បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងយល់ពីការប្រើប្រាស់អុសដុតដោយក្រុមអ្នកប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដែលនាំឱ្យមានការថយចុះធនធានព្រៃឈើនៅតំបន់ភ្នំជំរាយ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការសម្ភាសន៍ជាប្រព័ន្ធ និងការធ្វើផែនទីធនធានសង្គមជាមួយប្រជាសហគមន៍នៅមូលដ្ឋាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Systematic Interviews ការសម្ភាសន៍ជាប្រព័ន្ធ |
ទទួលបានព័ត៌មានលម្អិតអំពីប្រភពចំណូល ការចំណាយ និងការប្រើប្រាស់ធនធានពីគ្រួសារនីមួយៗដោយផ្ទាល់។ ជួយឱ្យយល់ច្បាស់ពីជីវភាពរស់នៅជាក់ស្តែង។ | អាចមានភាពលម្អៀងដោយសារការចងចាំរបស់អ្នកឆ្លើយតប ឬការព្យាយាមលាក់បាំងព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពខុសច្បាប់ (ឧទាហរណ៍ ការកាប់ព្រៃឈើ)។ | កំណត់បាននូវចំណូលប្រែប្រួលពី ៥០,០០០ ទៅ ១០០,០០០ រៀល ក្នុងមួយឡឥដ្ឋ និងបរិមាណអុសដែលប្រមូលបាន។ |
| Social Resource Mapping ការធ្វើផែនទីធនធានសង្គម |
ជួយកំណត់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រនៃប្រភពធនធានអុស និងតំបន់ប្រមូលផលបានច្បាស់លាស់ ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកភូមិ។ | ទាមទារការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីសហគមន៍ ពេលវេលាច្រើន និងអ្នកសម្របសម្រួលដែលមានបទពិសោធន៍។ | កំណត់បាននូវប្រភពដើមអុសពីភ្នំជំរាយ និងប្រភេទឈើទាំង ៨ ប្រភេទ ដែលរងការកេងប្រវ័ញ្ចខ្លាំងជាងគេ (ពិសេស Shorea obtusa)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការចុះកម្មសិក្សាផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន (Fieldwork) និងពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការសម្ភាសន៍សហគមន៍ និងការធ្វើផែនទីរួមគ្នា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំក្រាំងល្វា និងឃុំពង្រ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ដោយផ្តោតលើគ្រួសារដែលប្រកបរបរកាប់អុស និងឧស្សាហកម្មឡឥដ្ឋ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចជាក់លាក់របស់សហគមន៍ក្បែរភ្នំជំរាយ ដែលអាចនឹងមិនតំណាងឱ្យសហគមន៍ផ្សេងទៀតក្នុងប្រទេសដែលមានឧស្សាហកម្មខុសគ្នា។ ទោះយ៉ាងណា វាផ្តល់នូវរូបភាពច្បាស់លាស់អំពីសម្ពាធលើព្រៃឈើពីតម្រូវការថាមពលនៅកម្ពុជា។
របាយការណ៍នេះមានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃពីនិរន្តរភាពព្រៃឈើ និងការស្វែងរកថាមពលជំនួសនៅកម្ពុជា។
សរុបមក លទ្ធផលស្រាវជ្រាវនេះគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តដើម្បីធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចជនបទ និងការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| ethnobotanical survey | ការសិក្សាអំពីរបៀបដែលមនុស្សក្នុងសង្គម ឬសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិក្នុងតំបន់របស់ពួកគេសម្រាប់ជាអាហារ ថ្នាំសង្កូវ ឬជំនឿប្រពៃណី។ | ដូចជាការចុះទៅសួរចាស់ទុំក្នុងភូមិ និងកត់ត្រាទុកនូវប្រភេទដើមឈើនិងវល្លិដែលពួកគេធ្លាប់យកមកធ្វើជាថ្នាំឬម្ហូប។ |
| Economic Land Concessions | ការផ្តល់សិទ្ធិពីរដ្ឋាភិបាលទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីជួលដីរដ្ឋក្នុងរយៈពេលយូរសម្រាប់ធ្វើការអភិវឌ្ឍកសិកម្ម ឬឧស្សាហកម្មខ្នាតធំ (ដូចជាចម្ការកៅស៊ូ)។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋជួលដីព្រៃ ឬដីទំនេរធំៗឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនរយៈពេលវែង ដើម្បីដាំដំណាំកសិ-ឧស្សាហកម្មយកចំណេញ។ |
| shifting cultivation | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលកសិករកាប់ឆ្ការ និងដុតព្រៃដើម្បីដាំដុះរយៈពេលខ្លី រួចបោះបង់ដីនោះចោលដើម្បីឱ្យព្រៃដុះឡើងវិញ ហើយផ្លាស់ទីទៅកាប់ព្រៃថ្មីទៀត។ | ដូចជាការបោះតង់ញ៉ាំអាហារនៅកន្លែងមួយ រួចរើទៅកន្លែងផ្សេងទៀតពេលដែលកន្លែងចាស់រលាយអស់ជីជាតិ ឬមានស្មៅដុះជិត។ |
| Environmental Impact Assessment | ដំណើរការសិក្សានិងវាយតម្លៃជាមុននូវផលវិបាកដែលអាចកើតមានដល់បរិស្ថាន និងសង្គម មុនពេលគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ណាមួយត្រូវបានអនុម័តឱ្យដំណើរការ។ | ដូចជាការគិតគូរជាមុនថា តើការសង់ផ្ទះថ្មីរបស់យើងនឹងធ្វើឱ្យរាំងស្ទះផ្លូវទឹកហូរ ឬបាំងខ្យល់ផ្ទះអ្នកជិតខាងដែរឬទេ។ |
| non-timber forest products | ផលិតផលទាំងអស់ដែលបានមកពីព្រៃឈើ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលឈើសម្រាប់សាងសង់ ដូចជា ផ្សិត វល្លិ ជ័រ ទឹកឃ្មុំ ឱសថបុរាណ និងបន្លែព្រៃ។ | ដូចជាការចូលព្រៃដើម្បីរកតែផ្លែឈើ ទឹកឃ្មុំ ឬផ្សិត ជាជាងការកាប់រំលំដើមឈើទាំងមូលយកទៅលក់។ |
| fuel-wood | ធនធានឈើដែលត្រូវបានកាប់យកមកប្រើប្រាស់ជាប្រភពថាមពលសម្រាប់ដុតកម្ដៅ ចម្អិនអាហារ ឬបម្រើដល់ឧស្សាហកម្មខ្នាតតូច ដូចជាការដុតឡឥដ្ឋ។ | ដូចជាការទិញហ្គាសមកដុតចម្អិនម្ហូប ប៉ុន្តែនៅទីនេះគឺការកាប់ឈើមកដុតដើម្បីបញ្ឆេះឡឥដ្ឋ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
