បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃហានិភ័យសុខភាពសាធារណៈដែលបណ្តាលមកពីការចម្លងរោគបាក់តេរី Staphylococcus aureus និងការផលិតជាតិពុលរបស់វានៅក្នុងផលិតផលឈីស និងការ៉េមដែលផលិតតាមបែបប្រពៃណីនិងគ្មានស្តង់ដារអនាម័យច្បាស់លាស់ក្នុងខេត្ត Burdur ប្រទេសទួរគី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការវិភាគមីក្រូជីវសាស្ត្រ និងការធ្វើតេស្តរាវរកជាតិពុលលើសំណាកផលិតផលទឹកដោះគោដែលប្រមូលបានពីទីផ្សារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Plating & Biochemical Tests ការបណ្តុះបាក់តេរីតាមបែបប្រពៃណី និងការធ្វើតេស្តជីវគីមី |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលអនុញ្ញាតឱ្យកំណត់ចំនួនបាក់តេរីរស់ (cfu/g) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងងាយស្រួលក្នុងការបញ្ជាក់ប្រភេទបាក់តេរីតាមរយៈការធ្វើតេស្តជីវគីមី។ | ចំណាយពេលយូរក្នុងការបណ្តុះមេរោគ (ពី ២៤ ទៅ ៤៨ ម៉ោង) ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងមិនអាចបញ្ជាក់ពីវត្តមានជាតិពុល (Toxins) ដោយផ្ទាល់នោះទេ។ | រកឃើញបាក់តេរី Staphylococcus aureus ក្នុង ៣៦% នៃសំណាកឈីស និង ១៤% នៃសំណាកការ៉េម។ |
| Sandwich Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) ការធ្វើតេស្តរាវរកជាតិពុលដោយប្រព័ន្ធ Sandwich ELISA |
មានភាពរសើបខ្ពស់ខ្លាំង (Sensitivity) ដោយអាចរកឃើញជាតិពុលក្នុងកម្រិតទាបបំផុត (០.២ ទៅ ០.៧ ppb) ផ្តល់លទ្ធផលលឿន និងមានភាពជាក់លាក់ចំពោះប្រភេទជាតិពុល A ដល់ E។ | ត្រូវការឧបករណ៍ទំនើប (Microplate reader) និងកញ្ចប់តេស្ត (ELISA kits) ដែលមានតម្លៃថ្លៃ ព្រមទាំងទាមទារអ្នកបច្ចេកទេសដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់។ | រកឃើញជាតិពុល staphylococcal enterotoxins ប្រភេទ B, C, និង E នៅក្នុង ៦% នៃសំណាកឈីស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រកម្រិតស្តង់ដារ និងឧបករណ៍រាវរកជាតិពុលដែលអាចមានតម្លៃថ្លៃសម្រាប់ការអនុវត្ត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Burdur ប្រទេសទួរគី ដោយប្រមូលសំណាកឈីស និងការ៉េមដែលផលិតតាមបែបប្រពៃណី មិនមានបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងលក់នៅតាមទីផ្សារបើកចំហ។ នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ពីព្រោះផលិតផលចំណីអាហារ ទឹកដោះគោ និងបង្អែមតាមដងផ្លូវរបស់យើងភាគច្រើនក៏ត្រូវបានផលិតតាមបែបប្រពៃណី និងខ្វះស្តង់ដារអនាម័យតឹងរ៉ឹង ដែលងាយនឹងបង្កឱ្យមានហានិភ័យនៃការពុលអាហារដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យ និងលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបំពាក់ឧបករណ៍ និងការបណ្តុះបណ្តាលលើបច្ចេកទេស ELISA នឹងជួយពង្រឹងសមត្ថភាពតាមដានគុណភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជា កាត់បន្ថយហានិភ័យសុខភាពសាធារណៈបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ការធ្វើតេស្តអង់ស៊ីមដោយប្រើប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ - ELISA) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់អង់ទីគ័រ (Antibodies) និងការប្រែប្រួលពណ៌តាមរយៈអង់ស៊ីម ដើម្បីរាវរក និងវាស់ស្ទង់បរិមាណសារធាតុជាក់លាក់ណាមួយ ដូចជាជាតិពុល (Toxins) ឬប្រូតេអុីន នៅក្នុងសំណាកឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការប្រើមេដែកពិសេសមួយដែលអាចឆក់យកតែម្ជុលចេញពីគំនរចំបើងដ៏ធំ រួចបញ្ចេញពន្លឺប្រាប់យើងថាវាបានរកឃើញម្ជុលនោះមែន។ |
