បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាអសន្តិសុខស្បៀងអាហារដែលកំពុងកើតមាននៅតំបន់បឹងតាមយ៉ាង (Tam Giang) ខេត្ត Thua Thien Hue ប្រទេសវៀតណាម ដែលងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបពិពណ៌នាកាត់ទទឹង (Cross-sectional study) ទៅលើគ្រួសារចំនួន ៤៤១ ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ និងការវាស់វែងផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Household Food Insecurity Access Scale (HFIAS) ការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរវាយតម្លៃកម្រិតអសន្តិសុខស្បៀងគ្រួសារ (HFIAS) |
ជាឧបករណ៍ស្តង់ដាររបស់អង្គការ FAO ដែលងាយស្រួលក្នុងការសម្ភាសន៍ និងអាចវាស់ស្ទង់បានទាំងទិដ្ឋភាពផ្លូវចិត្ត និងផ្លូវកាយនៃការទទួលបានស្បៀងអាហារ។ | ទិន្នន័យពឹងផ្អែកលើការរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង ដែលអាចមានភាពលម្អៀងក្នុងការចងចាំ (Recall bias) ឬការយល់ឃើញអំពីនិយមន័យនៃភាពអត់ឃ្លាន។ | រកឃើញអត្រាអសន្តិសុខស្បៀង ៤៥,៤% ក្នុងរយៈពេល ៤ សប្តាហ៍ និង ៥១,៥% ក្នុងរយៈពេល ១២ ខែចុងក្រោយ។ |
| Anthropometric Measurement (BMI & Z-scores) ការវាស់វែងសូចនាកររូបរាងកាយ (BMI សម្រាប់មនុស្សចាស់ និង Z-scores សម្រាប់កុមារ) |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យជាក់ស្តែង និងមានភាពសត្យានុម័ត (Objective) ខ្ពស់ផ្អែកលើស្តង់ដាររបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភ។ | ទាមទារឧបករណ៍វាស់វែងច្បាស់លាស់ និងបុគ្គលិកដែលមានជំនាញបច្ចេកទេស ហើយមិនអាចបង្ហាញពីកង្វះមីក្រូសារជាតិ (Micronutrient deficiencies) នោះទេ។ | រកឃើញមនុស្សចាស់ ២៩,៣% មានកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងកុមារ ២០,៧% ក្រិសក្រិន។ |
| Chi-square Test (χ2) ការវិភាគស្ថិតិតាមរយៈតេស្ត Chi-square |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកំណត់ទំនាក់ទំនងរវាងអថេរប្រភេទទិន្នន័យក្រុម (Categorical variables) ដូចជាកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច និងស្ថានភាពស្បៀងអាហារ។ | អាចបង្ហាញត្រឹមតែទំនាក់ទំនង ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ជាក់ពីភាពជាហេតុនិងផលច្បាស់លាស់ (Causation) ឬកែតម្រូវកត្តារំខានច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានទេ។ | បញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងយ៉ាងសំខាន់រវាងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច/បំណុល ជាមួយនឹងបញ្ហាអសន្តិសុខស្បៀង (p<0.05)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយធនធានមិនត្រូវបានបញ្ជាក់លម្អិតជារូបិយវត្ថុនៅក្នុងឯកសារទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបនេះ ការសិក្សាទាមទារសម្ភារៈឧបករណ៍វាស់វែងជាក់លាក់ និងធនធានមនុស្សសម្រាប់ចុះប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រួសារចំនួន ៤៤១ នៅតំបន់បឹងតាមយ៉ាង ដែលភាគច្រើនជាអ្នកនេសាទ និងកសិករងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះធម្មជាតិ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារសហគមន៍នៅតាមតំបន់បឹងទន្លេសាបមានប្រភពចំណូល ជីវភាព និងហានិភ័យប្រហាក់ប្រហែលគ្នាយ៉ាងខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃអសន្តិសុខស្បៀង និងអាហារូបត្ថម្ភនៅក្នុងការសិក្សានេះ គឺស័ក្តិសម និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយផ្តល់ទិន្នន័យស៊ីជម្រៅដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងអង្គការនានា ដើម្បីផ្តល់ជំនួយអន្តរាគមន៍បានចំគោលដៅដល់គ្រួសារដែលកំពុងជាប់បំណុល និងខ្វះខាតស្បៀង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Household Food Insecurity Access Scale (HFIAS) | ជាឧបករណ៍រង្វាស់ស្តង់ដារមួយដែលប្រើសំណួរចំនួន ៩ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើគ្រួសារមួយមានការព្រួយបារម្ភ ឬជួបប្រទះការខ្វះខាតក្នុងការទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ និងសមស្របតាមតម្រូវការដែរឬទេ។ | ដូចជាតារាងពិនិត្យសុខភាពសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ ដែលសួរថា "តើខែនេះផ្ទះយើងមានអង្ករគ្រប់ច្រកឆ្នាំងឬទេ?" ដើម្បីដឹងពីកម្រិតនៃភាពអត់ឃ្លាន។ |
| Cross-sectional study | ជាប្រភេទនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវដែលប្រមូលទិន្នន័យពីក្រុមមនុស្សជាក់លាក់ណាមួយនៅចំណុចពេលវេលាតែមួយ ដើម្បីវិភាគពីស្ថានភាព ឬទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាផ្សេងៗភ្លាមៗនៅពេលនោះ ដោយមិនមានការតាមដានរយ:ពេលយូរ។ | ដូចជាការថតរូបមួយប៉ុស្តិ៍ ដើម្បីមើលថានៅវិនាទីនោះមាននរណាខ្លះកំពុងញញឹម ឬយំ ជាជាងការថតជាវីដេអូដើម្បីតាមដានសកម្មភាព។ |
| Anthropometric indicators | ជាការវាស់វែងទំហំ និងសមាមាត្រនៃរាងកាយមនុស្ស (ដូចជាកម្ពស់ ទម្ងន់ និងរង្វង់ក្បាល) ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពលូតលាស់ និងបញ្ជាក់ពីបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ។ | ដូចជាការយកម៉ែត្រ និងជញ្ជីងមកវាស់ដើមឈើ ដើម្បីដឹងថាវាលូតលាស់បានល្អ ឬកំពុងខ្វះជី។ |
| Z-scores | ជាប្រព័ន្ធពិន្ទុស្ថិតិដែលបង្ហាញពីគម្លាតនៃទិន្នន័យមួយធៀបនឹងមធ្យមភាគស្តង់ដារ ដែលក្នុងទីនេះប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបទម្ងន់ ឬកម្ពស់កុមារទៅនឹងស្តង់ដារលូតលាស់ទូទៅរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់អ្នកទៅនឹងពិន្ទុមធ្យមរបស់សិស្សទូទាំងប្រទេស ដើម្បីដឹងថាអ្នករៀនពូកែជាង ឬខ្សោយជាងគេប៉ុណ្ណា។ |
| Body Mass Index (BMI) | ជាសូចនាករដែលគណនាដោយយកទម្ងន់ចែកនឹងកម្ពស់ជាការ៉េ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើមនុស្សពេញវ័យមានរាងកាយស្គមពេក ធម្មតា ឬធាត់ជ្រុល ដែលអាចប្រឈមនឹងជំងឺ។ | ដូចជាឧបករណ៍ថ្លឹងថ្លែងមួយដែលប្រាប់យើងថា ទំហំម៉ាស៊ីន (ទម្ងន់) នេះស័ក្តិសមនឹងតួឡាន (កម្ពស់) នេះឬអត់។ |
| Chi-square test (χ2) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីត្រួតពិនិត្យថាតើមានទំនាក់ទំនងពិតប្រាកដរវាងអថេរប្រភេទក្រុមពីរឬអត់ (ឧទាហរណ៍ ស្ថានភាពបំណុល និងកម្រិតអសន្តិសុខស្បៀង) ឬទំនាក់ទំនងនោះគ្រាន់តែកើតឡើងដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តស៊ើបអង្កេតដើម្បីបញ្ជាក់ថា ការដែលសិស្សមិនធ្វើកិច្ចការផ្ទះ និងការធ្លាក់ភ្លៀង គឺពិតជាមានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នា ឬគ្រាន់តែស្របពេលគ្នា។ |
| Food security | ជាស្ថានភាពដែលមនុស្សគ្រប់រូបមានលទ្ធភាពទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ សុវត្ថិភាព និងមានជីវជាតិគ្រប់ពេលវេលា ដើម្បីគាំទ្រដល់ការរស់នៅប្រកបដោយសុខភាពល្អ និងសកម្ម។ | ដូចជាការដែលមានលុយក្នុងហោប៉ៅគ្រប់គ្រាន់ និងមានផ្សារនៅជិតផ្ទះ ដែលធានាថាគ្រួសារមិនដែលដាច់ពោះទោះក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
