Original Title: Comparison of ghost fishing impacts on collapsible crab trap between conventional and escape vents trap in Si Racha Bay, Chon Buri province
Source: dx.doi.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការប្រៀបធៀបផលប៉ះពាល់នៃការនេសាទខ្មោចលើអន្ទាក់ក្តាមដែលអាចបត់បានរវាងអន្ទាក់ធម្មតា និងអន្ទាក់ដែលមានប្រហោងរត់គេច នៅក្នុងឈូងសមុទ្រស្រីរាជា ខេត្តជលបុរី

ចំណងជើងដើម៖ Comparison of ghost fishing impacts on collapsible crab trap between conventional and escape vents trap in Si Racha Bay, Chon Buri province

អ្នកនិពន្ធ៖ Santiphong Putsa (Graduate School, Kasetsart University), Anukorn Boutson (Department of Marine Science, Faculty of Fisheries, Kasetsart University), Suriyan Tunkijjanukij (Department of Marine Science, Faculty of Fisheries, Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2016 (Agriculture and Natural Resources)

វិស័យសិក្សា៖ Marine Science / Fisheries

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃ 'ការនេសាទខ្មោច' (Ghost fishing) ដែលបង្កឡើងដោយអន្ទាក់ក្តាមដែលបានបាត់បង់នៅក្នុងសមុទ្រ ដែលបន្តចាប់ និងសម្លាប់សត្វសមុទ្រដោយគ្មានការគ្រប់គ្រង។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការពិសោធន៍ត្រាប់តាមអន្ទាក់ដែលបាត់បង់ដោយផ្ទាល់នៅក្នុងសមុទ្រ ដោយប្រៀបធៀបរវាងអន្ទាក់ធម្មតា និងអន្ទាក់ដែលមានប្រហោងរត់គេច តាមរយៈការតាមដានការមុជទឹកក្នុងរយៈពេល ៣៧៤ ថ្ងៃ។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Conventional Collapsible Crab Trap
អន្ទាក់ក្តាមដែលអាចបត់បានប្រភេទធម្មតា		 អាចចាប់បានសត្វសមុទ្រចម្រុះច្រើន រួមទាំងប្រភេទសត្វដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច។ ចាប់បានសត្វដែលមិនមែនជាគោលដៅ (By-catch) ច្រើន កូនក្តាមតូចៗមិនអាចរត់រួច និងមានអត្រាស្លាប់ដោយសារការនេសាទខ្មោច (Ghost fishing) ខ្ពស់នៅពេលអន្ទាក់ត្រូវបាត់បង់។ ក្នុងរយៈពេល ៣៧៤ ថ្ងៃ អន្ទាក់នេះចាប់បានសត្វសរុប ៥២០ ក្បាល ដោយក្នុងនោះមានសត្វស្លាប់ចំនួន ១៤០ ក្បាល។
Vented Collapsible Crab Trap (Escape Vents)
អន្ទាក់ក្តាមដែលអាចបត់បានមានបំពាក់ប្រហោងរត់គេច		 អនុញ្ញាតឱ្យកូនក្តាមតូចៗ និងសត្វមិនមែនគោលដៅរត់គេចខ្លួន កាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់ពីការនេសាទខ្មោច និងរក្សាបាននូវប្រសិទ្ធភាពចាប់ក្តាមធំៗ។ ទាមទារពេលវេលា និងការចំណាយបន្តិចបន្តួចបន្ថែម ដើម្បីកែច្នៃបំពាក់ប្រហោងរត់គេចនៅលើអន្ទាក់។ ចាប់បានសត្វសរុបត្រឹមតែ ២២២ ក្បាល កាត់បន្ថយសត្វស្លាប់មកនៅត្រឹម ៣៤ ក្បាល ហើយអត្រាចាប់ក្តាមធំមិនមានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ឡើយ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចំណាយលើឧបករណ៍នេសាទ ការកែច្នៃអន្ទាក់ និងប្រតិបត្តិការមុជទឹកតាមដានរយៈពេលវែងក្រោមសមុទ្រ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឈូងសមុទ្រស្រីរាជា ខេត្តជលបុរី (Si Racha Bay, Chon Buri) ក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ ដែលមានជម្រៅទឹករាក់ (៤-៦ ម៉ែត្រ) និងបាតសមុទ្រជាភក់លាយខ្សាច់។ ទោះបីជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រភេទសត្វចម្រុះ និងសីតុណ្ហភាពទឹកអាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងផ្ទាល់នៅដែនសមុទ្រកម្ពុជា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការបំពាក់ប្រហោងរត់គេចនេះមានភាពសាមញ្ញ ចំណាយតិច និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជលផលសមុទ្រនៅកម្ពុជា។

ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់អន្ទាក់មានប្រហោងរត់គេច គឺជាដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងមួយដែលផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដល់ប្រជានេសាទ និងការអភិរក្សជីវចម្រុះសមុទ្ររយៈពេលវែង។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាពីឧបករណ៍នេសាទក្នុងស្រុក (Local Fishing Gear Assessment): ចុះសិក្សាជាមួយប្រជានេសាទនៅតំបន់ឆ្នេរ (ឧទាហរណ៍៖ ខេត្តកែប ឬកំពត) ដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រភេទអន្ទាក់ក្តាមដែលកំពុងប្រើប្រាស់ ទំហំក្រឡាអន្ទាក់ និងប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីអត្រានៃការបាត់បង់ឧបករណ៍នេសាទក្នុងសមុទ្រ ដោយប្រើប្រាស់ KoboToolbox ឬ Google Forms សម្រាប់ការស្ទង់មតិ។
  2. កែច្នៃ និងបំពាក់ប្រហោងរត់គេច (Modify Traps with Escape Vents): ផលិត ឬទិញបន្ទះ Escape Vents (ទំហំប្រហែល ៣៥ x ៤៥ មីលីម៉ែត្រ) ហើយសាកល្បងបំពាក់វាទៅលើអន្ទាក់ក្តាមធម្មតាដែលប្រជានេសាទប្រើប្រាស់ ដើម្បីបង្កើតជាឧបករណ៍គំរូសម្រាប់ការពិសោធន៍។
  3. សាកល្បងមុជទឹកតាមដានផ្ទាល់ (Underwater Monitoring Pilot): សហការជាមួយអ្នកមុជទឹកសមុទ្រ (ដូចជាក្រុមអ្នកស្ម័គ្រចិត្តពី Marine Conservation Cambodia) ដើម្បីដាក់អន្ទាក់សាកល្បងក្នុងសមុទ្រ និងធ្វើការតាមដានរៀងរាល់សប្តាហ៍ អំពីអត្រាចាប់បានក្តាមធំ កូនក្តាម និងសត្វកម្រផ្សេងៗ ដោយប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាថតក្រោមទឹក (Underwater Action Camera)។
  4. វិភាគទិន្នន័យចំណេញ-ខាត (Cost-Benefit Analysis): ប្រើប្រាស់កម្មវិធី Microsoft Excel ឬ RStudio ដើម្បីប្រៀបធៀបទិន្នផលក្តាមដែលអាចលក់បាន (CPUE) រវាងអន្ទាក់ធម្មតា និងអន្ទាក់កែច្នៃ ព្រមទាំងគណនាបរិមាណកូនក្តាម និងសត្វផ្សេងៗដែលត្រូវសង្គ្រោះបានពីការនេសាទខ្មោច។
