បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងយ៉ាងគំហុកនូវគ្រោះថ្នាក់ម៉ូតូនៅក្នុងទីក្រុង Multan ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន (ស្មើនឹង ៧២,១៩% នៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ឆ្នាំ ២០១៣) ដោយផ្តោតជាពិសេសលើកង្វះខាតការបណ្តុះបណ្តាលសុវត្ថិភាព និងប័ណ្ណបើកបរក្នុងចំណោមយុវជនដែលមានការអប់រំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការសិក្សាសង្គមវិទ្យាបែបបរិមាណដោយប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរស្ទង់មតិ ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការបណ្តុះបណ្តាល និងការយល់ដឹងរបស់និស្សិតសាកលវិទ្យាល័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Status Quo (No Formal Training / Weak Licensing) ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន (គ្មានការបណ្តុះបណ្តាលផ្លូវការ / ការអនុវត្តច្បាប់ខ្សោយ) |
ងាយស្រួល និងចំណាយតិចសម្រាប់អ្នកជិះម៉ូតូក្នុងការចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរ (អាចជិះបានដោយមិនបាច់មានប័ណ្ណបើកបរ)។ វាឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃដោយសេរី។ | បណ្តាលឱ្យមានអត្រាគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ របួសធ្ងន់ធ្ងរ និងអ្នកបើកបរខ្វះការយល់ដឹងពីច្បាប់ និងឧបករណ៍ការពារខ្លួន។ បង្កហានិភ័យដល់សង្គមទាំងមូល។ | ៥២,៤% គ្មានប័ណ្ណបើកបរ និង ៨៤,៦% ធ្លាប់ជួបគ្រោះថ្នាក់ (ដោយ ៤២% របួសជាលិកាទន់ និង ២៣,៨% បាក់ឆ្អឹង)។ |
| Proposed Intervention (Mandatory Training & Registered Riding Schools) អន្តរាគមន៍ដែលបានស្នើ (ការបណ្តុះបណ្តាលជាកាតព្វកិច្ច និងសាលាបង្រៀនបើកបរស្របច្បាប់) |
បង្កើនចំណេះដឹងអំពីសញ្ញាចរាចរណ៍ ច្បាប់ទម្លាប់ និងការសង្គ្រោះបឋម (First Aid)។ ជួយកាត់បន្ថយអត្រាគ្រោះថ្នាក់ និងពង្រឹងសុវត្ថិភាពសង្គម។ | ទាមទារការវិនិយោគពេលវេលា និងថវិកាទាំងពីរដ្ឋាភិបាលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការចូលរៀននិងប្រឡង។ | ត្រូវបានស្នើឱ្យអនុវត្តជាកាតព្វកិច្ច ដោយរួមបញ្ចូលទាំងការកំណត់អាយុ (១៨ឆ្នាំសម្រាប់ប័ណ្ណបណ្តោះអាសន្ន និង ២០ឆ្នាំសម្រាប់ប័ណ្ណអចិន្ត្រៃយ៍)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតនោះទេ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្ទង់មតិ និងការវិភាគទិន្នន័យសង្គមវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Bahauddin Zakariya ក្នុងទីក្រុង Multan ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ដោយមានសំណាកភាគច្រើនលើសលប់ជាបុរស (៩៩%) និងជានិស្សិតឧត្តមសិក្សា។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានភាពលម្អៀងខ្ពស់ ព្រោះស្ត្រីខ្មែរជិះម៉ូតូច្រើនដូចបុរសដែរ ហើយការសិក្សាគប្បីរាប់បញ្ចូលយុវជនក្រៅប្រព័ន្ធសាលារៀនដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពសង្គមពិតប្រាកដ។
ការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ និងមានម៉ូតូជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរសំខាន់បំផុត។
ទោះបីជាបរិបទវប្បធម៌ខុសគ្នា ប៉ុន្តែគោលការណ៍នៃការតម្រូវឱ្យមានការហ្វឹកហ្វឺនជំនាញ និងសីលធម៌បើកបរមុននឹងចុះផ្លូវ គឺពិតជាចាំបាច់ដើម្បីសង្គ្រោះអាយុជីវិតយុវជនកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Convenient sampling (ការជ្រើសរើសសំណាកងាយស្រួល) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយយកតែអ្នកដែលងាយស្រួលទាក់ទង ឬនៅជិតដៃបំផុត ដោយមិនបានជ្រើសរើសតាមគោលការណ៍ចៃដន្យ (Random) នោះទេ។ ក្នុងបរិបទនេះ គឺការជ្រើសរើសនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យដែលងាយស្រួលជួបដើម្បីមកធ្វើការស្ទង់មតិ។ | ដូចជាការសួរសំណួរទៅកាន់មិត្តភក្តិរួមថ្នាក់ ឬអ្នកជិតខាងរបស់អ្នកផ្ទាល់ ព្រោះវាងាយស្រួល និងលឿនជាងការដើរសួរមនុស្សចម្លែកនៅគ្រប់ខេត្តក្រុង។ |
