បញ្ហា (The Problem)៖ តើពាក្យកម្ចីភាសាចិននៅក្នុងភាសាថៃមានអ្វីខ្លះ ហើយតើពាក្យទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃទំនាក់ទំនងឆ្លងវប្បធម៌រវាងសង្គមថៃ និងចិនយ៉ាងដូចម្តេច?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវឯកសារ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីវចនានុក្រមចំនួន ៤ ក្បាល ដើម្បីចាត់ថ្នាក់ និងវិភាគអត្ថន័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Documentary Research ការស្រាវជ្រាវតាមរយៈឯកសារ (ប្រមូលទិន្នន័យពីវចនានុក្រម) |
ចំណាយតិច និងផ្តល់នូវទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្រ្ត ព្រមទាំងអត្ថន័យពាក្យច្បាស់លាស់ពីប្រភពផ្លូវការ និងគួរឱ្យទុកចិត្ត។ | ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើឯកសារបោះពុម្ព ដែលអាចធ្វើឱ្យមើលរំលងពាក្យកម្ចីសាមញ្ញៗដែលត្រូវប្រើប្រាស់ក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង (Spoken language) តែមិនត្រូវបានកត់ត្រា។ | អាចប្រមូលបានពាក្យកម្ចីភាសាចិនសរុបចំនួន ២៣៣ ពាក្យ ពីឯកសារ និងវចនានុក្រមគោលចំនួន ៤ ក្បាល។ |
| Qualitative Content Analysis & Etymology ការវិភាគខ្លឹមសារเชิงគុណភាព និងនិរុត្តិសាស្ត្រ (ការចាត់ថ្នាក់ និងប្រភពដើម) |
ជួយឱ្យយល់ស៊ីជម្រៅពីទំនាក់ទំនងនៃពាក្យនីមួយៗទៅនឹងវប្បធម៌ និងការវិវត្ត/ផ្លាស់ប្តូរអត្ថន័យពីអតីតកាលមកបច្ចុប្បន្ន។ | ត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការវិភាគអត្ថន័យ និងទាមទារឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះលើភាសាទាំងពីរ (ថៃ និងចិន)។ | អាចបែងចែកពាក្យជា ៨ ប្រភេទច្បាស់លាស់ (៤៦,២% ជាម្ហូបអាហារ) និងកំណត់បានថា ៨៥,៨% នៃពាក្យទាំងនោះមានប្រភពមកពីគ្រាមភាសាចិនទាជីវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយថវិកា ឬតម្រូវការផ្នែករឹងកុំព្យូទ័រ (Hardware) នោះទេ ដោយសារវាជាការស្រាវជ្រាវបែបគុណភាព តែវាទាមទារធនធានឯកសារ និងពេលវេលាវិភាគ។
ការស្រាវជ្រាវនេះប្រមូលទិន្នន័យផ្តាច់មុខពីវចនានុក្រម និងឯកសារបោះពុម្ពក្នុងប្រទេសថៃ ដោយមិនមានការចុះសម្ភាសន៍ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីការនិយាយប្រចាំថ្ងៃ (Spoken data) នោះទេ។ សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា នេះជាចំណុចគួរពិចារណា ព្រោះការសិក្សាពីភាសាកម្ចីក្នុងសង្គមគួរតែរាប់បញ្ចូលទាំងទិន្នន័យឯកសារ និងទិន្នន័យពីការសន្ទនាជាក់ស្តែងក្នុងសហគមន៍ ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ និងភាសាវិទ្យានេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ស្ថាប័នអប់រំ និងអ្នកស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា ក្នុងការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ឆ្លងជាតិ។
ជារួម ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃទំនាក់ទំនងសង្គម និងការរស់នៅរួមគ្នា (Assimilation) រវាងជនជាតិខ្មែរ និងជនអន្តោប្រវេសន៍តាមរយៈកំណត់ត្រាភាសា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Lexical Borrowing | ដំណើរការដែលភាសាមួយស្រូបយកពាក្យសព្ទពីភាសាមួយទៀតមកប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់ ដើម្បីហៅឈ្មោះវត្ថុ គំនិត ឬបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដែលមិនទាន់មានពាក្យតំណាងនៅក្នុងភាសារបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការខ្ចីអាវពីមិត្តភក្តិមកពាក់ ព្រោះយើងគ្មានអាវម៉ូតនោះនៅក្នុងទូរបស់យើង។ |
| Transliteration | ការសរសេរឬបញ្ចេញសំឡេងពាក្យកម្ចីដោយរក្សាសូរស័ព្ទដើមរបស់វា ប៉ុន្តែត្រូវកែសម្រួលបន្តិចបន្តួចឱ្យស្របតាមប្រព័ន្ធសូរស័ព្ទ និងទម្លាប់នៃការបញ្ចេញសំឡេងរបស់ភាសាអ្នកខ្ចី។ | ដូចជាការយកចម្រៀងបរទេសមកច្រៀងតាមទំនុកភ្លេងដើម តែបញ្ចេញសំឡេងតាមបែបអណ្តាតខ្មែរ។ |
| Loan Blending | ការបង្កើតពាក្យថ្មីមួយដោយយកពាក្យកម្ចីពីបរទេស មកផ្សំបញ្ចូលគ្នាជាមួយនឹងពាក្យដែលមានស្រាប់នៅក្នុងភាសាដើម ដើម្បីជួយពន្យល់ន័យ ឬសម្រួលដល់ការប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការយកកាហ្វេបរទេសមកលាយជាមួយទឹកដោះគោខាប់ក្នុងស្រុក ដើម្បីបង្កើតជារសជាតិថ្មីមួយដែលត្រូវមាត់អ្នកញ៉ាំ។ |
| Cultural Borrowing | ការទទួលយកពាក្យពេចន៍ដែលផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងប្រពៃណី ជំនឿ ឬរបៀបរស់នៅរបស់ជាតិសាសន៍មួយទៀត ស្របពេលដែលសង្គមនោះបានទទួលយកវប្បធម៌ ឬទម្លាប់នោះមកអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបបរទេស រួចហៅឈ្មោះមុខម្ហូបនោះតាមម្ចាស់ដើមរហូតក្លាយជាទម្លាប់។ |
| Cross-Cultural Communication | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន និងការយល់ដឹងរវាងមនុស្សដែលមកពីមជ្ឈដ្ឋានវប្បធម៌ខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសម្របសម្រួលភាសា និងការយល់ដឹងពីបរិបទសង្គមរបស់ភាគីម្ខាងទៀត។ | ដូចជាការប្រុងប្រយ័ត្នលើការប្រើប្រាស់កាយវិការ និងពាក្យសម្តី នៅពេលទៅលេងផ្ទះមិត្តភក្តិដែលកាន់សាសនា និងមានទំនៀមទម្លាប់ខុសពីយើង។ |
| Enculturation | ដំណើរការដែលបុគ្គលម្នាក់រៀនសូត្រ និងស្រូបយកបន្តិចម្តងៗនូវទម្លាប់ គុណតម្លៃ និងភាសារបស់វប្បធម៌មួយ តាមរយៈការរស់នៅ ឬការប្រាស្រ័យទាក់ទងប្រចាំថ្ងៃដោយដឹងខ្លួន ឬមិនដឹងខ្លួន។ | ដូចជាកូនក្មេងដែលរៀនចេះនិយាយ និងសំពះចាស់ទុំដោយស្វ័យប្រវត្តិ តាមរយៈការសង្កេតមើលសកម្មភាពឪពុកម្តាយរាល់ថ្ងៃ។ |
| Homonymy | បាតុភូតក្នុងភាសាវិទ្យាដែលពាក្យពីរឬច្រើនមានការបញ្ចេញសំឡេងដូចគ្នា ប៉ុន្តែមានអត្ថន័យខុសគ្នាស្រឡះ ដែលជារឿយៗជំរុញឱ្យអ្នកនិយាយងាកទៅខ្ចីពាក្យបរទេសមកប្រើជំនួសវិញដើម្បីជៀសវាងការយល់ច្រឡំពេលសន្ទនា។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់មានមុខមាត់ស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យយើងត្រូវហៅរហស្សនាមពួកគេរៀងខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យច្រឡំមនុស្ស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
