បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងរកជម្រើសឱសថរុក្ខជាតិពីធម្មជាតិដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីថ្នាំគីមីក្នុងការព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ វាធ្វើការវាយតម្លៃលើលក្ខណៈគីមីភូតគាម និងប្រសិទ្ធភាពរារាំងអង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាសរបស់សារធាតុចម្រាញ់ពីឫសរុក្ខជាតិញ (Morinda citrifolia L.)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រាញ់សារធាតុពីឫសរុក្ខជាតិដោយសារធាតុរំលាយផ្សេងៗ ការធ្វើតេស្តសកម្មភាពជីវសាស្រ្ត និងការវិភាគដោយកុំព្យូទ័រ ដើម្បីកំណត់សមាសធាតុសកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Dichloromethane Extract សារធាតុចម្រាញ់ដោយប្រើឌីក្លូរ៉ូមេតាន |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការរារាំងអង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាស (ខ្លាំងជាងថ្នាំស្តង់ដារសម្រាប់មេដំបែ) និងមានផ្ទុកសមាសធាតុសកម្ម Neophytadiene ក្នុងកម្រិតខ្ពស់។ | ប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយគីមីដែលអាចមានជាតិពុល ដែលទាមទារការបន្សុទ្ធបន្ថែមមុននឹងអាចអភិវឌ្ឍជាឱសថបាន។ | IC50 = ០.៦៤៦ mg/mL សម្រាប់ការរារាំងអង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាសរបស់មេដំបែ។ |
| Hexane Extract សារធាតុចម្រាញ់ដោយប្រើហិចសាន |
អាចទាញយកសមាសធាតុមិនរលាយក្នុងទឹក និងតេរ៉ប៉ែន (Terpenes) បានល្អ។ | ប្រសិទ្ធភាពរារាំងអង់ស៊ីមមានកម្រិតខ្សោយជាងការប្រើប្រាស់ឌីក្លូរ៉ូមេតាន។ | IC50 = ១.១១៨ mg/mL សម្រាប់ការរារាំងអង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាសរបស់មេដំបែ។ |
| Ethyl Acetate & Ethanol Extracts សារធាតុចម្រាញ់ដោយប្រើអេទីលអាសេតាត និង អេតាណុល |
មានផ្ទុកសារធាតុអាល់កាឡូអ៊ីត (Alkaloids) ដែលសារធាតុរំលាយផ្សេងមិនអាចទាញយកបាន និងមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ (ជាពិសេសអេតាណុល)។ | គ្មានប្រសិទ្ធភាពរារាំងអង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាសគួរឱ្យកត់សម្គាល់ (កម្រិតរារាំងតិចជាង ៣០%)។ | មិនមានសកម្មភាពរារាំងខ្លាំងក្លា (NI - No Inhibition) កត់ត្រាបាននៅក្នុងការធ្វើតេស្ត។ |
| Acarbose (Standard Drug) ថ្នាំស្តង់ដារ Acarbose |
ជាថ្នាំព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២ ដែលមានការទទួលស្គាល់កម្រិតស្តង់ដារ និងប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងវិស័យពេទ្យ។ | អាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់អ្នកជំងឺដូចជា ហើមពោះ រាគ និងអាចប៉ះពាល់ដល់តម្រងនោម។ | IC50 = ១.១២២ mg/mL សម្រាប់ការរារាំងអង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាសរបស់មេដំបែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះទាមទារចំណាយលើសារធាតុគីមីរំលាយ ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់វិភាគសមាសធាតុ និងចំណេះដឹងផ្នែកគីមីសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ (In-silico)។
