បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងការបកប្រែអក្សរ Hieroglyphics អេហ្ស៊ីបបុរាណនៅលើសិលាចារឹក Rosetta Stone និងការតស៊ូមតិជុំវិញធម្មជាតិពិតនៃអរិយធម៌អេហ្ស៊ីបដែលត្រូវគេយល់ខុសកន្លងមក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធពិនិត្យឡើងវិញនូវកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្របរាជ័យរបស់លោក Thomas Young ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រសម្មតិកម្មនិងភាសាវិទ្យាដ៏ម៉ត់ចត់របស់លោក Champollion។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Empirical & Mathematical Approach (Thomas Young) វិធីសាស្ត្រតាមបែបអនុវិស័យ និងការរាប់ពាក្យ (លោក Thomas Young) |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណឈ្មោះបុគ្គលបរទេស (Proper names) មួយចំនួននៅក្នុងអក្សរ Demotic និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកពាក្យដែលកើតឡើងដដែលៗ។ | ប្រើវិធីសាស្ត្រស្មានដោយគ្មានប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់ ដោយចាត់ទុកភាសាដូចជាកូដសម្ងាត់ និងបរាជ័យក្នុងការយល់ពីធម្មជាតិសូរសព្ទពិតប្រាកដនៃអក្សរ Hieroglyphics។ | បរាជ័យក្នុងការបកប្រែអត្ថបទទាំងមូល ដោយបកប្រែបានត្រឹមតែឈ្មោះបរទេសមួយចំនួនតូចដូចជា Ptolemy ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Comparative Linguistics & Hypothesis-Driven Approach (Jean François Champollion) វិធីសាស្ត្រវិភាគប្រៀបធៀបភាសាវិទ្យា និងការតាំងសម្មតិកម្ម (លោក Jean François Champollion) |
មានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធច្បាស់លាស់ ដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងភាសាកូនចៅ (Coptic) និងអាចបំបែកភាពស្មុគស្មាញនៃប្រព័ន្ធអក្សរ (ជារូបភាពផង និងជាសូរសព្ទផង)។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ ការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ និងការសិក្សាស៊ីជម្រៅជាមុននូវភាសាបុរាណជាច្រើន ដើម្បីបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការប្រៀបធៀប។ | ជោគជ័យទាំងស្រុងក្នុងការបកប្រែអក្សរ Hieroglyphics ដែលនាំទៅដល់ការបើកកកាយប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអរិយធម៌ដ៏រុងរឿងរបស់អេហ្ស៊ីបបុរាណ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាទំនើបនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានបញ្ញា និងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រកម្រកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើសិលាចារឹករបស់អេហ្ស៊ីបបុរាណ និងភាសានៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា (Coptic, Greek) នាសតវត្សទី១៩។ ទោះបីជាវាមិនពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប៉ុន្តែវាជាគំរូដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃការប្រើប្រាស់ភាសាបច្ចុប្បន្ន (ឬភាសាកូនចៅ) ដើម្បីបកស្រាយភាសាបុរាណដែលបាត់បង់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិធីសាស្ត្រនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរទំនើប ឬបាលី/សំស្ក្រឹត ដើម្បីប្រែសម្រួលសិលាចារឹកខ្មែរបុរាណ។
