បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស៊ើបអង្កេតលើអាកប្បកិរិយានៃការបរិភោគអាហារដើម្បីសុខភាព និងកត្តាដែលពាក់ព័ន្ធរបស់ប្រជាជនវ័យធ្វើការ (អាយុ ១៥ ដល់ ៥៩ ឆ្នាំ) នៅតំបន់ទីក្រុង និងជនបទ ក្នុងស្រុក Banglamung ខេត្ត Chon Buri។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិពណ៌នាបែបសហសម្ព័ន្ធ (Correlation Descriptive Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកតាមរយៈកម្រងសំណួរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Chi-Square Test ការវិភាគស្ថិតិ Chi-Square |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរប្រភេទក្រុម (Categorical variables) ដូចជាយេនឌ័រ និងក្រុមអាយុ។ ងាយស្រួលក្នុងការបកស្រាយសម្រាប់ទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រ។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីទិសដៅ ឬកម្រិតនៃភាពខ្លាំងនៃទំនាក់ទំនង (Strength of relationship) បានច្បាស់លាស់ដូចវិធីសាស្ត្រផ្សេងនោះទេ។ | បានបញ្ជាក់ថា យេនឌ័រ (x² = 10.007) និងអាយុ (x² = 12.502) មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងសំខាន់ខាងស្ថិតិ (p < .05) ទៅនឹងការបរិភោគអាហារសុខភាព។ |
| Pearson Product Moment Correlation មេគុណសហសម្ព័ន្ធ Pearson |
អាចវាស់ស្ទង់ទាំងកម្រិតនៃភាពខ្លាំង និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនង (វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន) រវាងអថេរពីរបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | តម្រូវឱ្យទិន្នន័យមានលក្ខណៈជាលេខបន្តបន្ទាប់ (Continuous variables) និងមានរបាយធម្មតា (Normal distribution) ដែលអាចជាការលំបាកក្នុងការវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយា។ | បានបង្ហាញទំនាក់ទំនងជាវិជ្ជមាននៃចំណេះដឹង (r = .250), អាកប្បកិរិយា (r = .327), និងការគាំទ្រសង្គម (r = .297)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យពីមនុស្ស និងកម្មវិធីសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Banglamung ខេត្ត Chonburi ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានការអភិវឌ្ឍចម្រុះរវាងឧស្សាហកម្ម ទេសចរណ៍ និងជនបទ លើប្រជាជនវ័យធ្វើការ។ ទោះបីជាបរិបទសង្គមមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងកម្ពុជា ប៉ុន្តែទម្លាប់នៃការបរិភោគ និងប្រភេទអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាអាចមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីថៃ។ ការយល់ដឹងពីចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជួយឲ្យយើងដឹងថាការគាំទ្រពីគ្រួសារនៅតែជាកត្តាស្នូលក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ ទោះនៅទីក្រុង ឬជនបទក៏ដោយ។
វិធីសាស្ត្រ និងក្របខណ្ឌទ្រឹស្តីនៃការស្រាវជ្រាវនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងវិស័យសុខភាពសាធារណៈនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះអាចជួយអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយកម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំកម្មវិធីលើកកម្ពស់សុខភាពឲ្យចំគោលដៅ ដោយពឹងផ្អែកលើការគាំទ្រពីសង្គម និងការផ្តល់ព័ត៌មានដែលត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| PRECEDE - PROCEED Model | ជាទ្រឹស្តីឬគំរូផែនការសកម្មភាពមួយក្នុងវិស័យសុខភាពសាធារណៈ ដែលជួយអ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងការវិភាគរកមូលហេតុនៃបញ្ហាសុខភាព (PRECEDE) និងរៀបចំកម្មវិធីអន្តរាគមន៍ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា រួមទាំងការវាយតម្លៃលទ្ធផល (PROCEED)។ | ដូចជាប្លង់ស្ថាបត្យកម្មមួយ ដែលប្រាប់យើងពីរបៀបរៀបចំគ្រឹះផ្ទះ (ស្វែងរកបញ្ហា) និងរបៀបសាងសង់ផ្ទះ (បង្កើតកម្មវិធីដោះស្រាយ) ឱ្យរឹងមាំ។ |
| predisposing factor | កត្តានាំមុខ ឬកត្តាជំរុញទឹកចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ចង់ ឬមិនចង់ធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ។ វាមានដូចជា ចំណេះដឹង ជំនឿ អាកប្បកិរិយា អាយុ និងយេនឌ័រ។ | ដូចជា "គ្រាប់ពូជ" នៅក្នុងគំនិតរបស់យើង ដែលកំណត់ថាតើយើងចូលចិត្ត ឬយល់ដឹងពីអ្វីមួយកម្រិតណា មុនពេលយើងសម្រេចចិត្តធ្វើវា។ |
| enabling factor | កត្តាអំណោយផល ឬកត្តាសម្រួល ដែលជួយឱ្យបុគ្គលម្នាក់អាចអនុវត្តអាកប្បកិរិយាណាមួយបានយ៉ាងងាយស្រួល ដូចជាការមានប្រាក់គ្រប់គ្រាន់ ការងាយស្រួលក្នុងការរកទិញអាហារសុខភាព និងការទទួលបានព័ត៌មាន។ | ដូចជា "ផ្លូវកៅស៊ូ" និង "យានជំនិះ" ដែលជួយឱ្យយើងធ្វើដំណើរទៅដល់គោលដៅបានដោយងាយស្រួល ប្រសិនបើយើងចង់ទៅទីនោះ។ |
| reinforcing factors | កត្តាពង្រឹង ឬកត្តាគាំទ្រពីមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញខ្លួន ដូចជាការលើកទឹកចិត្តពីគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬមិត្តរួមការងារ ដែលធ្វើឱ្យបុគ្គលនោះបន្តអនុវត្តទម្លាប់ល្អនោះជារៀងរហូត។ | ដូចជា "ស្នាមញញឹម និងការទះដៃ" ពីអ្នកទស្សនា ដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកចម្រៀងបន្តច្រៀងបទទីពីរ។ |
| Pearson product moment correlation coefficient | ជារង្វាស់ស្ថិតិមួយប្រភេទដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃថាតើអថេរពីរ (ឧទាហរណ៍ ចំណេះដឹង និងការបរិភោគអាហារ) មានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងកម្រិតណា និងក្នុងទិសដៅណា (ស្រប ឬច្រាស)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា ពេលមេឃកាន់តែក្តៅ តើមនុស្សទិញការ៉េមញ៉ាំកាន់តែច្រើនដែរឬទេ? បើមែន មានន័យថាវាមានទំនាក់ទំនងស្របគ្នា។ |
| chi square | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិម្យ៉ាង ដែលគេប្រើដើម្បីសាកល្បងមើលថាតើទិន្នន័យជាក្រុម (Categorical data) ពីរផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍ ភេទ និង ការចូលចិត្តហូបបន្លែ) ពិតជាមានទំនាក់ទំនងគ្នាមែនឬអត់ ឬគ្រាន់តែជាការចៃដន្យ។ | ដូចជាការទាយមើលថា តើកាក់ដែលយើងប៉ើងឡើងលើ ១០០ដង ចេញរូបក្បាល និងកន្ទុយស្មើគ្នាដែរឬទេ ឬមួយកាក់នោះមិនប្រក្រតីមានទម្ងន់ម្ខាងធ្ងន់ជាង។ |
| Cronbach coefficiency | ជារង្វាស់នៃភាពជឿជាក់ និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃកម្រងសំណួរ។ វាប្រាប់យើងថាតើសំណួរទាំងអស់នៅក្នុងក្រុមតែមួយ ពិតជាកំពុងវាស់ស្ទង់ពីបញ្ហា ឬគំនិតតែមួយមែនឬអត់។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់នៅលើជញ្ជីង៣ដងជាប់គ្នា ហើយជញ្ជីងនោះបង្ហាញលេខដដែលៗ ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះអាចទុកចិត្តបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