ការសិក្សានេះប្រមូលរុក្ខជាតិពីខេត្ត Kamphaeng Phet ប្រទេសថៃ ហើយការធ្វើតេស្តពឹងផ្អែកតែលើការពិសោធន៍ក្នុងកែវ (In-vitro) លើអង់ស៊ីមមេដំបែនិងពោះវៀនកណ្តុរ។ លទ្ធផលអាចមានភាពខុសគ្នាបើសិនជាយកមកអនុវត្តលើដើមញនៅកម្ពុជា ដោយសារកត្តាអាកាសធាតុនិងដីខុសគ្នា ព្រមទាំងមិនទាន់មានការធ្វើតេស្តលើសត្វរស់ ឬមនុស្ស (Clinical trials) នៅឡើយ។
ទោះបីជាការសិក្សានេះធ្វើនៅប្រទេសថៃក៏ដោយ វាមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវឱសថរុក្ខជាតិនៅកម្ពុជា ព្រោះដើមញជារុក្ខជាតិដែលមានដុះជាទូទៅ និងប្រើប្រាស់ជាឱសថបុរាណស្រាប់។
សរុបមក ការរកឃើញនេះបើកផ្លូវដ៏សំខាន់សម្រាប់ការទាញយកប្រយោជន៍ពីរុក្ខជាតិញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើតជាឱសថប្រឆាំងជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំនាំចូល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Alpha-glucosidase (អង់ស៊ីមអាល់ហ្វា-គ្លុយកូស៊ីដាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមនៅក្នុងពោះវៀនតូចដែលមានតួនាទីបំបែកកាបូអ៊ីដ្រាត (ជាតិម្សៅស៊ាំញ៉ាំ) ទៅជាជាតិស្ករធម្មតា (គ្លុយកូស) ដើម្បីឱ្យរាងកាយអាចស្រូបយកចូលទៅក្នុងសរសៃឈាមបាន។ ការរារាំងអង់ស៊ីមនេះជួយកាត់បន្ថយការឡើងជាតិស្ករក្នុងឈាមបន្ទាប់ពីបរិភោគអាហារ។ | ដូចជាកន្ត្រៃដែលកាត់ខ្សែថាមពលវែងៗ (ម្សៅ) ឱ្យទៅជាកង់តូចៗ (ស្ករ) ដើម្បីឱ្យរាងកាយងាយស្រួលយកទៅប្រើប្រាស់។ |
| Gas chromatography-mass spectrometry or GC-MS (ការវិភាគដោយម៉ាស៊ីនឧស្ម័នក្រូម៉ាតូក្រាហ្វី-ម៉ាស់ស្ប៉ិចត្រូមេទ្រី) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ដែលផ្សំបញ្ចូលគ្នារវាងការបំបែកសមាសធាតុគីមីនីមួយៗពីល្បាយ (GC) និងការវាស់ម៉ាសរបស់ម៉ូលេគុល (MS) ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងបរិមាណពិតប្រាកដនៃសារធាតុគីមីដែលមាននៅក្នុងសំណាក។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនដែលបែងចែកមនុស្សចេញពីហ្វូងមនុស្សដ៏ធំម្នាក់ម្តងៗ រួចថតរូបនិងថ្លឹងទម្ងន់ពួកគេ ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាពួកគេម្នាក់ៗជានរណា។ |
| Molecular docking (ការក្លែងធ្វើអន្តរកម្មម៉ូលេគុល) | ជាវិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ (In silico) ដើម្បីទស្សន៍ទាយពីរបៀបដែលម៉ូលេគុលតូចមួយ (ដូចជាសារធាតុសកម្មក្នុងថ្នាំ) ចូលទៅចងភ្ជាប់ជាមួយម៉ូលេគុលធំមួយទៀត (ដូចជាប្រូតេអ៊ីន ឬអង់ស៊ីម) ព្រមទាំងគណនាថាមពលនៃចំណងនោះ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំ។ | ដូចជាការលេងហ្គេមផ្គុំរូប (Puzzle) លើកុំព្យូទ័រ ដើម្បីសាកល្បងមើលថាតើកូនសោមួយស័ក្តិសមនិងអាចចាក់បើកមេសោបានដែរឬទេ មុននឹងសម្រេចចិត្តយកទៅចាក់មែនទែន។ |
