បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកគឺជាមូលហេតុចម្បងទី៩ នៃការស្លាប់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលផ្តាច់អាយុជីវិតមនុស្សជាង ១,២៥លាននាក់ និងបង្ករបួសស្នាមដល់មនុស្ស ៥០លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ព្រមទាំងបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសនានា។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ឯកសារនេះបង្ហាញពីកញ្ចប់បច្ចេកទេសផ្អែកលើភស្តុតាងដែលប្រើប្រាស់អភិក្រមប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព (Safety System Approach) ដើម្បីណែនាំអ្នកធ្វើគោលនយោបាយក្នុងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីកញ្ចប់បច្ចេកទេស "Save LIVES" របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ដែលមានអន្តរាគមន៍ផ្អែកលើភស្តុតាងចំនួន ៦ ដើម្បីកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ពាក់កណ្តាល។ វាបានគូសបញ្ជាក់ថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍គឺជាមូលហេតុចម្បងនៃការស្លាប់ ជាពិសេសនៅប្រទេសមានចំណូលទាបនិងមធ្យម ព្រមទាំងផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់អំពីប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងល្បឿន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ស្តង់ដារយានយន្ត និងការសង្គ្រោះបន្ទាន់។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ការគ្រប់គ្រងល្បឿន (Speed Management) | ការកាត់បន្ថយល្បឿនមធ្យមមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរបួស ដែលភាគច្រើនជួយការពារអាយុជីវិតអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវងាយរងគ្រោះ ដូចជាអ្នកថ្មើរជើង និងអ្នកជិះកង់/ម៉ូតូ។ | ការកាត់បន្ថយល្បឿនមធ្យមត្រឹមតែ ៥% អាចជួយកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលបណ្តាលឱ្យស្លាប់បានរហូតដល់ ៣០%។ |
| ការរចនានិងកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (Infrastructure Design and Improvement) | ការកសាងផ្លូវប្រកបដោយសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវគ្រប់ប្រភេទ រួមទាំងការរៀបចំផ្លូវថ្មើរជើង និងគន្លងផ្លូវសម្រាប់ទោចក្រយានយន្ត អាចទប់ស្កាត់គ្រោះថ្នាក់បានយ៉ាងច្រើន។ | ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ ១០% នៃផ្លូវថ្នល់ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់បំផុត អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សបាន ៣,៦លាននាក់ និងអ្នករបួសធ្ងន់ ៤០លាននាក់ ក្នុងរយៈពេល ២០ឆ្នាំ។ |
| ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពយានយន្ត (Vehicle Safety Standards) | ការអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិស្តង់ដារសុវត្ថិភាពយានយន្តរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ រួមមានខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាព ប្រព័ន្ធហ្វ្រាំង ABS និងការការពារការប៉ះទង្គិច អាចការពារការស្លាប់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ការអនុវត្តស្តង់ដារយានយន្តនេះនៅប្រទេសធំៗចំនួន ៤ នៅអាមេរិកឡាទីន អាចជួយសង្គ្រោះជីវិតបាន ៤៤០,០០០នាក់ និងសន្សំថវិកាបាន ១៤៣ប៊ីលានដុល្លារអាមេរិក។ |
