បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសង្គមនៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ (COVID-19) ទៅលើវិស័យកសិកម្ម សន្តិសុខស្បៀង ជីវភាពរស់នៅ និងខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់នៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ព្រមទាំងវិធានការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវាយតម្លៃរហ័ស និងទិន្នន័យស្ទង់មតិពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដើម្បីវិភាគពីផលប៉ះពាល់លើផលិតកម្មកសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងជីវភាពប្រជាជននៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Macroeconomic & Firm-Level Survey (World Bank Firm Survey) ការស្ទង់មតិម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងកម្រិតក្រុមហ៊ុន (World Bank Firm Survey) |
ផ្តល់ទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយ និងអាចប្រៀបធៀបផលប៉ះពាល់អន្តរវិស័យ (ឧ. កសិកម្មធៀបនឹងសេវាកម្ម) បានច្បាស់លាស់។ | មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យបានស៊ីជម្រៅអំពីស្ថានភាពលម្អិតនៃជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ អាហារូបត្ថម្ភ និងយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់របស់គ្រួសារកសិករនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលឡើយ។ | ក្រុមហ៊ុនកសិកម្មចំនួន ៧៥% បានរាយការណ៍ពីការធ្លាក់ចុះនៃការលក់ ហើយ ៦៤% ប្រឈមនឹងកង្វះខាតលំហូរសាច់ប្រាក់។ កំណើន GDP កសិកម្មត្រូវបានព្យាករណ៍ធ្លាក់ចុះដល់ -១.៨%។ |
| Micro-Level Rapid Assessment (FAO FishAdapt / SLM-GEF) ការវាយតម្លៃរហ័សកម្រិតមីក្រូ ឬកម្រិតគ្រួសារ (FAO Rapid Assessment) |
អាចចាប់យកទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីភាពងាយរងគ្រោះភ្លាមៗរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន (កសិករ និងអ្នកនេសាទ) ដែលជួយដល់ការរៀបចំជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ចំគោលដៅ។ | មានទំហំសំណាកតូច និងផ្តោតតែលើតំបន់គោលដៅជាក់លាក់ (Localized) ដែលពិបាកក្នុងការទាញជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានតំណាងឱ្យផ្ទៃប្រទេសទាំងមូល។ | ជាង ៨០% នៃគ្រួសារត្រូវការជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ ហើយសហគមន៍នេសាទប្រមាណ ៧០% បានរាយការណ៍ពីការបាត់បង់ការងារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការប្រមូលទិន្នន័យបន្ទាន់ពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ និងការស្ទង់មតិនៅមូលដ្ឋាន ដែលទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងធនធានមនុស្សសម្រាប់ចុះប្រមូលទិន្នន័យក្នុងស្ថានភាពរឹតត្បិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីតំបន់ជាក់លាក់ដូចជា Yangon, Mandalay, Chin និង Ayeyarwady ក្នុងអំឡុងរលកទី១ និងទី២ នៃជំងឺកូវីដ-១៩។ ភាគច្រើននៃទិន្នន័យពឹងផ្អែកលើរបាយការណ៍ស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដែលអាចមានគម្លាតក្នុងការឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញពីសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងប្រតិបត្តិការកសិកម្មខ្នាតតូចបំផុត។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម ទីផ្សារក្រៅប្រព័ន្ធធំ និងការនាំចេញឆ្លងដែនស្រដៀងគ្នា ដែលទាមទារការពិចារណាលើភាពលម្អិតនៃទិន្នន័យមូលដ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងមេរៀនពីគោលនយោបាយឆ្លើយតបរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការត្រៀមរៀបចំប្រព័ន្ធស្បៀងអាហារនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពធន់ទៅនឹងវិបត្តិសកល។
