បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតទៅលើបញ្ហាប្រឈមក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការបកប្រែអក្សរអេស៊ីបបុរាណ (Hieroglyphics) បន្ទាប់ពីការរកឃើញផ្ទាំងថ្មរ៉ូសេតតា (Rosetta Stone) ដោយច្រានចោលការសន្និដ្ឋានខុសឆ្គងដែលថាអក្សរនេះគ្រាន់តែជានិមិត្តសញ្ញាសម្ងាត់សម្រាប់តែពិធីសាសនា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធធ្វើការវិភាគប្រៀបធៀបរវាងវិធីសាស្ត្រស្មានដែលបរាជ័យរបស់លោក Thomas Young និងវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវភាសាវិទ្យាប្រៀបធៀបដ៏ត្រឹមត្រូវនិងម៉ត់ចត់របស់លោក Jean François Champollion។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Empiricist Guesswork Method (Thomas Young) វិធីសាស្ត្រស្មាននិងរាប់ពាក្យរបស់លោក Thomas Young |
ងាយស្រួលចាប់ផ្តើមដោយមិនត្រូវការចំណេះដឹងភាសាវិទ្យាស៊ីជម្រៅ ឬការវិភាគប្រព័ន្ធភាសាទាំងមូលនោះទេ។ | ខ្វះភាពម៉ត់ចត់ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ ពឹងផ្អែកលើការទាយ និងមិនអាចពន្យល់ពីប្រព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ ឬសូរសព្ទនៃអក្សរបានត្រឹមត្រូវ។ | បានត្រឹមតែទាយត្រូវអក្សរមួយចំនួនតូចក្នុងព្រះនាម Ptolemy តែបរាជ័យទាំងស្រុងក្នុងការបកប្រែព្រះនាម Berenice និងមិនអាចបន្តការស្រាវជ្រាវបាន។ |
| Systematic Comparative Linguistics (Jean François Champollion) វិធីសាស្ត្រភាសាវិទ្យាប្រៀបធៀបជាប្រព័ន្ធរបស់លោក Champollion |
មានភាពម៉ត់ចត់ខ្ពស់ ផ្អែកលើសម្មតិកម្មច្បាស់លាស់ និងការប្រៀបធៀបអក្សរទាំងបីទម្រង់ (Hieroglyphic, Hieratic, Demotic) រួមជាមួយចំណេះដឹងភាសាកុបតិក (Coptic)។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ (ជាង ១៥ ឆ្នាំនៃការផ្តោតអារម្មណ៍) និងទាមទារចំណេះដឹងជ្រាលជ្រៅលើភាសាបុរាណជាច្រើន។ | បកស្រាយជោគជ័យនូវប្រព័ន្ធអក្សរ Hieroglyphics ទាំងមូល (មានទាំងសូរសព្ទ រូបភាព និងនិមិត្តសញ្ញា) នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨២២។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារបច្ចេកវិទ្យាកុំព្យូទ័រទំនើបនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកបញ្ញាស្មារតីកម្រិតខ្ពស់បំផុត។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើឯកសារបុរាណអេស៊ីប (ផ្ទាំងថ្ម Rosetta និងសិលាចារឹកផ្សេងៗ) ដែលត្រូវបានស្រាវជ្រាវដោយអ្នកប្រាជ្ញអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សទី១៩។ ទោះបីជាវាមិនពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រទំនើបក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការបំបែកកូដភាសាស្លាប់ (Dead Languages) នេះមានតម្លៃជាសកល និងមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការសិក្សាសិលាចារឹកបុរាណ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវភាសាវិទ្យាប្រៀបធៀបដ៏ម៉ត់ចត់នេះ មានតម្លៃយ៉ាងធំធេងសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបុរាណវិទ្យានៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយកគំរូតាមការប្តេជ្ញាចិត្ត និងវិធីសាស្ត្រវិភាគជាប្រព័ន្ធរបស់ Champollion នឹងជួយពង្រឹងគុណភាពនៃការអភិរក្ស និងការយល់ដឹងពីអក្សរសាស្ត្រខ្មែរបុរាណបានយ៉ាងប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hieroglyphics | ប្រព័ន្ធសំណេរផ្លូវការរបស់ជនជាតិអេស៊ីបបុរាណដែលប្រើប្រាស់រូបភាព និងនិមិត្តសញ្ញាចម្រុះបញ្ចួលគ្នា ដើម្បីតំណាងឱ្យទាំងសូរសព្ទ (សំឡេង) ពាក្យ និងគំនិត ដែលភាគច្រើនត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើប្រាសាទ ផ្នូរ និងវិមាននានា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបតំណាង (Emojis) រួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយអក្សរធម្មតាដើម្បីសរសេរជាសារប្រាប់រឿងរ៉ាវអ្វីមួយ។ |