| Personal Protective Equipments (គ្រឿងបរិក្ខារការពារសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួន) | សម្ភារៈ ឬឧបករណ៍ផ្សេងៗដែលអ្នកបើកបរត្រូវប្រើប្រាស់ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរពេលមានគ្រោះថ្នាក់ ដូចជា មួកសុវត្ថិភាព ស្រោមដៃ អាវក្រាស់ៗ ឧបករណ៍ការពារជង្គង់ ឬស្បែកជើងកវែង ជាដើម។ | ដូចជាអាវក្រោះដែលទាហានពាក់ដើម្បីការពារគ្រាប់កាំភ្លើង តែនេះគឺជាសម្ភារៈសម្រាប់ការពាររាងកាយកុំឱ្យរលាត់ ឬបាក់ឆ្អឹងពេលដួលម៉ូតូ។ |
| Provisional license (ប័ណ្ណបើកបរបណ្តោះអាសន្ន) | ប័ណ្ណបើកបរដែលផ្តល់ជូនអ្នកទើបចេះបើកបរថ្មីៗ ដោយមានការរឹតត្បិតលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន (ដូចជាមិនឱ្យបើកបរពេលយប់ ឬត្រូវមានអ្នកចេះជិះរួមដំណើរជាមួយ) ដើម្បីទុកពេលឱ្យពួកគេទទួលបានបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់នៅលើដងផ្លូវមុននឹងទទួលបានប័ណ្ណពេញលេញ (Permanent license)។ | ដូចជាការហាត់ការ (Internship) មុនពេលក្លាយជាបុគ្គលិកពេញសិទ្ធិ ដើម្បីធានាថាអ្នកពិតជាមានសមត្ថភាពធ្វើការងារនោះដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Dichotomous scale (មាត្រដ្ឋានទ្វេភាគ ឬសំណួរមានជម្រើសពីរ) | ប្រភេទនៃសំណួរក្នុងកម្រងសំណួរស្រាវជ្រាវ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកឆ្លើយជ្រើសរើសចម្លើយតែមួយគត់ក្នុងចំណោមជម្រើសពីរដែលផ្ទុយគ្នាដាច់ស្រឡះ ដូចជា "បាទ/ចាស (Yes)" ឬ "ទេ (No)" អំពីការមាន ឬគ្មានប័ណ្ណបើកបរជាដើម។ | ដូចជាកុងតាក់ភ្លើងដែលមានតែពីរជម្រើស គឺ "បើក" និង "បិទ" ដោយមិនអាចមានជម្រើសនៅកណ្តាលបានឡើយ។ |
| Likert scale (មាត្រដ្ឋាន Likert) | វិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយា ឬមតិយោបល់របស់អ្នកឆ្លើយតប ដោយឱ្យពួកគេវាយតម្លៃកម្រិតនៃការយល់ស្រប ឬកម្រិតនៃឥទ្ធិពលអ្វីមួយ ពីរង្វាស់ទាបទៅខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍៖ ប៉ះពាល់ខ្លាំង ប៉ះពាល់មធ្យម ឬមិនប៉ះពាល់ទាល់តែសោះ)។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសេវាកម្មភោជនីយដ្ឋានដោយឱ្យពិន្ទុពី ១ ផ្កាយ (អន់បំផុត) ដល់ ៥ ផ្កាយ (ល្អឥតខ្ចោះ) ដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់អ្នក។ |
| Universe (សកលនៃសំណាកស្រាវជ្រាវ) | នៅក្នុងមុខវិជ្ជាស្ថិតិ និងការស្រាវជ្រាវ ពាក្យនេះមិនមែនមានន័យថាចក្រវាលនោះទេ តែវាសំដៅលើចំនួនប្រជាជន ឬក្រុមគោលដៅសរុបទាំងអស់ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចង់សិក្សា។ នៅក្នុងឯកសារនេះ សកលនៃសំណាកគឺអ្នកជិះម៉ូតូទាំងអស់នៅក្នុងខេត្ត Multan។ | ដូចជាសិស្សទាំងអស់នៅក្នុងសាលារបស់អ្នក (សកល) ហើយអ្នកជ្រើសរើសសិស្សតែ ១០នាក់ (សំណាក) មកសួរ ដើម្បីតំណាងឱ្យសិស្សទាំងអស់នោះ។ |
| Sociological perspectives (ទស្សនៈសង្គមវិទ្យា) | ការសិក្សា និងវិភាគអំពីរបៀបដែលព្រឹត្តិការណ៍មួយ (ដូចជាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ម៉ូតូ) ជះឥទ្ធិពលមិនត្រឹមតែលើបុគ្គលម្នាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធសង្គម គ្រួសារ សេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធច្បាប់នៅក្នុងសង្គមទាំងមូលផងដែរ។ | ដូចជាការគប់ដុំថ្មចូលទៅក្នុងទឹក ដែលរលករបស់វាមិនត្រឹមតែនៅកន្លែងដុំថ្មធ្លាក់ទេ តែវារាលដាលប៉ះពាល់ដល់ផ្ទៃទឹកទាំងមូលជុំវិញវា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