វិធីសាស្ត្រនៃការបកប្រែសិលាចារឹករបស់ Champollion គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងឧត្តុង្គឧត្តមសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យា និងសិលាចារឹកវិទ្យា (Epigraphy)។
ជារួម ការយល់ដឹងពីរបៀបដែល Champollion បកស្រាយ Rosetta Stone ផ្តល់នូវពុម្ពគំរូវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរក្នុងការបន្តស្រាវជ្រាវ និងចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិឡើងវិញតាមរយៈសិលាចារឹក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hieroglyphics | ប្រព័ន្ធសរសេរអក្សររបស់អេហ្ស៊ីបបុរាណដែលប្រើរូបភាពដើម្បីតំណាងឱ្យពាក្យ សូរសព្ទ ឬគំនិត ដែលភាគច្រើនឆ្លាក់នៅលើប្រាសាទ ឬផ្នូរ។ | ដូចជាការប្រើរូបតុក្កតា ឬនិមិត្តសញ្ញា (Emoji) ដើម្បីសរសេរជាសារប្រាប់អ្នកដទៃ។ |
| Demotic script | ទម្រង់អក្សរអេហ្ស៊ីបបុរាណដែលសរសេរលឿន និងសាមញ្ញជាងអក្សរ Hieroglyphics ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ទូទៅដោយប្រជាជនសាមញ្ញក្នុងកិច្ចការរដ្ឋបាល និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាអក្សរផ្ចង់កាត់រហ័សដែលយើងសរសេរក្នុងសៀវភៅកំណត់ត្រាប្រចាំថ្ងៃ ធៀបនឹងអក្សរពុម្ពផ្លូវការ។ |
| Hieratic script | ប្រព័ន្ធអក្សរសរសេរដៃរបស់អេហ្ស៊ីបបុរាណដែលប្រើប្រាស់ជាចម្បងដោយសង្ឃ ឬមន្ត្រីសម្រាប់កិច្ចការសាសនានិងរដ្ឋបាល វាជាទម្រង់សរសេរបំព្រួញនៃ Hieroglyphics។ | ដូចជាអក្សរចារលើស្លឹករឹតដែលប្រើប្រាស់ផ្តាច់មុខដោយព្រះសង្ឃ ឬអាចារ្យក្នុងវត្តអារាម។ |
| Coptic language | ភាសាចុងក្រោយបង្អស់នៃជនជាតិអេហ្ស៊ីបបុរាណដែលសរសេរដោយប្រើតួអក្សរក្រិក។ វាជាគន្លឹះដ៏សំខាន់ដែលជួយឱ្យ Champollion អាចអានសូរសព្ទនៃអក្សរអេហ្ស៊ីបបុរាណបានដោយសារវាបន្តរក្សាសំឡេងដើម។ | ដូចជាភាសាបាលី ឬសំស្ក្រឹតបច្ចុប្បន្ន ដែលជួយអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរឱ្យអានដឹងពីសំឡេងនិងអត្ថន័យពាក្យក្នុងសិលាចារឹកខ្មែរបុរាណ។ |
| Cartouche | ស៊ុមរាងពងក្រពើដែលព័ទ្ធជុំវិញក្រុមតួអក្សរ Hieroglyphics នៅក្នុងសិលាចារឹក ដើម្បីបញ្ជាក់ថាពាក្យទាំងនោះជាព្រះនាមរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ឬព្រះ។ | ដូចជាការគូសរង្វង់ចំណាំជុំវិញឈ្មោះមនុស្សសំខាន់នៅលើក្ដារខៀន ដើម្បីឱ្យគេងាយស្រួលមើលឃើញភ្លាមៗ។ |
| Ideographic | ប្រព័ន្ធសរសេរដែលតួអក្សរឬនិមិត្តសញ្ញាមួយតំណាងឱ្យគំនិត ឬវត្ថុទាំងមូលតែម្តង ដោយមិនពឹងផ្អែកលើសំឡេងនៃការបញ្ចេញសូរសព្ទនោះទេ។ | ដូចជាផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រូប "កង់" ដែលមានន័យថាផ្លូវសម្រាប់កង់ ដោយមិនខ្វល់ថាអ្នកអានបញ្ចេញសំឡេងជាភាសាអ្វីនោះទេ។ |
| Phonetical | លក្ខណៈនៃប្រព័ន្ធសរសេរដែលតួអក្សរ ឬនិមិត្តសញ្ញាតំណាងឱ្យសំឡេងនៃការបញ្ចេញសូរសព្ទ (ស្រៈ និងព្យញ្ជនៈ) ជាជាងតំណាងឱ្យអត្ថន័យទាំងមូល។ | ដូចជាការយកតួអក្សរ "ក" និងស្រៈ "ា" មកផ្សំគ្នា ដើម្បីបង្កើតជាសំឡេងអានថា "កា"។ |
| Philologist | អ្នកជំនាញដែលសិក្សាអំពីប្រវត្តិសាស្រ្ត ការវិវត្ត និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃភាសា ជាពិសេសតាមរយៈការវិភាគអត្ថបទឬឯកសារបុរាណ។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតប្រវត្តិសាស្ត្រដែលតាមដានឫសគល់នៃពាក្យនីមួយៗថាកើតមកពីណា និងវិវត្តយ៉ាងដូចម្តេច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
