បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទបាក់តេរី Clostridium ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺរាករូសដោយកម្រ (Sporadic diarrhoea) នៅក្នុងចំណោមកុមារអាយុ៥ឆ្នាំចុះក្រោមនៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការប្រមូលសំណាកលាមក និងការធ្វើតេស្តបាក់តេរីសាស្ត្រនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងប្រភេទជាតិពុល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Alcohol shock treatment ការព្យាបាលដោយឆក់អាល់កុល (សម្រាប់ការរាប់ចំនួន Spore) |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបំបែកបាក់តេរីប្រភេទ Spore-forming ចេញពីលាមកដោយរក្សាទុកអតិសុខុមប្រាណគោលដៅ។ | មិនអាចបែងចែកដាច់ស្រឡះរវាងបាក់តេរីដែលធន់នឹងកម្ដៅ (Heat-resistant) និងមិនធន់នឹងកម្ដៅ (Heat-sensitive) នោះទេ។ | កំណត់បានចំនួនកូឡូនីជាមធ្យមពី 1.9 x 10^5 ដល់ 2.84 x 10^6 cfu/g នៃលាមកកុមាររាករូស។ |
| Heat-resistant isolation (via Cooked Meat Medium) ការបំបែកមេរោគធន់នឹងកម្ដៅ (តាមរយៈមជ្ឈដ្ឋានសាច់ចម្អិន) |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរី Clostridium perfringens ដែលមានសមត្ថភាពធន់នឹងកម្ដៅខ្ពស់ (100°C ក្នុងរយៈពេល 1 ម៉ោង)។ | អាចធ្វើឱ្យបាត់បង់បាក់តេរីប្រភេទមិនធន់នឹងកម្ដៅ (Heat-sensitive) ដែលក៏ជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺផងដែរ។ | រកឃើញបាក់តេរីធន់នឹងកម្ដៅចំនួន ២៧ និងមិនធន់នឹងកម្ដៅចំនួន ២៤ ដោយមិនមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ឡើយ។ |
| Enterotoxin analysis using PET-RPLA kit ការវិភាគជាតិពុល Enterotoxin ដោយប្រើឧបករណ៍ PET-RPLA |
ផ្តល់លទ្ធផលរហ័ស និងមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់តាមរយៈប្រតិកម្ម Reversed latex agglutination។ | ទាមទារការចំណាយលើឧបករណ៍តេស្តពាណិជ្ជកម្មជាក់លាក់ (Commercial kits) ដែលអាចមានតម្លៃថ្លៃ។ | រកឃើញថា ៤១ ករណីនៃ C. perfringens ប្រភេទ A និង ២ ករណីនៃប្រភេទ C មានផ្ទុកជាតិពុល (Enterotoxigenic)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍អតិសុខុមជីវសាស្ត្រស្តង់ដារកម្រិតមធ្យម ពិសេសឧបករណ៍សម្រាប់បណ្តុះបាក់តេរីក្នុងបរិយាកាសគ្មានអុកស៊ីសែន (Anaerobic) និងឧបករណ៍តេស្តរកជាតិពុល។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យពីមន្ទីរពេទ្យចំនួន ៥ ក្នុងទីក្រុង Ibadan ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយផ្តោតលើកុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ របបអាហារ (ដូចជាការបរិភោគដំឡូងជ្វាដែលជំរុញមេរោគប្រភេទ C) និងអនាម័យក្នុងតំបន់។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះទោះបីជាប្រទេសទាំងពីរជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែទម្លាប់នៃការបរិភោគ និងបរិស្ថានរស់នៅមានលក្ខណៈខុសគ្នា ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់អត្រានៃការចម្លង។
