បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកនៅជុំវិញសាលាមត្តេយ្យក្នុងខេត្តអ៊ូប៊ុនរ៉ាឆាថានី ជាពិសេសអត្រាខ្ពស់នៃមាតាបិតា (៦២.៨២%) និងកុមារ (៩៦.២៨%) ដែលមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាពពេលធ្វើដំណើរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវសកម្មភាពចូលរួម (Participatory Action Research) ដោយមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន ១៦៥ នាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Baseline / Conventional Management ការគ្រប់គ្រងតាមបែបប្រពៃណី (មុនពេលអនុវត្តគំរូចូលរួម) |
មិនទាមទារពេលវេលាច្រើន ឬការសម្របសម្រួលពីភាគីពាក់ព័ន្ធច្រើននោះទេ ដោយទុកការទទួលខុសត្រូវលើអាជ្ញាធរតែឯង។ | អត្រាគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ កង្វះការចូលរួមពីមាតាបិតា និងគ្មានដំណោះស្រាយជាប្រព័ន្ធសម្រាប់ចំណុចហានិភ័យជុំវិញសាលា។ | កុមារ ៩៦.២៨% មិនពាក់មួកសុវត្ថិភាព មានចំណុចហានិភ័យ ៣ កន្លែងមិនបានដោះស្រាយ និងកម្រិតនៃការមិនពេញចិត្តខ្ពស់។ |
| 6-Step Participatory Action Research (PAR) Model គំរូស្រាវជ្រាវសកម្មភាពចូលរួម ៦ ជំហាន (PAR) |
ដោះស្រាយបញ្ហាពីឫសគល់ បង្កើតភាពជាម្ចាស់ការក្នុងសហគមន៍ និងផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់មាតាបិតា និងសិស្សប្រកបដោយចីរភាព។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងខ្ពស់ក្នុងការកសាងទំនាក់ទំនង និងការសម្របសម្រួលរវាងស្ថាប័នជាច្រើន (នគរបាល សាលា សហគមន៍)។ | អត្រាពាក់មួកសុវត្ថិភាពកើនដល់ ១០០% (ទាំងកុមារ និងមាតាបិតា) អត្រាពេញចិត្ត ៩៨.៥% និងក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលគំរូថ្នាក់ជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំថវិកាជាក់លាក់ក្តី ប៉ុន្តែការអនុវត្តគំរូនេះទាមទារការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើធនធានមនុស្ស ពេលវេលា និងកិច្ចសហការពីសហគមន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាមត្តេយ្យមួយកន្លែងក្នុងខេត្ត Ubon Ratchathani ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ប្រជុំជនមានការប្រើប្រាស់ម៉ូតូខ្ពស់។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើន (ជាពិសេសនៅតាមទីក្រុង និងទីរួមខេត្ត) និយមប្រើប្រាស់ម៉ូតូដើម្បីជូនកូនទៅសាលារៀន ហើយអត្រានៃការមិនពាក់មួកសុវត្ថិភាពសម្រាប់កុមារនៅមានកម្រិតខ្ពស់នៅឡើយ។
គំរូនៃការចូលរួម ៦ ជំហាននេះ គឺមានសក្តានុពល និងភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់បំផុតក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅតាមសាលារៀនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។