| Half-maximal inhibitory concentration or IC50 (កំហាប់រារាំងពាក់កណ្តាលអតិបរមា) | ជារង្វាស់នៅក្នុងវិស័យឱសថសាស្ត្រដែលបង្ហាញពីកំហាប់នៃសារធាតុមួយ (ឧទាហរណ៍ ថ្នាំ ឬសារធាតុចម្រាញ់) ដែលតម្រូវឱ្យមានដើម្បីរារាំងសកម្មភាពជីវសាស្រ្តណាមួយ (ដូចជាការបំបែកស្កររបស់អង់ស៊ីម) ឱ្យបាន ៥០%។ កម្រិត IC50 កាន់តែទាប មានន័យថាសារធាតុនោះកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំង។ | ដូចជាបរិមាណទឹកដែលត្រូវការដើម្បីពន្លត់ភ្លើងឱ្យបានរលត់ពាក់កណ្តាល។ បើត្រូវការទឹកកាន់តែតិច មានន័យថាទឹកនោះកាន់តែពូកែនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Maceration (ការត្រាំចម្រាញ់) | ជាវិធីសាស្ត្រទាញយកសារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ ដោយការត្រាំម្សៅរុក្ខជាតិទៅក្នុងសារធាតុរំលាយ (ដូចជាអេតាណុល ឬឌីក្លូរ៉ូមេតាន) ក្នុងសីតុណ្ហភាពបន្ទប់សម្រាប់រយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីឱ្យសារធាតុគីមីនៅក្នុងកោសិការុក្ខជាតិរលាយជ្រាបចេញមកក្រៅ។ | ដូចជាការឆុងតែដោយត្រាំកញ្ចប់តែក្នុងទឹក ដើម្បីឱ្យជាតិពណ៌ រសជាតិ និងក្លិនចេញពីស្លឹកតែចូលទៅក្នុងទឹក។ |
| Secondary metabolites (មេតាបូលីតបន្ទាប់បន្សំ / សមាសធាតុគីមីបន្ទាប់បន្សំ) | ជាសមាសធាតុសរីរាង្គដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងដើម្បីការពារខ្លួនពីសត្រូវសត្វល្អិត ស្រូបយកពន្លឺ ឬទាក់ទាញសត្វល្អិតឱ្យមកជួយបង្កាត់ពូជ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាសារធាតុចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់ដោយផ្ទាល់នោះទេ។ សារធាតុទាំងនេះ (ឧទាហរណ៍៖ Terpenes, Flavonoids) ច្រើនតែមានប្រយោជន៍ខ្លាំងខាងផ្នែកឱសថសម្រាប់មនុស្ស។ | ដូចជាអាវក្រោះ ឬទឹកអប់ដែលមនុស្សប្រើដើម្បីការពារខ្លួន ឬទាក់ទាញអ្នកដទៃ ដែលទោះគ្មានវាក៏យើងនៅរស់បាន តែវាមានសារៈសំខាន់ដើម្បីឱ្យការរស់នៅកាន់តែប្រសើរ។ |
| Neophytadiene (នីអូហ្វីតតានឌីអែន) | ជាសមាសធាតុគីមីប្រភេទឌីតេរ៉ប៉ែន (Diterpene) ដែលត្រូវបានរកឃើញមានបរិមាណច្រើននៅក្នុងសារធាតុចម្រាញ់ឌីក្លូរ៉ូមេតានពីឫសញ។ វាមានសក្តានុពលខ្ពស់ខាងផ្នែកឱសថ ដោយមានលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងការរលាក ប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងអាចដើរតួជាសារធាតុរារាំងអង់ស៊ីមដែលបំបែកជាតិស្ករ។ | ដូចជាទាហានពិសេសម្នាក់ដែលគេរកឃើញថាលាក់ខ្លួនយ៉ាងច្រើននៅក្នុងឫសរុក្ខជាតិញ ដែលមានសមត្ថភាពជួយតទល់នឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែមបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
