បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលឡើងវិញនូវដំណើរជីវិតសិក្សា វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងការរួមចំណែកដ៏សំខាន់របស់លោក Tang Lan ក្នុងវិស័យអក្សរសាស្ត្របុរាណចិន (Paleography) ភាសាវិទ្យាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបុរាណ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធប្រើប្រាស់បណ្ណសារប្រវត្តិសាស្ត្រ សំបុត្រផ្ទាល់ខ្លួន ស្នាដៃបោះពុម្ព និងឯកសារសរសេរដៃដែលមិនទាន់បោះពុម្ព ដើម្បីវិភាគតាមលំដាប់លំដោយអំពីការវិវត្តនៃការសិក្សារបស់លោក Tang Lan។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Natural Classification Method & Radical Analysis វិធីសាស្ត្រចំណាត់ថ្នាក់ធម្មជាតិ និងការវិភាគរ៉ាឌីកាល់ (Natural Classification Method & Radical Analysis) |
បំបែកចេញពីក្របខ័ណ្ឌប្រពៃណីដែលហួសសម័យ។ ចាត់ថ្នាក់តួអក្សរដោយផ្អែកលើលក្ខណៈរចនាសម្ព័ន្ធជាក់ស្តែង (រូបភាពវត្ថុ រាងកាយមនុស្ស ឧបករណ៍) ដែលមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ក្នុងការបកស្រាយអក្សរដែលមិនស្គាល់។ | ក្របខ័ណ្ឌដ៏ធំនេះមិនត្រូវបានបញ្ចប់ទាំងស្រុងមុនពេលគាត់ទទួលមរណភាពនោះទេ។ វាទាមទារការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅទាំងបរិបទ និងរូបសាស្ត្រនៃអក្សរ។ | បានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះទ្រឹស្តីសម្រាប់អក្សរសាស្ត្របុរាណចិនទំនើប និងត្រូវបានអនុម័តយ៉ាងទូលំទូលាយដោយអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយ។ |
| Kang Palace Principle (Bronze Dating) គោលការណ៍វិមានកាងសម្រាប់ការកំណត់កាលបរិច្ឆេទសិលាចារឹកលោហៈ (Kang Palace Principle) |
បានដោះស្រាយអាថ៌កំបាំងរយៈពេល៣០ឆ្នាំក្នុងការកំណត់កាលបរិច្ឆេទសិលាចារឹកលោហៈនាសម័យរាជវង្សចូវខាងលិច (Western Zhou)។ មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងវត្ថុបុរាណដែលទើបរកឃើញថ្មីៗ។ | ទាមទារការផ្ទៀងផ្ទាត់យ៉ាងទូលំទូលាយជាមួយអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះអំពីពង្សាវតារនៃរាជវង្សនីមួយៗ។ | បានកំណត់ឡើងវិញនូវលំដាប់ពេលវេលានៃសិលាចារឹកលោហៈ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការកសាងឡើងវិញនូវប្រវត្តិសាស្ត្ររាជវង្សចូវខាងលិចយ៉ាងសុក្រឹត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវធនធានឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រយ៉ាងច្រើន និងការគាំទ្រពីស្ថាប័នសារមន្ទីរ។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើវត្ថុបុរាណ និងសិលាចារឹករបស់ចិន (រាជវង្សសាង, ចូវ, ហាន)។ ទោះបីជាទិន្នន័យមិនពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ "វិធីសាស្ត្រ" នៃការវិភាគតួអក្សរ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការកំណត់អាយុកាល គឺជារឿងសំខាន់បំផុតសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជាក្នុងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ។
