បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះស្វែងរកដំណោះស្រាយ និងឱកាសសម្រាប់ស្ថាប័ន Sydney Water ក្នុងការប្រើប្រាស់គោលការណ៍សេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular economy) ដើម្បីគ្រប់គ្រងកាកសំណល់សរីរាង្គ និងប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកកខ្វក់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះបានធ្វើការសង្ខេប និងវាយតម្លៃលើករណីសិក្សាអន្តរជាតិចំនួន ១០ ដែលបានអនុវត្តគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទឹកកខ្វក់ប្រកបដោយជោគជ័យដោយផ្អែកលើគោលការណ៍សេដ្ឋកិច្ចចរន្ត។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញថា ស្ថាប័នទឹកស្អាតនិងគ្រប់គ្រងទឹកកខ្វក់ អាចប្រែក្លាយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួនទៅជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy Precincts) ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យារំលាយអតិសុខុមប្រាណដោយគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីកែច្នៃកាកសំណល់សរីរាង្គនិងទឹកកខ្វក់ទៅជាថាមពលកកើតឡើងវិញ និងផលិតផលកសិកម្មដែលមានតម្លៃ។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| សក្តានុពលនៃការរំលាយសំណល់រួមគ្នា (High Potential of Co-digestion) | ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងកាកសំណល់ភក់ពីទឹកកខ្វក់ (Wastewater Sludge) និងកាកសំណល់ម្ហូបអាហារ តាមរយៈដំណើរការ Anaerobic Digestion (AD) គឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការបង្កើតថាមពល។ | យោងតាមករណីសិក្សានៅ Palmerston North ប្រទេសនូវែលសេឡង់ ការកែលម្អប្រព័ន្ធរំលាយសំណល់បានបង្កើនសមត្ថភាពផលិតជីវឧស្ម័នរហូតដល់ ៣២០% ប្រៀបធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ត្រឹមតែកាកសំណល់ទឹកកខ្វក់តែមួយមុខ។ |
| ការទាញយកធនធានចម្រុះ (Diverse Resource Recovery) | ក្រៅពីថាមពល រោងចក្រអាចផលិតផលបន្ទាប់បន្សំជាច្រើនដូចជា ជីរាវនិងរឹង ថាមពលកម្ដៅ (Heat) និងប្លាស្ទិកជីវសាស្ត្រ (Bioplastics) ដែលជួយបង្កើនតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ | រោងចក្រ Billund Biorefinery នៅប្រទេសដាណឺម៉ាក ផលិតថាមពលបាន ១៤ លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង (kWh) ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលអាចផ្គត់ផ្គង់ផ្ទះចំនួន ១,៧០០ ខ្នង ព្រមទាំងកាត់បន្ថយសារធាតុពុលក្នុងបរិស្ថានបាន ៣០%។ |
| សារៈសំខាន់នៃការប្រមូលផ្តុំទីតាំង (Co-location and Synergies) | ការបង្កើតគម្រោងនៅក្នុងតំបន់ដែលមានអតិថិជនប្រើប្រាស់ថាមពលស្រាប់ (ដូចជាតំបន់ឧស្សាហកម្ម) ជួយកាត់បន្ថយការចំណាយលើការដឹកជញ្ជូន និងបង្កើតប្រព័ន្ធបិទជិត (Closed-loop)។ | ករណីសិក្សា The Plant នៅទីក្រុង Chicago បានប្រមូលផ្តុំអាជីវកម្មតូចៗចំនួន ៨៥ ដែលប្រែក្លាយកាកសំណល់រោងចក្រស្រាបៀរទៅជាចំណីត្រី និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AD ខ្នាតតូចដើម្បីផលិតជីវឧស្ម័ន។ |