| Demotic | ជាទម្រង់អក្សរអេស៊ីបបុរាណដំណាក់កាលចុងក្រោយដែលត្រូវបានសរសេរយ៉ាងសាមញ្ញ ដោយលុបចោលភាពស្មុគស្មាញនៃរូបភាព ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដោយប្រជាជនទូទៅ សម្រាប់ការរដ្ឋបាល ការសរសេរសំបុត្រ និងកិច្ចសន្យាពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាការសរសេរអក្សរព្រាងប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនទូទៅ ដែលលឿន និងងាយស្រួលអាន ខុសពីអក្សរពុម្ពឬអក្សរឆ្លាក់ផ្លូវការ។ |
| Hieratic | ជាទម្រង់អក្សរសរសេរដៃ (cursive) របស់អក្សរអេស៊ីប ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីឱ្យពួកបូជាចារ្យអាចសរសេរលើសន្លឹកប៉ាពីរុស (Papyrus) បានលឿនជាងការត្រូវអង្គុយគូររូប Hieroglyphics មួយៗយ៉ាងលម្អិត។ | ដូចជាអក្សរសរសេរកាត់ (Shorthand) ឬអក្សរផ្ចង់ដែលលេខាធិការប្រើដើម្បីកត់ត្រាឯកសារឱ្យបានលឿនជាងការសរសេរអក្សរធម្មតា។ |
| Cartouche | ជារូបរាងពងក្រពើមានគូសបន្ទាត់បញ្ឈរនៅចុងម្ខាង ដែលគេប្រើសម្រាប់រុំព័ទ្ធជុំវិញតួអក្សរអេស៊ីបបុរាណ ដើម្បីបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នកអានថាពាក្យដែលនៅខាងក្នុងនោះគឺជាព្រះនាមរបស់ស្តេច ព្រះរាជវង្សានុវង្ស ឬព្រះ។ | ដូចជាការគូសរង្វង់ក្រហម ឬការដាក់ស៊ុមជុំវិញឈ្មោះនរណាម្នាក់នៅលើសំបុត្រ ដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ថាឈ្មោះនេះគឺជានាមបុគ្គលសំខាន់បំផុត។ |
| Ideograph | ប្រភេទនៃតួអក្សរ ឬនិមិត្តសញ្ញាដែលតំណាងឱ្យ "អត្ថន័យ" ឬ "គំនិត" នៃវត្ថុអ្វីមួយដោយផ្ទាល់រវាងរូបភាពនិងអត្ថន័យ ដោយមិនពឹងផ្អែកលើការបញ្ចេញសំឡេង (សូរសព្ទ) របស់ពាក្យនោះឡើយ។ | ដូចជាផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រូប "កង់" ដែលអ្នកឃើញភ្លាមដឹងថាមានន័យថា "ផ្លូវកង់" ទោះបីជាអ្នកនិយាយភាសាអ្វីក៏ដោយ។ |
| Phonetic | ជាប្រព័ន្ធសំណេរដែលតួអក្សរឬនិមិត្តសញ្ញានីមួយៗ ដើរតួជាអ្នកតំណាងឱ្យ "សំឡេង" ឬ "សូរសព្ទ" នៃការនិយាយដោយផ្ទាល់ មិនមែនតំណាងឱ្យរូបរាងពិត ឬអត្ថន័យរបស់វត្ថុដែលវាគូរនោះទេ។ | ដូចជាតួអក្សរ "ក" ក្នុងភាសាខ្មែរ ដែលគ្រាន់តែតំណាងឱ្យសំឡេង /ក/ សម្រាប់យកទៅប្រកបជាមួយស្រៈនិងព្យញ្ជនៈដទៃទៀត ដើម្បីបង្កើតជាពាក្យ។ |
| Determinative | ជានិមិត្តសញ្ញាឬតួអក្សរបញ្ជាក់បន្ថែម ដែលដាក់នៅខាងចុងពាក្យដើម្បីប្រាប់ពីប្រភេទ ឬអត្ថន័យក្រុមនៃពាក្យនោះ (ឧទាហរណ៍៖ បញ្ជាក់ថាជាមនុស្សស្រី ជាសត្វ ឬជាឈ្មោះផ្កាយ) ជាពិសេសនៅពេលពាក្យនោះមានការប្រកបដូចគ្នា។ | ដូចជាការដាក់សញ្ញាខណ្ឌសញ្ញា ឬការសរសេរវង់ក្រចកបញ្ជាក់បន្ថែមពីក្រោយពាក្យ (ឧទាហរណ៍៖ លា (សត្វ) និង លា (សំពះ)) ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកអានយល់ច្រឡំន័យគ្នា។ |
| Coptic | ជាភាសាអេស៊ីបដំណាក់កាលចុងក្រោយគេបង្អស់ដែលប្រើប្រាស់អក្ខរក្រមក្រិកផ្សំជាមួយតួអក្សរថ្មីមួយចំនួន ហើយត្រូវបានអភិរក្សទុកជាភាសាសាសនារបស់គ្រិស្តបរិស័ទនៅអេស៊ីប។ វាជាកូនសោដ៏សំខាន់ដែលជួយ Champollion ក្នុងការយល់ពីវេយ្យាករណ៍ និងពាក្យរបស់អេស៊ីបបុរាណ។ | ដូចជាការសរសេរភាសាខ្មែរដោយប្រើអក្សរឡាតាំង (Khmer Romanization) ដែលជួយឱ្យជនបរទេសដែលមិនចេះអក្សរខ្មែរអាចអានសំឡេងខ្មែរបានត្រឹមត្រូវ។ |
| Philologist | អ្នកប្រាជ្ញជំនាញខាងសិក្សាភាសាវិទ្យាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយធ្វើការវិភាគស៊ីជម្រៅលើអត្ថបទសរសេរ សិលាចារឹក ដើម្បីតាមដានការវិវត្តនៃវេយ្យាករណ៍ ពាក្យ និងអត្ថន័យពីសម័យបុរាណ។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតឬពេទ្យកោសល្យវិច័យផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ ដែលវះកាត់មើលឫសគល់នៃពាក្យនីមួយៗថាមកពីណា និងមានការប្រែប្រួលយ៉ាងណាខ្លះតាមសម័យកាល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
