បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីបរិមាណ និងគុណភាពនៃថាមពលវិទ្យុសកម្ម (Radiant energy) ពីព្រះអាទិត្យនៅក្នុងតំបន់ព្រៃស្រោងស្ងួត ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជះឥទ្ធិពលដល់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ និងតុល្យភាពបរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយការប្រមូលទិន្នន័យឧតុនិយមនៅស្ថានីយពិសោធន៍ Sakaerat ក្នុងអំឡុងរដូវវស្សា (មិថុនា-កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧០) ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់វិទ្យុសកម្មនៅលើកំពូលប៉ម និងក្រោមដំបូលព្រៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Spectral Pyranometry (Shortwave & Spectral Measurement) ការវាស់ស្ទង់វិទ្យុសកម្មរលកខ្លី និងតាមជួររលកពន្លឺ ដោយប្រើប្រាស់ Pyranometer |
ផ្តល់ទិន្នន័យលម្អិតអំពីការស្រូបយកពន្លឺតាមជួររលកនីមួយៗ (Ultraviolet, Visible, និង Infrared) ដែលមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាពីរស្មីសំយោគរបស់រុក្ខជាតិ។ | ត្រូវការឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ច្រើនប្រភេទ និងមានការលំបាកក្នុងការបែងចែកជួររលកពន្លឺឱ្យបានច្បាស់លាស់នៅក្រោមដំបូលព្រៃដែលមានស្លឹកក្រាស់។ | បានរកឃើញថាព្រៃស្រោងស្ងួតស្រូបយកពន្លឺ Ultraviolet និង Visible ពី ៩៥-១០០% ខណៈពន្លឺ Infrared អាចឆ្លងកាត់បានច្រើនទៅដល់ដី។ |
| Net Radiometry (Total Radiation Balance) ការវាស់ស្ទង់តុល្យភាពវិទ្យុសកម្មសុទ្ធ ដោយប្រើប្រាស់ Net Radiometer |
ផ្តល់តម្លៃថាមពលសរុបជាក់ស្តែងដែលនៅសេសសល់សម្រាប់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីប្រើប្រាស់ក្នុងការដកដង្ហើមរបស់រុក្ខជាតិ និងរំហួតទឹក (Evapotranspiration)។ | ទិន្នន័យងាយរងឥទ្ធិពលពីលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ (ពពក ភ្លៀង) ដែលធ្វើឱ្យមានការប្រែប្រួលខ្លាំងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ទាមទារការវាស់ស្ទង់រយៈពេលយូរ។ | ថាមពលវិទ្យុសកម្មសុទ្ធប្រែប្រួលពី ២២១ cal. cm⁻² (មេឃភ្លៀងនិងមានពពក) ទៅ ៤៥៨ cal. cm⁻² (មេឃស្រឡះ) ក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តធំដុំ និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ឧតុនិយមឯកទេសខ្ពស់ ដែលមានតម្លៃថ្លៃ និងត្រូវការការថែទាំជាប្រចាំនៅក្នុងព្រៃ។
ទិន្នន័យនេះត្រូវបានប្រមូលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ នៅស្ថានីយពិសោធន៍ Sakaerat ខេត្ត Nakhon Ratchasima ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើព្រៃស្រោងស្ងួត (Dry evergreen forest) នារដូវវស្សា។ ទោះបីជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែអាយុកាលនៃទិន្នន័យ (ជាង ៥០ ឆ្នាំ) មានន័យថាវាមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន ឬការថយចុះនៃគម្របព្រៃឈើថ្មីៗនោះទេ។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបង្កើតស្ថានីយស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាស់ស្ទង់តុល្យភាពវិទ្យុសកម្មនេះមានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងធនធានព្រៃឈើ និងការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីថាមពលវិទ្យុសកម្ម នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចរៀបចំផែនការទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងបង្កើនទិន្នផលកសិកម្មនៅក្បែរតំបន់ព្រៃឈើបានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Radiant energy (ថាមពលវិទ្យុសកម្ម) | ថាមពលដែលបញ្ចេញពីព្រះអាទិត្យក្នុងទម្រង់ជារលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់កំដៅ និងពន្លឺសម្រាប់ជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ និងតុល្យភាពបរិស្ថាន។ | ដូចជាកំដៅដែលយើងមានអារម្មណ៍ពេលឈរហាលថ្ងៃ ដែលវាធ្វើដំណើរពីព្រះអាទិត្យមកប៉ះស្បែកយើងដោយមិនបាច់មានខ្សែចម្លង។ |
| Net radiation (វិទ្យុសកម្មសុទ្ធ) | ផលដកនៃថាមពលវិទ្យុសកម្មទាំងអស់ដែលចូលមកកាន់ផ្ទៃដី និងថាមពលដែលជះត្រឡប់ទៅវិញ ដែលជាបរិមាណថាមពលសល់ជាក់ស្តែងសម្រាប់រុក្ខជាតិ និងដីប្រើប្រាស់។ | ដូចជាប្រាក់សន្សំប្រចាំខែរបស់អ្នក គឺស្មើនឹងប្រាក់ចំណូលសរុប (ពន្លឺចូល) ដកនឹងប្រាក់ចំណាយសរុប (ពន្លឺជះចេញ)។ |
| Shortwave radiation (វិទ្យុសកម្មរលកខ្លី) | ថាមពលពន្លឺដែលបញ្ចេញផ្ទាល់ពីព្រះអាទិត្យមកកាន់ផែនដី រួមមានពន្លឺដែលយើងអាចមើលឃើញ ពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូឡេ និងអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ ដែលមានកម្រិតថាមពលខ្ពស់។ | ដូចជាគ្រាប់បាល់តូចៗបាញ់ចេញពីកាំភ្លើង ដែលមានល្បឿនលឿន និងថាមពលខ្លាំងអាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយមកដល់ដី។ |
| Longwave radiation (វិទ្យុសកម្មរលកវែង) | ថាមពលកំដៅដែលភពផែនដី ដី ឬរុក្ខជាតិ បញ្ចេញត្រឡប់ទៅកាន់បរិយាកាសវិញ បន្ទាប់ពីពួកវាបានស្រូបយកថាមពលពីរលកខ្លីរួចរាល់។ | ដូចជាកំដៅដែលភាយចេញពីថ្នល់កៅស៊ូនៅពេលល្ងាច បន្ទាប់ពីវាបានស្រូបកំដៅថ្ងៃពេញមួយព្រឹក។ |
| Spectral absorption (ការស្រូបយកវិសាលគមពន្លឺ) | ដំណើរការដែលស្លឹករុក្ខជាតិស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅប្រវែងរលកជាក់លាក់ណាមួយ (ជាពិសេសពន្លឺពណ៌ខៀវ និងក្រហម) សម្រាប់យកទៅធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាមនុស្សរើសញ៉ាំតែម្ហូបដែលខ្លួនចូលចិត្តពីក្នុងអាហារប៊ូហ្វេ (ស្លឹកឈើរើសយកតែពណ៌ពន្លឺដែលវាត្រូវការ)។ |
| Latent heat flux / Evapotranspiration (លំហូរកំដៅកំបាំង / រំហួតត្រង់ស្ពីរ៉ាស៊ីយ៉ុង) | ដំណើរការបាត់បង់ទឹកពីផ្ទៃដីតាមរយៈរំហួត និងការបញ្ចេញទឹកពីស្លឹករុក្ខជាតិទៅក្នុងបរិយាកាស ដែលដំណើរការនេះទាមទារការប្រើប្រាស់ថាមពលកំដៅយ៉ាងច្រើនពីបរិយាកាស។ | ដូចជាពេលយើងបែកញើសហើយខ្យល់បក់មកធ្វើឲ្យយើងត្រជាក់ ព្រោះទឹកញើសបានទាញយកកំដៅពីខ្លួនយើងដើម្បីហួតទៅក្នុងខ្យល់។ |
| Sensible heat flux (លំហូរកំដៅដែលអាចដឹងបាន) | ការផ្ទេរថាមពលកំដៅរវាងផ្ទៃដី និងបរិយាកាសដែលធ្វើឲ្យសីតុណ្ហភាពខ្យល់ប្រែប្រួល ហើយយើងអាចវាស់ស្ទង់បានដោយប្រើទែម៉ូម៉ែត្រ។ | ដូចជាការបើកម៉ាស៊ីនកម្តៅក្នុងបន្ទប់ ដែលធ្វើឲ្យខ្យល់ជុំវិញក្តៅឡើង ហើយយើងអាចដឹងពីភាពក្តៅនោះបានភ្លាមៗដោយការស្ទាប ឬវាស់កម្តៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
