បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំពុលបរិស្ថានដែលបង្កឡើងដោយសំណល់ទឹកកខ្វក់ពីផ្ទះបាយដែលមានផ្ទុកជាតិខ្លាញ់ និងប្រេងកម្រិតខ្ពស់ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របំបែកតាមបែបជីវសាស្រ្តជំនួសឱ្យវិធីសាស្ត្រគីមីដែលចំណាយច្រើន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើតេស្តវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃអតិសុខុមប្រាណផ្សេងៗគ្នាក្នុងការបំបែកជាតិខ្លាញ់ និងកំណត់រកលក្ខខណ្ឌប្រសើរជាងគេសម្រាប់ការធ្វើប្រព្រឹត្តកម្មទឹកកខ្វក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Single Culture Setup (Pseudomonas sp.) in Suspension វប្បកម្មឯកតានៃបាក់តេរី Pseudomonas sp. ក្នុងអង្គធាតុរាវធម្មតា |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបែកជាតិខ្លាញ់ និង COD ព្រមទាំងងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំសម្រាប់កម្រិតមន្ទីរពិសោធន៍។ | អាចប្រឈមនឹងការហូរចេញ (Washout) នៃបាក់តេរីនៅក្នុងរ៉េអាក់ទ័រជាក់ស្តែងនៅពេលអត្រាលំហូរទឹកលឿនជាងអត្រាកំណើនរបស់វា។ | បំបែកជាតិខ្លាញ់បាន ៨៣,៤៦% និង COD ៩៥,៨១% នៅកម្រិត COD ដើម ៤០០០ មីលីក្រាម/លីត្រ។ |
| Mixed Cultures (Acinetobacter sp. and Pseudomonas sp.) វប្បកម្មចម្រុះនៃបាក់តេរី Acinetobacter sp. និង Pseudomonas sp. |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបំបែកជាតិខ្លាញ់បានល្អប្រហាក់ប្រហែលនឹងវប្បកម្មឯកតាដែរ។ | ត្រូវការការគ្រប់គ្រងស្មុគស្មាញជាងវប្បកម្មឯកតា ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពលូតលាស់នៃប្រភេទបាក់តេរីទាំងពីរ។ | បំបែកជាតិខ្លាញ់បាន ៦០,៤២% និង COD ៩០,៥៦%។ |
| Immobilized Cell System (on plastic balls) ប្រព័ន្ធកោសិកាជាប់ចំណង (ប្រើគ្រាប់ប្លាស្ទិកក្នុងរ៉េអាក់ទ័រ) |
ដោះស្រាយបញ្ហាបាក់តេរីហូរចេញតាមទឹកកខ្វក់ (Washout) និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពយូរអង្វែងក្នុងប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែង។ | ត្រូវការពេលវេលាដើម្បីឱ្យបាក់តេរីបង្កើតបន្ទះជីវសាស្រ្ត (Biofilm) តោងជាប់ និងមានការកើនឡើងកម្រិតខ្លាញ់បណ្តោះអាសន្នក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។ | អាចរក្សាសកម្មភាពអង់ស៊ីមលីប៉ាសខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ១,០៧ µ/ml និងទប់ទល់នឹងបម្រែបម្រួលនៃលំហូរទឹក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រ និងបរិក្ខារសម្រាប់ប្រព័ន្ធរ៉េអាក់ទ័រខ្នាតតូចដែលអាចគ្រប់គ្រងអុកស៊ីហ្សែនបាន។
ការសិក្សានេះប្រមូលសំណាកទឹកកខ្វក់ពីអាងស្តុកខ្លាញ់នៃផ្ទះបាយតាមលំនៅដ្ឋានក្នុងប្រទេសថៃ។ លក្ខណៈសម្បត្តិគីមីនៃសំណល់រាវនេះ អាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចពីសំណល់ផ្ទះបាយខ្នាតធំ ឬសំណល់តាមចិញ្ចើមផ្លូវនៅប្រទេសកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ការធ្វើតេស្តបន្ស៊ាំពូជបាក់តេរីជាមួយប្រភេទទឹកកខ្វក់ក្នុងស្រុក គឺជារឿងចាំបាច់ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពអតិបរមា។
បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់បាក់តេរីបំបែកជាតិខ្លាញ់នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការដោះស្រាយបញ្ហាស្ទះលូដោយសារជាតិខ្លាញ់ និងសំណល់សរីរាង្គនៅកម្ពុជា។