វិធីសាស្ត្រនៃការបំបែក និងវិភាគបាក់តេរីបង្កជំងឺរាករូសនេះ គឺមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលសាធារណៈរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការដាក់បញ្ចូលការធ្វើតេស្តរក Clostridium perfringens ទៅក្នុងប្រព័ន្ធតាមដានជំងឺរាករូស នឹងជួយលើកកម្ពស់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបានចំគោលដៅ និងកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពកុមារនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sporadic diarrhoea (ជំងឺរាករូសដោយកម្រ ឬលេចឡើងម្តងម្កាល) | ការកើតឡើងនៃជំងឺរាករូសដែលមិនមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយការផ្ទុះឡើងជាទ្រង់ទ្រាយធំ (Outbreak) ឬមានប្រភពចម្លងរួមគ្នាច្បាស់លាស់ឡើយ ពោលគឺវាលេចឡើងដោយកន្លែងៗ និងមិនទៀងទាត់លើបុគ្គលម្នាក់ៗ។ | ដូចជាការឆេះព្រៃនៅកន្លែងតូចៗផ្សេងៗគ្នាក្នុងពេលតែមួយ ដែលមិនមានប្រភពផ្តើមចេញពីកន្លែងតែមួយ។ |
| Enterotoxigenic (ដែលបង្កើតជាតិពុលក្នុងពោះវៀន) | ជាលក្ខណៈរបស់បាក់តេរីមួយចំនួនដែលមានសមត្ថភាពផលិតជាតិពុល (Enterotoxin) ពេលពួកវាចូលទៅដល់ និងលូតលាស់នៅក្នុងពោះវៀន ដែលបណ្តាលឱ្យរលាកជញ្ជាំងពោះវៀន និងបង្កជាជំងឺរាករូស។ | ដូចជាភ្ញៀវមិនបានអញ្ជើញដែលចូលមកក្នុងផ្ទះរបស់យើង រួចបញ្ចេញផ្សែងពុលធ្វើឱ្យអ្នកក្នុងផ្ទះឈឺ។ |
| Alcohol shock treatment (ការព្យាបាលដោយឆក់អាល់កុល) | ជាវិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគេប្រើអាល់កុលដើម្បីសម្លាប់បាក់តេរីធម្មតា (Vegetative cells) និងរក្សាទុកតែបាក់តេរីដែលអាចបង្កើតជាស្ព័រ (Spores) ដូចជា Clostridium perfringens ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការចម្រាញ់ និងរាប់ចំនួនពួកវា។ | ដូចជាការដុតស្មៅលើដីដើម្បីសម្លាប់ស្មៅចង្រៃ តែគ្រាប់ពូជដែលកប់ក្នុងដី (ស្ព័រ) នៅតែអាចរស់រានមានជីវិត និងដុះឡើងវិញបាន។ |
| Colony forming unit / cfu (ឯកតានៃការបង្កើតកូឡូនី) | ជារង្វាស់មួយនៅក្នុងអតិសុខុមជីវសាស្ត្រសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានចំនួនបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានជីវិត និងអាចបន្តពូជបាននៅក្នុងសំណាកមួយ (ឧទាហរណ៍ cfu/g គឺចំនួនបាក់តេរីក្នុងមួយក្រាមនៃលាមក)។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនដើមឈើដែលដុះចេញពីគ្រាប់ពូជដែលបានព្រោះនៅលើដី ដើម្បីដឹងថាមានគ្រាប់ពូជប៉ុន្មានដែលនៅរស់ និងអាចដុះបាន។ |
| Heat-resistant strain (ប្រភេទបាក់តេរីធន់នឹងកម្ដៅ) | ជាប្រភេទបាក់តេរី ឬស្ព័ររបស់វាដែលអាចរស់រានមានជីវិតបាន ទោះបីជាឆ្លងកាត់ការដាំពុះក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍ 100°C ក្នុងរយៈពេល 1 ម៉ោង) ក៏ដោយ ដែលធ្វើឱ្យពួកវាងាយបង្កការពុលអាហារប្រសិនបើចម្អិនមិនបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាអ្នកពន្លត់អគ្គិភ័យដែលពាក់អាវការពារកម្ដៅយ៉ាងក្រាស់ ដែលអាចដើរចូលក្នុងភ្លើងបានដោយមិនរលាក។ |
| Reversed latex agglutination / PET-RPLA (ប្រតិកម្មកកជាដុំជ័រឡាតិចបញ្ច្រាស) | ជាបច្ចេកទេសធ្វើតេស្តរហ័សក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីរកមើលវត្តមានជាតិពុល Enterotoxin ដោយប្រើប្រាស់ភាគល្អិតជ័រឡាតិចដែលស្រោបដោយអង់ទីគ័រ។ ពេលភាគល្អិតទាំងនេះជួបជាមួយជាតិពុល ពួកវានឹងចាប់ផ្តុំគ្នាជាដុំៗ។ | ដូចជាការប្រើមេដែកដើម្បីស្រូបទាញកម្ទេចដែកឱ្យផ្តុំគ្នាជាដុំ ដែលជួយឱ្យយើងមើលឃើញពួកវាបានយ៉ាងច្បាស់។ |
| Anaerobic jar (ក្រឡមិនត្រូវការអុកស៊ីសែន) | ជាឧបករណ៍ ឬធុងបិទជិតមួយនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់បណ្តុះបាក់តេរីដែលមិនត្រូវការអុកស៊ីសែនដើម្បីរស់ (Anaerobic bacteria) ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបឺត ឬបំប្លែងអុកស៊ីសែនចេញពីបរិយាកាសខាងក្នុង។ | ដូចជាការបូមខ្យល់ចេញពីថង់ចំណីអាហារ (Vacuum sealing) ដើម្បីបង្កើតបរិយាកាសគ្មានអុកស៊ីសែន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