| គោលនយោបាយជាកម្លាំងជំរុញ (Policy as a Major Driver) | ការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់ និងការដាក់ចេញនូវគោលដៅកាត់បន្ថយសំណល់ចាក់ចោល គឺជាកត្តាចម្បងដែលជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត។ | គោលនយោបាយជាតិអូស្ត្រាលី និងរដ្ឋ NSW បានកំណត់គោលដៅយ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងការកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់សរីរាង្គទៅកាន់ទីលានចាក់សំរាមឱ្យបានពាក់កណ្តាល (៥០%) ត្រឹមឆ្នាំ២០៣០។ |
របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍យុទ្ធសាស្ត្រមួយចំនួន ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរដោយជោគជ័យឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍតំបន់សេដ្ឋកិច្ចចរន្ត។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រដ្ឋបាលទឹកស្អាត និងស្ថាប័នរដ្ឋ (Water Authorities & Public Utilities) | គួរប្រើប្រាស់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកកខ្វក់ដែលមានស្រាប់ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការបំពាក់បច្ចេកវិទ្យា Anaerobic Digestion (AD) បន្ថែម ដើម្បីកែច្នៃទាំងសំណល់រាវ និងសំណល់ម្ហូបអាហារ។ | ខ្ពស់ (High) |
| អ្នកតាក់តែងគោលនយោបាយ (Policymakers) | ត្រូវបង្កើតគោលនយោបាយគាំទ្រ និងការលើកទឹកចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដូចជាការហាមប្រាមការចោលសំណល់សរីរាង្គនៅទីលានចាក់សំរាម និងការធានាទីផ្សារទិញថាមពលកកើតឡើងវិញ (Feed-in Tariffs)។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន និងសហគមន៍ (Private Sector & Communities) | គួរសហការគ្នាបង្កើតសហគ្រាសនៅទីតាំងក្បែរៗគ្នា ដើម្បីអាចផ្លាស់ប្តូរធនធាន (ឧទាហរណ៍៖ ការប្រើប្រាស់កម្ដៅ ទឹកស្អាត និងជី ដែលសល់ពីការផលិត) បង្កើតបានជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឧស្សាហកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ | មធ្យម (Medium) |
ជាមួយនឹងនគរូបនីយកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងតាមបណ្តាខេត្តនានា ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាកើនឡើងក្នុងការគ្រប់គ្រងសំណល់រឹង និងទឹកកខ្វក់។ ការអនុវត្តយន្តការសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular Economy) អាចបំប្លែងបញ្ហាទាំងនេះទៅជាឱកាសសម្រាប់ផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញ និងបង្កើតធាតុចូលកសិកម្មក្នុងស្រុកដោយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។
ការចាប់ផ្តើមអនុវត្តគម្រោងសាកល្បងនៅតាមតំបន់គោលដៅ នឹងក្លាយជាគំរូដ៏ល្អមួយបង្ហាញពីលទ្ធភាពជាក់ស្តែង ក្នុងការប្រែក្លាយបន្ទុកកាកសំណល់ទីក្រុងកម្ពុជា ទៅជាធនធានដ៏មានតម្លៃប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Circular Economy | ជាទស្សនាទាននៃការរៀបចំប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុង ដែលផ្លាស់ប្តូរពីទម្លាប់ 'យក-ផលិត-បោះចោល' ទៅជាការរក្សាធនធាន (ដូចជាទឹកនិងថាមពល) ឱ្យស្ថិតក្នុងវដ្តនៃការប្រើប្រាស់ឡើងវិញជាប្រចាំ ដើម្បីកាត់បន្ថយសំណល់ឱ្យនៅកម្រិតសូន្យ។ | ដូចជាច្បាប់ធម្មជាតិដែលស្លឹកឈើជ្រុះរលួយក្លាយជាជីចិញ្ចឹមដើមឈើវិញដោយមិនមានអ្វីត្រូវចោលឡើយ។ |
