បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រសិទ្ធភាពនៃកម្មវិធីលើកកម្ពស់ជំនឿសុខភាព ក្នុងការកែលម្អអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺកូវីដ-១៩ ក្នុងចំណោមពលករចំណាកស្រុកស្ត្រីជនជាតិសាន (Shan) នៅខេត្តឈៀងម៉ៃ ដែលងាយរងគ្រោះ និងជួបប្រទះឧបសគ្គក្នុងការទទួលបានព័ត៌មានសុខភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាការសិក្សាពាក់កណ្តាលពិសោធន៍ (Quasi-Experimental Research) ដោយប្រើការរចនាវាស់ស្ទង់មុននិងក្រោយសម្រាប់ក្រុមពីរ ដែលបែងចែកជាក្រុមពិសោធន៍ចំនួន ៤៥ នាក់ និងក្រុមត្រួតពិនិត្យចំនួន ៤៥ នាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Health Belief Model (HBM) Intervention Program កម្មវិធីអន្តរាគមន៍ផ្អែកលើទម្រង់ជំនឿសុខភាព (ក្រុមពិសោធន៍) |
ជួយកែលម្អអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយប្រើប្រាស់ឯកសារអប់រំជាភាសាកំណើត (ភាសា Shan) ដែលងាយយល់ និងមានការតាមដានជាប្រចាំ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ (៦ សប្តាហ៍) កម្លាំងបុគ្គលិកសម្រាប់តាមដាន និងចំណាយធនធានក្នុងការបកប្រែ និងផលិតសម្ភារៈអប់រំ។ | ពិន្ទុមធ្យមនៃអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺកើនឡើង ១.៥៣ និងពិន្ទុជំនឿសុខភាពកើនឡើង ០.៥៤ ជាមួយនឹងកម្រិតអត្ថន័យស្ថិតិ p < 0.05។ |
| Standard Care (Control Group) ការថែទាំតាមស្តង់ដារ ឬមិនមានអន្តរាគមន៍ (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
ចំណាយតិចបំផុត មិនត្រូវការពេលវេលាបន្ថែម ឬធនធានមនុស្សសម្រាប់ធ្វើការអប់រំតាមដានឡើយ។ | មិនមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា និងខ្វះការផ្តល់ព័ត៌មានដែលស្របតាមបរិបទវប្បធម៌ ឬភាសារបស់ក្រុមងាយរងគ្រោះ។ | ពិន្ទុមធ្យមនៃអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺមានការកើនឡើងតិចតួចបំផុតត្រឹមតែ ០.០២ ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការបែងចែកធនធានច្បាស់លាស់ ជាពិសេសពេលវេលា បុគ្គលិក និងការរៀបចំសម្ភារៈជាភាសាគោលដៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែលើពលករចំណាកស្រុកស្ត្រីជនជាតិសាន (Shan) ចំនួន ៩០ នាក់នៅខេត្តឈៀងម៉ៃ ដែលអាចមានកម្រិតក្នុងការទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានទូទៅសម្រាប់បុរស ឬពលករនៅតំបន់ផ្សេង។ សម្រាប់កម្ពុជា ព័ត៌មាននេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាក៏មានពលករចំណាកស្រុក និងជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើន ដែលប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គផ្នែកភាសា និងការទទួលបានសេវាសុខាភិបាល។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ទម្រង់ជំនឿសុខភាព (HBM) រួមផ្សំជាមួយឯកសារអប់រំជាភាសាកំណើត គឺមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរចនាកម្មវិធីអប់រំសុខភាពដែលផ្តោតលើជំនឿសុខភាព និងស្របតាមបរិបទវប្បធម៌-ភាសា គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់សុខភាពសាធារណៈសម្រាប់ក្រុមជនងាយរងគ្រោះនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Health Belief Model | ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រសុខភាពដែលពន្យល់និងទស្សន៍ទាយពីអាកប្បកិរិយាថែរក្សាសុខភាពរបស់មនុស្ស ដោយផ្អែកលើជំនឿរបស់ពួកគេចំពោះជំងឺនិងវិធីសាស្ត្រការពារ។ វាជួយអ្នកស្រាវជ្រាវយល់ពីមូលហេតុដែលមនុស្សសម្រេចចិត្តធ្វើ ឬមិនធ្វើសកម្មភាពការពារជំងឺណាមួយ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កញ្ចក់ឆ្លុះមើលការគិតរបស់មនុស្ស ដើម្បីដឹងថាហេតុអ្វីបានជាពួកគេខ្លាចឬមិនខ្លាចជំងឺអ្វីមួយ។ |
