ចូលវិធីសាស្ត្រចម្រុះក្នុងការអង្កេតប្រភេទត្រីនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវធនធានសមុទ្រនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយផ្តោតលើការមុជទឹកអង្កេត រួមផ្សំជាមួយការចាប់សំណាកតាមគោលដៅ នឹងផ្តល់ទិន្នន័យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងធនធានផ្កាថ្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Reef residents (ត្រីរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍តាមប៉ប្រះទឹក) | ប្រភេទត្រីដែលចាត់ទុកតំបន់ផ្កាថ្មជាជម្រកអចិន្ត្រៃយ៍របស់ពួកវាសម្រាប់ការរស់នៅ ពងកូន និងស្វែងរកចំណី ដោយមិនធ្វើចលនាផ្លាស់ទីទៅឆ្ងាយពីរចនាសម្ព័ន្ធផ្កាថ្មឡើយ។ | ដូចជាប្រជាជនដែលមានផ្ទះសំបែងរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅក្នុងភូមិ ឬទីក្រុងណាមួយ ដោយមិនរើផ្ទះទៅណា។ |
| Visitors (ត្រីចំណូលស្រុក ឬត្រីហែលឆ្លងកាត់) | ប្រភេទត្រីដែលមិនរស់នៅជាប់លាប់ក្នុងតំបន់ផ្កាថ្មនោះទេ ប៉ុន្តែពួកវាគ្រាន់តែហែលឆ្លងកាត់ ឬចូលមកដើម្បីរកចំណី ឬជ្រកកោនជាបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាភ្ញៀវទេសចរដែលមកលេងតំបន់ណាមួយមួយរយៈខ្លី រួចក៏ធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅវិញ។ |
| Rotenone poisoning (ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលរ៉ូតេណូន) | វិធីសាស្ត្រយកសំណាកជីវសាស្ត្រដោយប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរ៉ូតេណូន (ចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ) បាញ់ចូលទៅក្នុងទឹកដើម្បីធ្វើឱ្យត្រីសន្លប់ ឬងាប់ ដែលជួយសម្រួលដល់ការប្រមូល និងរាប់ចំនួនប្រភេទត្រីតូចៗដែលលាក់ខ្លួនយ៉ាងកំបាំងក្នុងប្រហោងផ្កាថ្ម។ | ដូចជាការបាញ់ថ្នាំមូសចូលក្នុងជ្រុងងងឹតនៃផ្ទះ ដើម្បីឱ្យសត្វល្អិតធ្លាក់ចុះមកក្រោម ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលរាប់ និងសម្អាត។ |
| Visual census technique (បច្ចេកទេសមុជទឹកអង្កេតផ្ទាល់) | បច្ចេកទេសស្រាវជ្រាវក្រោមទឹកដែលតម្រូវឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមុជទឹកដោយផ្ទាល់ដើម្បីរាប់ចំនួនត្រី កត់ត្រាប្រភេទ និងសង្កេតមើលអាកប្បកិរិយារបស់ពួកវានៅតាមកន្លែង ឬជួរដែលបានកំណត់ទុកជាមុន ដោយមិនចាប់ ឬសម្លាប់ពួកវាឡើយ។ | ដូចជាការដើរចូលទៅក្នុងព្រៃដើម្បីឈរសង្កេត និងរាប់ចំនួនសត្វស្លាបដោយប្រើកែវយឹត ដោយមិនបាច់បាញ់ចាប់ពួកវាមកមើលផ្ទាល់។ |
| Fish traps (អន្ទាក់ត្រី) | ឧបករណ៍នេសាទដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីឱ្យត្រីហែលចូលតាមច្រកតូចមួយរួចមិនអាចហែលចេញវិញបាន ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើសម្រាប់ប្រមូលទិន្នន័យត្រី ដោយដាក់ទម្លាក់វានៅបាតសមុទ្រក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ | ដូចជាការដាក់អន្ទាក់ចាប់កណ្តុរ ដោយមាននុយទាក់ទាញឱ្យវាដើរចូលហើយមិនអាចចេញរួច។ |
| Gill-netting (ការប្រើប្រាស់មងទាក់ត្រី) | ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសំណាញ់ដែលដាក់លាតសន្ធឹងក្នុងទឹកដើម្បីចាប់ត្រីដោយទាក់នឹងស្រកីរបស់វាពេលពួកវាព្យាយាមហែលឆ្លងកាត់ក្រឡាសំណាញ់។ នេះជាវិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការយកសំណាកប្រភេទត្រីដែលចូលចិត្តហែលឆ្លងកាត់ទីចំហ។ | ដូចជាការដាក់សំណាញ់តេនីសនៅកណ្តាលទីលាន ដើម្បីរារាំងបាល់ (ត្រី) មិនឱ្យឆ្លងកាត់រួច ហើយទាក់ជាប់នឹងក្រឡាសំណាញ់។ |
| Economic important species (ប្រភេទត្រីសេដ្ឋកិច្ច) | ប្រភេទត្រីដែលមានតម្រូវការខ្ពស់នៅលើទីផ្សារសម្រាប់ការបរិភោគ ឬជួញដូរ ដែលអាចផ្តល់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ច និងប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ដល់អ្នកនេសាទ។ | ដូចជាដំណាំស្រូវ ឬកៅស៊ូ ដែលប្រជាជននិយមដាំដុះដើម្បីលក់បានប្រាក់កម្រៃខ្ពស់ក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