ការប្តូរពីការរំពឹងទុកលើប៉ូលីសតែឯង មកជាការចូលរួមពីសហគមន៍ទាំងមូល (Participatory Approach) នឹងបង្កើតវប្បធម៌សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព និងសង្គ្រោះជីវិតកុមារកម្ពុជាបានយ៉ាងច្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Participatory Action Research (PAR) | ការស្រាវជ្រាវដែលតម្រូវឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងសហគមន៍ (ដូចជាគ្រូបង្រៀន មាតាបិតា អាជ្ញាធរ) សហការគ្នាដើម្បីសិក្សាពីបញ្ហា រកដំណោះស្រាយ អនុវត្ត និងវាយតម្លៃរួមគ្នា ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាព។ | ដូចជាការហៅអ្នកភូមិទាំងអស់មកអង្គុយជុំគ្នាដើម្បីរកវិធីជួសជុលផ្លូវខូចក្នុងភូមិដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការរង់ចាំតែជាងមកធ្វើឱ្យ។ |
| Multidisciplinary | ការប្រមូលផ្តុំអ្នកជំនាញ ឬបុគ្គលមកពីវិស័យ ឬមុខជំនាញផ្សេងៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ គ្រូពេទ្យ ប៉ូលីស គ្រូបង្រៀន អាជ្ញាធរដែនដី) ដើម្បីរួមគ្នាវិភាគ និងដោះស្រាយបញ្ហាមួយដែលស្មុគស្មាញ។ | ដូចជាការប្រមូលផ្តុំជាងឈើ ជាងដែក និងជាងភ្លើង មកសហការគ្នាសាងសង់ផ្ទះមួយខ្នងឱ្យបានរឹងមាំ និងមានសុវត្ថិភាព។ |
| Community Participation | ការផ្តល់ឱកាសឱ្យប្រជាជននៅក្នុងសហគមន៍ចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការសម្រេចចិត្ត ការរៀបចំផែនការ និងការអនុវត្តគម្រោងផ្សេងៗ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការអញ្ជើញម្ចាស់ផ្ទះឱ្យចូលរួមរចនាម៉ូដ និងលាបពណ៌ផ្ទះរបស់គាត់ដោយផ្ទាល់ដៃ ដើម្បីឱ្យគាត់ស្រឡាញ់ និងថែរក្សាវាឱ្យបានល្អ។ |
| Index of Consistency: IOC | រង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីត្រួតពិនិត្យថាតើសំណួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរពិតជាអាចវាស់វែងនូវអ្វីដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចង់វាស់វែងបានត្រឹមត្រូវឬទេ ដោយឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃពីអ្នកជំនាញ។ | ដូចជាការយកកាំបិតដែលទើបតែសម្លៀងរួច ទៅឱ្យចុងភៅជំនាញសាកល្បងចិត្តមើលថាតើវាពិតជាមុតស័ក្តិសមនឹងយកទៅហាន់សាច់ឬអត់។ |
| Paired Simples t-test | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិ (សរសេរខុសអក្ខរាវិរុទ្ធក្នុងឯកសារដើម គួរតែជា Paired Samples t-test) ដែលគេប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបពិន្ទុមធ្យមនៃក្រុមតែមួយនៅពេលវេលាពីរខុសគ្នា (ឧទាហរណ៍ ពិន្ទុមុន និងក្រោយពេលអនុវត្តកម្មវិធី) ដើម្បីមើលថាតើមានការប្រែប្រួលជារួមឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់មុនពេលហាត់ប្រាណ និងក្រោយពេលហាត់ប្រាណ៣ខែ ដើម្បីមើលថាតើគាត់ពិតជាស្រកទម្ងន់មែនឬអត់។ |
| Content Analysis | វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យ (ដូចជាអត្ថបទសម្ភាសន៍ ឬកំណត់ហេតុ) ដោយការចាត់ថ្នាក់ និងស្វែងរកអត្ថន័យស្នូលដើម្បីសង្ខេបជាប្រធានបទ ឬលំនាំធំៗ។ | ដូចជាការអានសៀវភៅមួយក្បាលធំ រួចស្រង់យកតែគំនិតសំខាន់ៗមកសរសេរជាចំណុចៗដើម្បីងាយស្រួលយល់។ |
| Cost Effective | ការជ្រើសរើសដំណោះស្រាយ ឬវិធីសាស្ត្រដែលមានភាពសមស្របតាមបរិបទ អាចអនុវត្តបានជាក់ស្តែង និងចំណាយធនធានតិចតួច ប៉ុន្តែទទួលបានលទ្ធផល ឬផលចំណេញខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការទិញអំពូលសន្សំសំចៃភ្លើងដែលរាងថ្លៃបន្តិចពេលទិញដំបូង ប៉ុន្តែអាចជួយសន្សំលុយថ្លៃភ្លើងបានយ៉ាងច្រើនជារៀងរាល់ខែ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