សរុបមក បច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្រ្តនេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងមានតម្លៃថោក ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងសំណល់រាវពីផ្ទះបាយដោយមិនពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីនាំចូល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Lipase (អង់ស៊ីមលីប៉ាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលផលិតឡើងដោយអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាបាក់តេរី) ដែលមានតួនាទីកាតាលីករក្នុងការបំបែកម៉ូលេគុលខ្លាញ់និងប្រេងស្មុគស្មាញ ឱ្យទៅជាអាស៊ីតខ្លាញ់សាមញ្ញនិងគ្លីសេរ៉ុល ដើម្បីឱ្យបាក់តេរីអាចស្រូបយកធ្វើជាអាហារបាន។ | វាប្រៀបដូចជាកន្ត្រៃដ៏មុតស្រួចមួយ ដែលកាត់ដុំខ្លាញ់ធំៗឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ ដើម្បីងាយស្រួលរំលាយនិងបោសសម្អាត។ |
| Chemical oxygen demand (COD) (តម្រូវការអុកស៊ីហ្សែនគីមី) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារដែលវាស់បរិមាណអុកស៊ីហ្សែនសរុបដែលត្រូវការចាំបាច់ ដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គទាំងអស់នៅក្នុងទឹកកខ្វក់តាមរយៈប្រតិកម្មគីមី។ តម្លៃនេះកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកនោះកាន់តែមានកម្រិតការបំពុលខ្លាំង។ | វាប្រៀបដូចជារង្វាស់កម្លាំងពលកម្ម (អុកស៊ីហ្សែន) ដែលយើងត្រូវចំណាយ ដើម្បីសម្អាតភាពកខ្វក់ទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងទឹកនោះ។ |
| Immobilization (ការធ្វើកោសិកាជាប់ចំណង) | ជាបច្ចេកទេសបណ្តុះបាក់តេរីឱ្យតោងជាប់ទៅនឹងផ្ទៃវត្ថុរឹងណាមួយ (ដូចជាគ្រាប់ប្លាស្ទិកក្នុងរ៉េអាក់ទ័រ) ជាជាងបណ្តែតខ្លួនដោយសេរីក្នុងទឹកកខ្វក់ ដើម្បីជួយរក្សាចំនួនបាក់តេរីមិនឱ្យហូរចេញតាមចរន្តទឹក និងធ្វើឱ្យពួកវាអាចធ្វើការបំបែកខ្លាញ់បានយូរអង្វែង។ | វាប្រៀបដូចជាការចងខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាពឱ្យកម្មករបោសសម្អាតជាប់នឹងបង្គោល ដើម្បីកុំឱ្យចរន្តទឹកហូរគួចយកពួកគាត់ទៅបាត់។ |
| Biofilm (បន្ទះជីវសាស្ត្រ) | ជាស្រទាប់ស្តើងនៃបណ្តុំអតិសុខុមប្រាណដែលតោងជាប់គ្នា និងរុំព័ទ្ធដោយសារធាតុស្អិត (ប៉ូលីមែរ) ដែលពួកវាបញ្ចេញមក ហើយតោងជាប់យ៉ាងរឹងមាំទៅនឹងផ្ទៃវត្ថុរឹងនៅក្នុងទឹក ដើម្បីការពារខ្លួនពីបរិស្ថានខាងក្រៅ។ | វាប្រៀបដូចជាស្រទាប់ស្លែរអិលៗពណ៌បៃតង ដែលតោងជាប់យ៉ាងស្អិតនៅលើផ្ទៃថ្មនៅក្នុងទឹកអូរអ៊ីចឹងដែរ។ |
| Inoculum size (ទំហំវ៉ាក់សាំង ឬបរិមាណបាក់តេរីដើម) | ជាបរិមាណ ឬកំហាប់ដំបូងនៃកោសិកាបាក់តេរី ដែលត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាន ឬទឹកកខ្វក់ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ។ ការប្រើទំហំមិនត្រឹមត្រូវអាចធ្វើឱ្យដំណើរការយឺត ឬមានប្រតិកម្មរារាំង។ | វាប្រៀបដូចជាចំនួនកសិករដំបូង ដែលយើងបញ្ជូនទៅឱ្យចាប់ផ្តើមការងារភ្ជួររាស់ដីស្រែថ្មីមួយ។ |
| Specific growth rate (µ) (អត្រាកំណើនជាក់លាក់) | ជាល្បឿន ឬអត្រាដែលអតិសុខុមប្រាណអាចបំបែកខ្លួន និងបង្កើនចំនួនរបស់វានៅក្នុងរ៉េអាក់ទ័រ ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ ប្រសិនបើលំហូរទឹកចូលលឿនជាងអត្រានេះ បាក់តេរីនឹងត្រូវហូរចេញអស់។ | វាប្រៀបដូចជាល្បឿននៃការបង្កើតកូនចៅរបស់ត្រីនៅក្នុងស្រះទឹក ដើម្បីរក្សាចំនួនរបស់ពួកវាឱ្យនៅថេរ។ |
| Biodegradation (ការបំបែកតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | ជាដំណើរការធម្មជាតិដែលសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាសំណល់ខ្លាញ់ផ្ទះបាយ) ត្រូវបានបំបែកទៅជាសារធាតុសាមញ្ញ ដូចជាឧស្ម័នកាបូនិក និងទឹក តាមរយៈសកម្មភាពស៊ីនិងរំលាយរបស់អតិសុខុមប្រាណ។ | វាប្រៀបដូចជាសត្វកណ្តៀរនិងមេរោគ ដែលស៊ីបំបែកគល់ឈើងាប់ៗ រហូតទាល់តែវារលួយក្លាយជាដី និងជីធម្មជាតិវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