ការស្វែងយល់ពីចំណុចខ្សោយនៃខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងការវាយតម្លៃរហ័សលើសហគមន៍ងាយរងគ្រោះ នឹងជួយស្ថាប័នស្រាវជ្រាវកម្ពុជាក្នុងការផ្តល់អនុសាសន៍គោលនយោបាយសន្តិសុខស្បៀងដែលរឹងមាំ និងមានបរិយាបន្ន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Food Security (សន្តិសុខស្បៀង) | ស្ថានភាពដែលប្រជាជនគ្រប់រូបមានលទ្ធភាពទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងរូបវន្ត ក្នុងការទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ សុវត្ថិភាព និងមានជីវជាតិប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរាងកាយ និងមានជីវិតសកម្ម។ | ដូចជាការដែលមានអង្ករនិងម្ហូបគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងផ្ទះបាយជានិច្ច ទោះបីជាមានគ្រោះរាំងស្ងួត ឬគ្មានការងារធ្វើក៏ដោយ។ |
| Supply Chain (ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់) | ដំណើរការតភ្ជាប់គ្នានៃយន្តការទាំងមូល ដែលចាប់ផ្តើមពីការស្វែងរកវត្ថុធាតុដើម ការផលិតនៅកសិដ្ឋាន ការកែច្នៃ ការដឹកជញ្ជូន រហូតដល់ការលក់ឱ្យអ្នកបរិភោគចុងក្រោយ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធទុយោទឹក ដែលនាំទឹកពីអាងស្តុកធំឆ្លងកាត់ម៉ាស៊ីនបូម និងបំពង់នានា រហូតមកដល់ក្បាលរ៉ូប៊ីណេក្នុងផ្ទះយើង បើស្ទះត្រង់ណាមួយ ទឹកនឹងមិនមកដល់ឡើយ។ |
| Negative Coping Strategies (យុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់អវិជ្ជមាន) | ការសម្រេចចិត្តដោះស្រាយបញ្ហាជីវភាពចំពោះមុខដោយបង្ខំចិត្ត ដូចជាការលក់ទ្រព្យសម្បត្តិផលិតកម្ម ការកាត់បន្ថយរបបអាហារ ឬការខ្ចីបុលដែលមានការប្រាក់ខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អនាគត និងភាពធន់របស់ពួកគេនៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការវាយកម្ទេចជញ្ជាំងផ្ទះយកឈើទៅដុតដាំបាយ ដើម្បីរស់រានមានជីវិតក្នុងពេលរងា ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ជម្រកនៅថ្ងៃមុខ។ |
| Agricultural GDP / AgGDP (ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបផ្នែកកសិកម្ម) | តម្លៃសរុបនៃផលិតផលនិងសេវាកម្មទាំងអស់ដែលផលិតបាននៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម (រួមមានការដាំដុះ នេសាទ និងព្រៃឈើ) ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ទំហំសេដ្ឋកិច្ចនៃវិស័យនេះ។ | ដូចជាការបូកសរុបប្រាក់ចំណូលទាំងអស់ដែលបានមកពីការលក់ស្រូវ ត្រី និងបន្លែរបស់កសិករទូទាំងប្រទេសក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Nutrition-sensitive food diversification (ការធ្វើពិពិធកម្មស្បៀងដែលគិតគូរពីអាហារូបត្ថម្ភ) | ការជំរុញឱ្យមានការដាំដុះនិងផលិតអាហារចម្រុះមុខ ដើម្បីធានាថាប្រជាជនមិនត្រឹមតែបរិភោគឆ្អែតក្បាលពោះប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងទទួលបានវីតាមីន និងរ៉ែសំខាន់ៗគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សុខភាព។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរពីការដាំតែស្រូវមួយមុខ ទៅជាការដាំបន្ថែមនូវបន្លែចម្រុះពណ៌ និងចិញ្ចឹមមាន់ ដើម្បីឱ្យចានបាយមានជីវជាតិគ្រប់មុខ។ |
| Climate resilient sustainable agriculture (កសិកម្មនិរន្តរភាពដែលធន់នឹងអាកាសធាតុ) | ការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្មដែលអាចទ្រាំទ្រនឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ (ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត ឬទឹកជំនន់) និងរក្សាបាននូវផលិតភាពយូរអង្វែងដោយមិនបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះដោយប្រើសសរធំៗ និងគ្រឹះរឹងមាំ ដែលអាចទប់ទល់នឹងខ្យល់ព្យុះបាន ដោយមិនចាំបាច់រុះរើ ឬជួសជុលញឹកញាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