| Anaerobic Digestion (AD) | បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាកាកសំណល់ម្ហូបអាហារ និងភក់កខ្វក់) ក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដែលជាដំណោះស្រាយគោលនយោបាយដ៏សំខាន់សម្រាប់គ្រប់គ្រងសំណល់ទីក្រុង និងទាញយកជីវឧស្ម័ន។ | ដូចជាការពង្រិលឬផ្អាប់សំណល់ក្នុងធុងបិទជិតធំៗ ដើម្បីស្រូបយកហ្គាសសម្រាប់ដាំស្ល ឬបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនភ្លើង។ |
| Co-digestion | យុទ្ធសាស្ត្រនៃការលាយបញ្ចូលគ្នានូវប្រភពកាកសំណល់សរីរាង្គលើសពីមួយប្រភេទ (ឧទាហរណ៍៖ កាកសំណល់ភក់ពីទឹកកខ្វក់ បូកជាមួយសំណល់ម្ហូបអាហារ) ទៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយតែមួយ ដើម្បីបង្កើនបរិមាណនិងគុណភាពនៃការផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញ។ | ដូចជាការផ្សំគ្រឿងផ្សំជាច្រើនមុខចូលគ្នាពេលធ្វើម្ហូប ដើម្បីឱ្យទទួលបានរសជាតិឆ្ងាញ់និងមានជីវជាតិជាងការប្រើសាច់តែមួយមុខ។ |
| Biorefinery | រោងចក្រកែច្នៃនិងចម្រាញ់ខ្នាតធំដែលប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមជីវសាស្រ្ត (កាកសំណល់សរីរាង្គ លាមកសត្វ ទឹកកខ្វក់) ជាធាតុចូល ហើយបំប្លែងវាទៅជាផលិតផលមានតម្លៃជាច្រើនរួមមាន ថាមពល ជីកសិកម្ម និងសម្ភារៈប្លាស្ទិកជីវសាស្រ្ត។ | ជារោងចក្រវេទមន្តដែលអាចបំប្លែងទឹកស្អុយនិងសំរាមរលួយ ទៅជាភ្លើងអគ្គិសនី ជី និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ |
| Thermal Hydrolysis | បច្ចេកវិទ្យាចម្អិនកាកសំណល់កម្រិតខ្ពស់ដោយប្រើកម្ដៅនិងសម្ពាធចំហាយទឹកខ្ពស់ ដើម្បីបំបែករចនាសម្ព័ន្ធកោសិការបស់កាកសំណល់ ជួយឱ្យអតិសុខុមប្រាណអាចស៊ីនិងរំលាយវាបានលឿនជាងមុន ដែលជួយកាត់បន្ថយទំហំអាងស្តុក និងបង្កើនផលិតកម្មឧស្ម័ន។ | ដូចជាការប្រើឆ្នាំងសំពាធ (Pressure Cooker) ដើម្បីរំងាស់សាច់ដែលស្វិតៗឱ្យផុយលឿន។ |
| Digestate | សារធាតុសរីរាង្គនិងរ៉ែដែលនៅសេសសល់បន្ទាប់ពីដំណើរការទាញយកជីវឧស្ម័ន (AD) រួចរាល់ ដែលរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានអាចកែច្នៃទៅជាជីកសិកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ជំនួសឱ្យការបោះចោលនៅទីលានចាក់សំរាម។ | ជាកាកសំណល់ចុងក្រោយក្រោយពីគេចម្រាញ់យកហ្គាសអស់ ដែលប្រែក្លាយជាអាហារបំប៉នដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ដំណាំកសិកម្ម។ |
| Closed-loop | ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការដែលកាកសំណល់ ឬលទ្ធផលបញ្ចេញចោលពីដំណាក់កាលមួយ ត្រូវបានចាត់ទុកជាធនធាន និងជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ដំណាក់កាលមួយទៀត ដោយបង្កើតបានជាវដ្តបិទជិត និងមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានខាងក្រៅ។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមត្រីដោយយកទឹកនោមត្រីទៅស្រោចបន្លែ រួចយកកាកបន្លែមកធ្វើចំណីត្រីវិញវិលជុំទាល់តែអស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