| Staphylococcal enterotoxins (ជាតិពុលបាក់តេរីស្តាហ្វីឡូកូក - SEs) | ជាប្រូតេអ៊ីនមានជាតិពុលដែលផលិតដោយបាក់តេរី Staphylococcus aureus នៅពេលវារីកលូតលាស់ក្នុងចំណីអាហារ។ ជាតិពុលនេះធន់នឹងកម្តៅ ហើយនៅពេលមនុស្សបរិភោគចូល វានឹងបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាពុលអាហារភ្លាមៗដូចជា រាគរូស និងក្អួតចង្អោរ។ | ដូចជាកាកសំណល់គីមីពុលដែលចោរ (បាក់តេរី) បានបន្សល់ទុកក្នុងផ្ទះបាយ ដែលមិនអាចលាងសម្អាត ឬដុតកម្ទេចដោយកម្តៅភ្លើងចង្ក្រានធម្មតាបានទេ ទោះបីជាចោរនោះត្រូវស្លាប់បាត់ទៅហើយក្តី។ |
| Coagulase-positive staphylococci (បាក់តេរីស្តាហ្វីឡូកូកដែលអាចធ្វើឱ្យឈាមកក - CPS) | គឺជាក្រុមបាក់តេរី Staphylococci ដែលមានសមត្ថភាពផលិតអង់ស៊ីមម៉្យាងឈ្មោះថា coagulase ដែលធ្វើឱ្យប្លាស្មាឈាមកក។ លក្ខណៈនេះត្រូវបានគេប្រើក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីបែងចែកបាក់តេរីបង្កជំងឺខ្លាំង (ដូចជា Staphylococcus aureus) ចេញពីប្រភេទដែលមិនសូវមានគ្រោះថ្នាក់។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តរកមើលថាអ្នកណាម្នាក់មានអាវុធឬអត់ ដើម្បីបែងចែករវាងជនសង្ស័យគ្រោះថ្នាក់ និងពលរដ្ឋធម្មតា។ |
| Total aerobic mesophilic bacteria (ចំនួនបាក់តេរីសរុបដែលអាចរស់ក្នុងលក្ខខណ្ឌមានខ្យល់និងសីតុណ្ហភាពមធ្យម - TAMB) | ជាសូចនាករសម្រាប់វាស់ស្ទង់ចំនួនបាក់តេរីសរុបទាំងអស់ដែលត្រូវការអុកស៊ីសែន និងលូតលាស់បានល្អក្នុងសីតុណ្ហភាពកម្រិតមធ្យម (ប្រហែល ៣០ អង្សាសេ)។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាព និងកម្រិតអនាម័យទូទៅរបស់ផលិតផលចំណីអាហារ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនមនុស្សសរុបដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងមួយ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើទីក្រុងនោះមានភាពកកកុញ និងមានអនាម័យបរិស្ថានកម្រិតណា។ |
| Colony forming units (ឯកតារាប់ចំនួនកូឡូនីបាក់តេរី - cfu) | ជារង្វាស់ដែលប្រើក្នុងមីក្រូជីវសាស្ត្រដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណចំនួនកោសិការបស់បាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានជីវិត និងមានសមត្ថភាពបន្តពូជបង្កើតជាកូឡូនី (ចង្កោម) ដែលយើងអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេនៅលើចានបណ្តុះមេរោគ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនគ្រាប់ពូជដែលដុះចេញជាដើមពិតប្រាកដនៅលើដី ដើម្បីដឹងថាមានគ្រាប់ពូជប៉ុន្មានដែលនៅរស់និងអាចលូតលាស់បាន។ |
| Baird-Parker Agar (មជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមមេរោគ Baird-Parker) | ជាប្រភេទចាហួយ ឬមជ្ឈដ្ឋានពិសេសសម្រាប់បណ្តុះបាក់តេរីនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងជាក់លាក់ដើម្បីជ្រើសរើស ញែករក និងបញ្ជាក់ពីវត្តមានរបស់បាក់តេរី Staphylococcus aureus ពីក្នុងចំណីអាហារ។ | ដូចជាការធ្វើនុយចំណីពិសេសមួយប្រភេទដែលអាចទាក់ទាញបានតែត្រីមួយប្រភេទប៉ុណ្ណោះឱ្យចូលមកស៊ី ដោយមិនមានសត្វផ្សេងមករំខាន។ |
| Subclinical mastitis (ជំងឺរលាកដោះសត្វមិនចេញរោគសញ្ញា) | ជាស្ថានភាពជំងឺរលាកក្រពេញទឹកដោះរបស់សត្វពាហនៈ (ដូចជាគោឬចៀម) ដែលមានផ្ទុកមេរោគ (ឧ. Staphylococcus aureus) ប៉ុន្តែមិនបង្ហាញរោគសញ្ញាឈឺចាប់ ឬហើមនៅខាងក្រៅឱ្យឃើញច្បាស់ ធ្វើឱ្យកសិករមិនបានដឹង រួចក៏ច្របាច់យកទឹកដោះដែលមានផ្ទុកមេរោគនោះមកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាជនបង្កប់ដែលមើលទៅហាក់ដូចជាមនុស្សធម្មតាគ្មានជំងឺអ្វីឡើយ ប៉ុន្តែតាមពិតកំពុងចម្លងមេរោគទៅអ្នកដទៃដោយស្ងាត់ៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