| ការសង្គ្រោះជីវិតក្រោយគ្រោះថ្នាក់ (Survival After a Crash) | ការពង្រឹងប្រព័ន្ធថែទាំនិងសង្គ្រោះបន្ទាន់ទាំងនៅកន្លែងកើតហេតុ និងមន្ទីរពេទ្យ មានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់បង្កើនឱកាសរស់រានមានជីវិត ជាពិសេសសម្រាប់ប្រទេសចំណូលទាបនិងមធ្យម។ | ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រព័ន្ធសង្គ្រោះបន្ទាន់នៅប្រទេសចំណូលទាបនិងមធ្យម អាចជួយទប់ស្កាត់ការស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បាន ៥០០,០០០នាក់ ក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវអនុសាសន៍សំខាន់ៗដោយប្រើប្រាស់អភិក្រមប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព (Safe System Approach) ដែលទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន ដើម្បីអនុវត្តអន្តរាគមន៍ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនិងចីរភាព។
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល / គណៈកម្មាធិការជាតិសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក (Government / National Road Safety Committee) | ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព និងអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ជាពិសេសលើការគ្រប់គ្រងល្បឿន ការពាក់មួកសុវត្ថិភាព ការប្រើប្រាស់ខ្សែក្រវាត់ និងការបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលគ្រឿងស្រវឹង។ | ខ្ពស់ (High) |
| ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន (Ministry of Public Works and Transport) | រចនា និងកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ដោយគិតគូរដល់អ្នកថ្មើរជើង និងអ្នកប្រើប្រាស់ទោចក្រយានយន្ត ព្រមទាំងកំណត់ល្បឿនអតិបរមា ៣០គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង នៅតំបន់សាលារៀននិងទីប្រជុំជន។ | ខ្ពស់ (High) |
| ក្រសួងសុខាភិបាល (Ministry of Health) | ពង្រឹងប្រព័ន្ធថែទាំសង្គ្រោះបន្ទាន់ (Emergency Trauma Care) ទាំងនៅកន្លែងកើតហេតុ និងនៅមន្ទីរពេទ្យ ដោយបណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលិកសង្គ្រោះបឋមក្នុងសហគមន៍។ | ខ្ពស់ (High) |
| វិស័យឯកជន និងអ្នកនាំចូលយានយន្ត (Private Sector and Vehicle Importers) | ធានាថាយានយន្តដែលនាំចូលឬផលិតក្នុងស្រុក អនុលោមតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាពអប្បបរមារបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ រួមទាំងប្រព័ន្ធហ្វ្រាំងកុំឱ្យគាំង (ABS) និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងលំនឹង (ESC)។ | មធ្យម (Medium) |
ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងអត្រាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ខ្ពស់ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់អាយុជីវិត និងខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលភាគច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកជិះម៉ូតូ។ ឯកសារនេះមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការអនុវត្តវិធានការជាក់ស្តែង ដើម្បីសម្រេចគោលដៅជាតិក្នុងការកាត់បន្ថយការស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ឱ្យបាន ៥០% នៅឆ្នាំ២០៣០ ស្របតាមគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs)។
ការយកកញ្ចប់បច្ចេកទេស "Save LIVES" មកអនុវត្តនៅកម្ពុជា មិនត្រឹមតែជួយសង្គ្រោះជីវិតប្រជាជនប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកចំណាយថែទាំសុខភាពគ្រួសារ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាពផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Safe System Approach | អភិក្រមគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដែលទទួលស្គាល់ថាមនុស្សតែងតែអាចធ្វើកំហុសក្នុងការបើកបរ ហើយប្រព័ន្ធចរាចរណ៍ទាំងមូល (រាប់ចាប់ពីការរចនាផ្លូវថ្នល់ យានយន្ត និងល្បឿន) ត្រូវតែរចនាឡើងដើម្បីការពារកុំឱ្យកំហុសទាំងនោះបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិត ឬរបួសធ្ងន់។ | ដូចជាការរចនាសំណាញ់ការពារអ្នកលេងកាយសម្ព័ន្ធ ពេលពួកគេភ្លាត់ស្នៀតធ្លាក់ចុះមក គឺមានសំណាញ់ត្រងការពារមិនឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ |
| Vision Zero | យុទ្ធសាស្ត្រនិងទស្សនវិស័យដែលកំណត់គោលដៅលុបបំបាត់រាល់ការស្លាប់និងរបួសធ្ងន់ដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ឱ្យនៅកម្រិតសូន្យ ដោយផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតដែលចាត់ទុកថាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ជារឿងចៀសមិនរួច ទៅជារឿងដែលអាចការពារបាន១០០%។ | ដូចជាគោលដៅរបស់មន្ទីរពេទ្យដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានអ្នកជំងឺណាម្នាក់ស្លាប់ដោយសារការឆ្លងមេរោគកំឡុងពេលវះកាត់ទាល់តែសោះ។ |
| Intelligent Speed Adaptation (ISA) | បច្ចេកវិទ្យាបំពាក់ក្នុងយានយន្តដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកំណត់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ (GPS) និងផែនទីឌីជីថល ដើម្បីតាមដានល្បឿនយានយន្ត ហើយវាអាចផ្តល់ការព្រមាន ឬបញ្ចុះល្បឿនដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅពេលអ្នកបើកបរបើកបរលើសល្បឿនកំណត់នៅតំបន់នោះ។ | ដូចជាមានមន្ត្រីប៉ូលិសចរាចរណ៍អង្គុយនៅក្បែរអ្នករហូត ហើយប្រាប់ឱ្យអ្នកបន្ថយល្បឿនភ្លាមៗនៅពេលអ្នកជាន់ហ្គែរលឿនខុសច្បាប់។ |
| Electronic Stability Control (ESC) | ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាសុវត្ថិភាពយានយន្តដែលជួយអ្នកបើកបររក្សាលំនឹងរថយន្តដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីការពារការរអិល ឬក្រឡាប់ ពេលបត់បួងចង្កូតខ្លាំង ឬបើកបរលើផ្លូវដែលមានសភាពរអិលខ្លាំង។ | ដូចជាស្បែកជើងកីឡាដែលមានក្រឡាស្អិតល្អ ជួយទប់ជើងអ្នកមិនឱ្យរអិលដួលពេលរត់បត់ផ្លាស់ប្តូរទិសដៅភ្លាមៗ។ |
| Primary Enforcement | ការអនុញ្ញាតឱ្យមន្ត្រីនគរបាលមានសិទ្ធិឃាត់យានយន្ត និងផាកពិន័យអ្នកបើកបរចំពោះបទល្មើសជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ មិនពាក់ខ្សែក្រវាត់) ដោយមិនចាំបាច់មានការសង្ស័យលើបទល្មើសផ្សេង (ដូចជាបើកបរលើសល្បឿន) ជាមុននោះទេ។ | ដូចជាគ្រូបង្រៀនអាចពិន័យសិស្សភ្លាមៗដែលមិនពាក់កាតសាលា ដោយមិនបាច់រង់ចាំទាល់តែសិស្សនោះឈ្លោះវាយតប់គ្នាទើបអាចពិន័យរឿងកាតបាន។ |
| Traffic Calming | ការប្រើប្រាស់វិធានការផ្នែកវិស្វកម្ម និងការរចនាផ្លូវ (ដូចជាការធ្វើឱ្យផ្លូវរួមតូច ការធ្វើរនាំងបន្ថយល្បឿន ឬរង្វង់មូល) ដើម្បីបង្ខំឱ្យយានយន្តបន្ថយល្បឿន និងធ្វើឱ្យផ្លូវកាន់តែមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកថ្មើរជើងក្នុងតំបន់សហគមន៍។ | ដូចជាការដាក់ផ្ទាំងថ្មធំៗឬគល់ឈើក្នុងចរន្តទឹកជ្រោះ ដើម្បីកាត់បន្ថយកម្លាំងទឹកដែលហូរខ្លាំង ឱ្យក្លាយជាហូរយឺតៗវិញ។ |
| ISOFIX | ស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់ចំណុចភ្ជាប់កៅអីសុវត្ថិភាពកុមារនៅក្នុងរថយន្ត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេដំឡើងកៅអីកុមារបានរឹងមាំ និងត្រឹមត្រូវដោយភ្ជាប់ផ្ទាល់ទៅនឹងតួរថយន្ត ដោយមិនបាច់ប្រើខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាពរបស់រថយន្តមកចង។ | ដូចជាឌុយដោតអគ្គិសនីដែលរចនាមកឱ្យដោតចូលគ្នាបានយ៉ាងតឹង និងមានសុវត្ថិភាពបំផុត ដោយមិនបាច់យកខ្សែភ្លើងមកចងរុំភ្ជាប់គ្នាដោយដៃ។ |
| Prehospital Care | ប្រព័ន្ធនៃការផ្តល់សេវាថែទាំនិងសង្គ្រោះបឋមដល់ជនរងគ្រោះដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ភ្លាមៗនៅកន្លែងកើតហេតុ និងកំឡុងពេលធ្វើដំណើរតាមរថយន្តសង្គ្រោះ មុនពេលបញ្ជូនទៅដល់មន្ទីរពេទ្យ។ | ដូចជាការយកបំពង់ពន្លត់អគ្គិភ័យមកបាញ់ពន្លត់ភ្លើងតូចៗភ្លាមៗនៅផ្ទះ មុនពេលដែលរថយន្តពន្លត់អគ្គិភ័យធំមកដល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