ទោះបីជាការសិក្សានេះផ្តោតលើអក្សរបុរាណចិនក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវិភាគសិលាចារឹកដ៏តឹងរ៉ឹងនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដ៏ម៉ត់ចត់ទាំងនេះ អាចជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារនៃការអភិរក្ស និងការបកស្រាយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពសុក្រឹតនិងគួរឱ្យទុកចិត្ត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Paleography (古文字学) | ការសិក្សាអំពីប្រព័ន្ធសំណេរ និងអក្សរបុរាណ ដើម្បីយល់ពីប្រភពដើម ការវិវឌ្ឍ និងអត្ថន័យរបស់វាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងសម័យអតីតកាល។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតដែលព្យាយាមបកប្រែភាសាសម្ងាត់របស់ដូនតាដែលបានបន្សល់ទុកលើផ្ទាំងថ្មឬវត្ថុបុរាណ។ |
| Natural Classification Method (自然分类法) | វិធីសាស្ត្រដែលលោក Tang Lan បង្កើតឡើងដើម្បីចាត់ថ្នាក់តួអក្សរបុរាណដោយផ្អែកលើរូបរាងជាក់ស្តែងនៃវត្ថុដែលវាគូរតំណាង (ឧទាហរណ៍៖ មនុស្ស សត្វ ឧបករណ៍) ជាជាងការចាត់ថ្នាក់តាមក្បួនខ្នាតវចនានុក្រមប្រពៃណី។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅតាមប្រភេទសាច់រឿង (រឿងពិត រឿងប្រឌិត) ជាជាងការរៀបតាមអក្ខរក្រម ABC។ |
| Radical Analysis (偏旁分析法) | ដំណើរការនៃការបំបែកតួអក្សរមួយទៅជាផ្នែកតូចៗ (រ៉ាឌីកាល់/ឫសអក្សរ) ដើម្បីវិភាគរកអត្ថន័យដើម និងសូរសព្ទរបស់វា ដែលជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវអាចអានអក្សរដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់បាន។ | ដូចជាការដោះគ្រឿងបន្លាស់ម៉ាស៊ីនមួយចេញម្តងមួយៗ ដើម្បីស្វែងយល់ថាតើម៉ាស៊ីននោះដំណើរការយ៉ាងដូចម្តេច។ |
| Oracle Bone Script (甲骨文) | ប្រព័ន្ធអក្សរចិនដ៏ចំណាស់បំផុតដែលត្រូវបានគេឆ្លាក់នៅលើស្នូកអណ្តើក និងឆ្អឹងសត្វ សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងពិធីទស្សន៍ទាយជោគជតារាសីនាសម័យរាជវង្សសាង (Shang Dynasty)។ | ដូចជាសន្លឹកបៀរទស្សន៍ទាយ (Tarot cards) ដែលមានសរសេរអក្សរបុរាណសម្រាប់សួរនាំពីអនាគតកាល។ |
| Kang Palace Principle (康宫原则) | ទ្រឹស្តីកំណត់កាលបរិច្ឆេទរបស់លោក Tang Lan ដោយប្រើប្រាស់ឈ្មោះព្រះវិហារឬរាជវាំងដូនតា (ឧទាហរណ៍៖ វិមានកាង) ដែលមានឆ្លាក់លើសិលាចារឹកលោហៈ ដើម្បីទាញរកអាយុកាលពិតប្រាកដនៃវត្ថុបុរាណនោះ។ | ដូចជាការកំណត់អាយុរបស់រូបថតមួយសន្លឹក ដោយមើលទៅលើអគារនៅផ្ទៃខាងក្រោយថាតើវាត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំណា។ |
| Bronze Script (金文) | អក្សរចារឹកដែលត្រូវបានសូន ឬឆ្លាក់នៅលើវត្ថុប្រើប្រាស់ធ្វើពីលោហៈសំរិទ្ធ (ដូចជាជួង ក្អម) ដែលជាទូទៅកត់ត្រាពីប្រវត្តិសាស្ត្រ កិត្តិយស និងសមិទ្ធផលរបស់វង្សត្រកូលនាព្រឹក្សសម័យចូវ (Zhou Dynasty)។ | ដូចជាពានរង្វាន់មាសដែលគេឆ្លាក់ឈ្មោះនិងស្នាដៃរបស់អ្នកឈ្នះ ដើម្បីទុកជាការចងចាំសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ។ |
| Standard Vessel Dating Method (标准器断代法) | វិធីសាស្ត្រនៃការកំណត់អាយុកាលវត្ថុបុរាណដែលមិនស្គាល់អាយុ ដោយយកវាទៅប្រៀបធៀបជាមួយនឹងវត្ថុបុរាណគោល (Standard vessel) ដែលគេបានដឹងពីកាលបរិច្ឆេទច្បាស់លាស់រួចមកហើយ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រង្វាស់ម៉ែត្រស្តង់ដារមួយ ដើម្បីវាស់ប្រវែងនៃវត្ថុផ្សេងៗទៀតដែលយើងមិនដឹងប្រវែង។ |
| Historical Phonology (古音韵学) | ការស្រាវជ្រាវពីប្រព័ន្ធសូរសព្ទ និងការបញ្ចេញសំឡេងនៃភាសាបុរាណ ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបដែលពាក្យមួយត្រូវបានអាននៅក្នុងសម័យកាលផ្សេងៗគ្នា និងការវិវឌ្ឍរបស់វាមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ | ដូចជាការស្តាប់សំឡេងថតចម្រៀងសម័យមុន ដើម្បីប្រៀបធៀបរបៀបបញ្ចេញសំឡេងដែលខុសពីសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
