បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះណែនាំ និងវាយតម្លៃលើការបោះពុម្ពផ្សាយកំណែបកប្រែជាភាសាចិននៃសៀវភៅ "ការសិក្សាអំពីសិលាចារឹកឆ្អឹងទាយនៅតំបន់យិនស៊ូ (Yin Ruins Oracle Bone Inscriptions)" ដែលជាស្នាដៃដ៏សំខាន់របស់អ្នកប្រាជ្ញជប៉ុនឈ្មោះ Kunio Shima ព្រមទាំងរំលេចពីការរួមចំណែករបស់គាត់ក្នុងវិស័យអក្សរសាស្ត្របុរាណចិន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធរៀបរាប់ពីប្រវត្តិ និងដំណើរការនៃការបកប្រែសៀវភៅនេះ ព្រមទាំងវិភាគលើសារៈសំខាន់នៃវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវរបស់លោក Kunio Shima ក្នុងការចងក្រងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Comprehensive Indexing and Contextual Analysis វិធីសាស្ត្រចងក្រងលិបិក្រមគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងការវិភាគបរិបទ |
មានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ មានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ និងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ | ចំណាយពេលយូរខ្លាំង (រាប់សិបឆ្នាំ) និងទាមទារការលះបង់កម្លាំងពលកម្មដោយដៃយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងការចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យ។ | បានចាត់ថ្នាក់ពិធីសក្ការៈទាំងប្រាំនៃរាជវង្សសាងយ៉ាងជោគជ័យ ដែលស្របគ្នានឹងរបកគំហើញរបស់អ្នកប្រាជ្ញចិនល្បីៗ និងបានបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់វិស័យអក្សរឆ្អឹងទាយ។ |
| Morphological and Phonological Guessing ការទាយអត្ថន័យតាមរូបរាងអក្សរ និងសូរស័ព្ទ (វិធីសាស្ត្រចាស់) |
ងាយស្រួលចាប់ផ្តើម និងអាចសន្និដ្ឋានបានលឿនជាង ដោយពឹងផ្អែកលើចំណេះដឹងផ្នែកភាសាវិទ្យាដែលមានស្រាប់។ | មានលក្ខណៈអត្តនោម័តខ្ពស់ មិនសូវគួរឱ្យទុកចិត្ត និងងាយមានការបកស្រាយផ្ទុយគ្នាដែលខ្វះមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់។ | ត្រូវបានលោក Shima ចាត់ទុកថាមានលក្ខណៈដូចជា "មនុស្សខ្វាក់ស្ទាបដំរី" ដែលបង្ហាញពីភាពមិនច្បាស់លាស់ និងការខ្វះភាពត្រឹមត្រូវតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាទំនើបនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការលះបង់ពេលវេលាផ្ទាល់ខ្លួនយ៉ាងយូរ (ជាង ១០ ឆ្នាំ) និងកម្លាំងពលកម្មមនុស្សយ៉ាងធំធេងក្នុងការរៀបចំឯកសារ។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើអក្សរលើឆ្អឹងទាយ (Oracle Bone Script) នៃរាជវង្សសាង (Shang Dynasty) ក្នុងប្រទេសចិន ដែលជាសំណុំទិន្នន័យជាក់លាក់សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីបូព៌ា។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះជារបស់ចិនក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគ និងចងក្រងឯកសារអក្សរបុរាណនេះមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលសម្បូរទៅដោយសិលាចារឹកបុរាណរាប់ពាន់ផ្ទាំង។ ការយល់ដឹងពីវិធីសាស្ត្រតស៊ូ និងម៉ត់ចត់នេះ អាចជួយដល់អ្នកស្រាវជ្រាវខ្មែរក្នុងការអភិរក្ស និងបកប្រែសិលាចារឹករបស់យើងឱ្យកាន់តែមានភាពសុក្រឹត។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងការចងក្រងលិបិក្រមយ៉ាងល្អិតល្អន់នេះ មានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសិលាចារឹកនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រប្រកបដោយការតស៊ូ និងម៉ត់ចត់នេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពនៃការស្រាវជ្រាវអក្សរសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណខ្មែរឱ្យលេចធ្លោ និងមានការទទួលស្គាល់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Oracle Bone Script | ជាប្រភេទអក្សរចិនបុរាណបំផុតដែលត្រូវបានគេឆ្លាក់នៅលើស្នូកអណ្តើក ឬឆ្អឹងសត្វ (ជាពិសេសឆ្អឹងស្មាគោ) ក្នុងរាជវង្សសាង សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីទស្សន៍ទាយនិងទាក់ទងជាមួយព្រលឹងបុព្វបុរស។ អ្នកស្រាវជ្រាវប្រើប្រាស់វាដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការសរសេរសារសួរទៅកាន់ទេវតាដោយឆ្លាក់លើឆ្អឹងសត្វ ហើយដុតវាយកស្នាមប្រេះដើម្បីទាយអនាគត។ |
| Divination Inscriptions | ជាអត្ថបទឬកំណត់ត្រាដែលត្រូវបានសរសេរនៅលើឆ្អឹងទាយ ដែលកត់ត្រាពីសំនួរដែលសួរទៅកាន់ព្រះ ឬបុព្វបុរស លទ្ធផលនៃការទស្សន៍ទាយ និងព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានកើតឡើងក្រោយការទាយនោះ ដែលបម្រើជាកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្ររាជវាំង។ | ដូចជាកំណត់ហេតុប្រចាំថ្ងៃរបស់គ្រូទាយដែលកត់ត្រាទុកនូវសំណួររបស់ស្តេច និងលទ្ធផលនៃការទាយនោះ។ |
| Yin Ruins | ជារាជធានីចុងក្រោយនៃរាជវង្សសាង (Shang Dynasty) ប្រទេសចិន ដែលជាទីតាំងបុរាណវិទ្យាដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងការរកឃើញសិលាចារឹកឆ្អឹងទាយរាប់ម៉ឺនបំណែក ដែលផ្តល់ភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីអត្ថិភាពនៃរាជវង្សនេះ។ | ដូចជាតំបន់អង្គរវត្តរបស់យើងដែរ តែនេះគឺជាទីក្រុងទីទួលបុរាណរបស់ចិនដែលកប់ពាសពេញទៅដោយឆ្អឹងកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ |
| Cyclical Sacrifices | ជាប្រព័ន្ធនៃពិធីសក្ការៈបូជាប្រចាំឆ្នាំដ៏ស្មុគស្មាញក្នុងរាជវង្សសាង ដែលរៀបចំឡើងតាមកាលវិភាគវិលជុំយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដើម្បីសែនព្រេនដល់អតីតព្រះមហាក្សត្រ និងមហេសី ដោយប្រើទម្រង់ទស្សន៍ទាយដើម្បីកំណត់ថ្ងៃនិងប្រភេទតង្វាយ។ | ដូចជាការធ្វើពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌវិលជុំតាមវត្តនានា ប៉ុន្តែនេះគឺជាការរៀបចំកាលវិភាគសែនដូនតារបស់ស្តេចចិនយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពេញមួយឆ្នាំតែម្តង។ |
| Bronze Inscriptions | ជាប្រភេទអក្សរបុរាណដែលត្រូវបានសរសេរ ឬសិតជាប់នៅលើឧបករណ៍ធ្វើពីលោហៈសំរឹទ្ធ (ដូចជាកណ្តឹង ថូ ឬអាវុធ) ដែលមានអាយុកាលស្របគ្នា ឬក្រោយអក្សរឆ្អឹងទាយ ប្រើសម្រាប់សិក្សាផ្ទឹមគ្នាដើម្បីស្វែងយល់ពីការវិវត្តនៃអក្សរចិន។ | ដូចជាការចាក់ពុម្ពអក្សរផុសនៅលើជួងមាសរឹងមាំនៅតាមវត្តអារាម ដើម្បីទុកជាការចងចាំតកូនតចៅ។ |
| Paleography | ជាមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធសំណេរ និងអក្សរបុរាណ ដើម្បីយល់ពីរបៀបដែលភាសាមានការវិវត្ត ក៏ដូចជាបកប្រែអត្ថន័យនៃឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបាត់បង់ ឬពិបាកអាន។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតដែលព្យាយាមបកស្រាយកូដសម្ងាត់ ឬអក្សរផ្ចង់ចាស់ៗរាប់ពាន់ឆ្នាំដែលគ្មាននរណាម្នាក់អានដាច់។ |
| Phonetic Loan | ជាយន្តការមួយក្នុងការបង្កើតអក្សរចិនបុរាណ (Jiajie) ដែលនៅពេលពាក្យមួយមិនមានរូបអក្សរសរសេរផ្ទាល់ខ្លួន គេក៏ខ្ចីអក្សរផ្សេងដែលមានសម្លេងដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលមកប្រើជំនួស ដើម្បីសម្រួលដល់ការសរសេរ។ | ដូចជាការសរសេរអក្សរ "2" ជំនួសពាក្យ "to" ឬអក្សរ "u" ជំនួស "you" ក្នុងសារទូរស័ព្ទដោយសារតែវាមានសម្លេងស្រដៀងគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