  5. ផ្សព្វផ្សាយ និងបញ្ជ្រាបការយល់ដឹង (Outreach and Policy Advocacy): រៀបចំសិក្ខាសាលាបង្ហាញលទ្ធផលជាក់ស្តែងដល់សហគមន៍នេសាទ និងរដ្ឋបាលជលផល ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថាការបំពាក់ Escape Vents មិនធ្វើឱ្យបាត់បង់ចំណូលនោះទេ តែជួយការពារមុខរបររបស់ពួកគេទៅថ្ងៃអនាគត។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Ghost fishing (ការនេសាទខ្មោច) បាតុភូតដែលឧបករណ៍នេសាទ (ដូចជាអន្ទាក់ ឬមង) ដែលបានបាត់បង់ ឬត្រូវគេបោះបង់ចោលក្នុងសមុទ្រ នៅតែបន្តចាប់សត្វសមុទ្ររហូតដល់សត្វទាំងនោះស្លាប់ ហើយទាក់ទាញសត្វផ្សេងទៀតឱ្យចូលមកជាប់បន្តបន្ទាប់ដោយគ្មានការគ្រប់គ្រង។ ដូចជាអន្ទាក់កណ្តុរដែលគ្មានអ្នកមើលថែ ប៉ុន្តែនៅតែបន្តចាប់ និងសម្លាប់កណ្តុរដោយស្វ័យប្រវត្តិជារៀងរហូត។
Catch-per-unit-effort / CPUE (អត្រាចាប់សត្វក្នុងមួយឯកតាការខិតខំប្រឹងប្រែង) រង្វាស់ដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃភាពសំបូរបែបនៃធនធានជលផល ដោយគណនាចំនួនសត្វដែលចាប់បានធៀបនឹងចំនួនឧបករណ៍ និងរយៈពេលដែលបានដាក់ពង្រាយ។ ដូចជាការវាស់ថាតើអ្នកអាចរកលុយបានប៉ុន្មានក្នុងមួយម៉ោងនៃការធ្វើការ ជំនួសឱ្យការរាប់ត្រឹមតែចំនួនលុយសរុប។
By-catch (សត្វដែលចាប់បានដោយមិនមានចេតនា / សត្វមិនមែនគោលដៅ) ប្រភេទសត្វសមុទ្រ (ដូចជាត្រីប្រភេទផ្សេងៗ អណ្តើក ឬកូនក្តាម) ដែលជាប់ក្នុងឧបករណ៍នេសាទដោយចៃដន្យ ខណៈពេលដែលអ្នកនេសាទកំពុងកំណត់គោលដៅចាប់សត្វមួយផ្សេងទៀត។ ដូចជាពេលអ្នកបង់សំណាញ់ចង់ចាប់ត្រីរ៉ស់ តែបែរជាជាប់កង្កែប ឬពស់មកជាមួយដែរ។
Escape vent (ប្រហោងរត់គេច) ចន្លោះ ឬរន្ធដែលមានទំហំកំណត់ជាក់លាក់មួយ បំពាក់នៅលើអន្ទាក់ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យសត្វដែលមិនមែនជាគោលដៅ ឬកូនសត្វតូចៗអាចលូនចេញទៅវិញបានដោយសុវត្ថិភាព។ ដូចជារន្ធតូចៗនៅបាតកន្ត្រក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យផ្លែឈើតូចៗធ្លាក់ចេញ ទុកតែផ្លែឈើធំៗដែលយើងចង់បាន។
Simulated lost-gear experiment (ការពិសោធន៍ត្រាប់តាមការបាត់បង់ឧបករណ៍នេសាទ) វិធីសាស្ត្រសិក្សាដោយការយកឧបករណ៍នេសាទទៅដាក់ចោលក្នុងសមុទ្រដោយចេតនា ដើម្បីតាមដាន និងកត់ត្រាពីអ្វីដែលនឹងកើតឡើងពិតប្រាកដនៅពេលដែលអ្នកនេសាទទម្លាក់វាចោល ឬបាត់បង់វាក្នុងសមុទ្រ។ ដូចជាការធ្វើតេស្តបុកឡាន (Crash test) ដោយប្រើរូបទីងមោង ដើម្បីមើលថាមានអ្វីកើតឡើងពិតប្រាកដនៅពេលមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