| Perceived Susceptibility | ការវាយតម្លៃនិងការយល់ឃើញរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗអំពីកម្រិតនៃហានិភ័យ ឬឱកាសដែលខ្លួនអាចនឹងឆ្លងជំងឺអ្វីមួយ។ បើពួកគេគិតថាខ្លួនងាយនឹងឈឺ ពួកគេនឹងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។ | ដូចជាការដែលយើងគិតថាខ្លួនឯងងាយនឹងត្រូវពស់ចឹក ទើបយើងប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេសពេលដើរក្នុងព្រៃ។ |
| Perceived Severity | ការយល់ដឹងនិងការវាយតម្លៃរបស់បុគ្គលអំពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ ប្រសិនបើពួកគេឆ្លងវា ដែលរួមបញ្ចូលទាំងផលវិបាកដល់សុខភាព ការងារ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាការដែលយើងដឹងថាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍អាចធ្វើឱ្យបាក់ជើង ឬបាត់បង់ជីវិត ទើបយើងតាំងចិត្តពាក់មួកសុវត្ថិភាពជានិច្ច។ |
| Perceived Benefits | ជំនឿរបស់បុគ្គលដែលជឿជាក់ថាការអនុវត្តអាកប្បកិរិយាការពារជំងឺណាមួយ ពិតជាមានប្រសិទ្ធភាព និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាក់ស្តែងក្នុងការកាត់បន្ថយហានិភ័យ ឬភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ។ | ដូចជាការយល់ថាការពាក់អាវភ្លៀងពិតជាអាចជួយការពារមិនឱ្យយើងទទឹកពេលមេឃកំពុងភ្លៀងខ្លាំង។ |
| Perceived Barriers | ការមើលឃើញពីឧបសគ្គ ការលំបាក ឬផលវិបាកអវិជ្ជមាន (ដូចជាចំណាយពេលវេលា ថវិកា ឬភាពមិនស្រួល) ដែលរារាំងបុគ្គលមិនឱ្យអនុវត្តសកម្មភាពថែរក្សាសុខភាព។ | ដូចជាការដឹងថាថ្នាំពេទ្យអាចព្យាបាលជំងឺបាន តែយើងនៅតែមិនចង់ផឹកព្រោះវាមានរសជាតិល្វីងខ្លាំង។ |
| Quasi-Experimental Research | ការរចនាការស្រាវជ្រាវដែលស្រដៀងនឹងការពិសោធន៍ពិតប្រាកដដែរ ប៉ុន្តែមិនមានការបែងចែកក្រុមសំណាកដោយចៃដន្យ (randomization) នោះទេ ដោយសារកត្តាជាក់ស្តែងក្នុងសហគមន៍។ វាប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃកម្មវិធីអន្តរាគមន៍ណាមួយ។ | ដូចជាការសាកល្បងប្រើជីប្រភេទថ្មីលើស្រែពីរដែលនៅជិតគ្នា ដោយមិនបាច់ចាប់ឆ្នោតជ្រើសរើសថាតើស្រែមួយណាត្រូវដាក់ជីនោះទេ។ |
| Paired t-test | វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបពិន្ទុមធ្យមនៃអថេរដដែល នៅក្នុងក្រុមសំណាកតែមួយ នៅពេលវេលាពីរផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ មុននិងក្រោយពេលទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាល) ដើម្បីមើលថាមានការផ្លាស់ប្តូរដែរឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់មុនពេលចាប់ផ្តើមហាត់ប្រាណ និងក្រោយពេលហាត់ប្រាណបានមួយខែ ដើម្បីមើលថាគាត់ស្រកគីឡូដែរឬទេ។ |
| Independent t-test | វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបពិន្ទុមធ្យមនៃអថេររវាងក្រុមសំណាកពីរដែលឯករាជ្យពីគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ក្រុមពិសោធន៍ និងក្រុមត្រួតពិនិត្យ) ដើម្បីរកមើលភាពខុសគ្នាដែលមានអត្ថន័យស្ថិតិ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមធ្យមរវាងសិស្សថ្នាក់ "ក" និងសិស្សថ្នាក់ "ខ" ដើម្បីមើលថាថ្នាក់ណាពូកែជាង។ |
| Purposive Sampling | បច្ចេកទេសជ្រើសរើសក្រុមសំណាកដោយមិនប្រើវិធីចៃដន្យ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីបំពេញគោលបំណងនៃការសិក្សា។ | ដូចជាការជ្រើសរើសយកតែអ្នកដែលចេះលេងបាល់ទាត់មកចូលរួមក្រុមជម្រើសជាតិ ដោយមិនមែនចាប់ឆ្នោតយកអ្នកណាក៏បាននោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
