បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវអំពីអន្តរកម្មដ៏ស្មុគស្មាញ និងស៊ីជម្រៅរវាងសិល្បៈ សាសនា និងទស្សនវិជ្ជាក្នុងអំឡុងយុគសម័យរេណេសង់ (Renaissance) និងរបៀបដែលវិស័យទាំងនេះជះឥទ្ធិពលរួមគ្នាទៅលើក្រណាត់វប្បធម៌ និងសង្គមនាសម័យនោះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តពហុជំនាញ (Multi-disciplinary approach) ដោយរួមបញ្ចូលប្រភពឯកសារបឋម និងមធ្យម ដើម្បិធ្វើការវិភាគទៅលើអន្តរកម្មនៃវិស័យសំខាន់ៗទាំងបី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Analysis of Leonardo da Vinci's Work (Psychological & Scientific Approach) ការវិភាគស្នាដៃរបស់ Leonardo da Vinci (វិធីសាស្ត្រចិត្តសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រ) |
បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីការរួមបញ្ចូលគ្នានូវការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រ និងទស្សនៈមនុស្សសាស្ត្រទៅក្នុងរឿងរ៉ាវសាសនា។ | ការផ្តោតខ្លាំងលើនិមិត្តសញ្ញា និងអត្ថន័យកំបាំង (Hidden symbolism) អាចមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការបកស្រាយឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | ការបង្កើតស្នាដៃដែលឆ្លងកាត់ព្រំដែនសាសនា ដើម្បីស្វែងយល់ពីបទពិសោធន៍ទូលំទូលាយរបស់មនុស្សតាមរយៈទស្សនីយភាព (Linear perspective)។ |
| Analysis of Michelangelo's Work (Anatomical & Theological Synthesis) ការវិភាគស្នាដៃរបស់ Michelangelo (ការសំយោគកាយវិភាគវិទ្យា និងទ្រឹស្ដីសាសនា) |
រំលេចយ៉ាងលេចធ្លោនូវចំណាប់អារម្មណ៍ផ្នែកមនុស្សសាស្ត្រ តាមរយៈភាពប្រាកដនិយមនៃរូបរាងកាយ និងអារម្មណ៍ (Physical and emotional realism)។ | ការបង្ហាញរូបរាងកាយបែបមនុស្សនិយមពេក ជួនកាលបង្កឱ្យមានភាពចម្រូងចម្រាសជាមួយអាជ្ញាធរសាសនាប្រពៃណី។ | ការចូលរួមយ៉ាងស៊ីជម្រៅជាមួយរូបតំណាងគ្រិស្តសាសនា ដោយផ្អែកលើការយល់ដឹងកម្រិតខ្ពស់ពីកាយវិភាគវិទ្យា។ |
| Analysis of Raphael & Dürer's Works (Philosophical Integration) ការវិភាគស្នាដៃរបស់ Raphael និង Dürer (ការរួមបញ្ចូលទស្សនវិជ្ជា) |
បញ្ជាក់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះពីការរួមបញ្ចូលទស្សនវិជ្ជាបុរាណ ជាមួយនឹងនវានុវត្តន៍សិល្បៈ និងនិមិត្តសញ្ញាផ្សេងៗ (Alchemical symbols)។ | តម្រូវឱ្យអ្នកទស្សនាមានចំណេះដឹងជាមុនផ្នែកទស្សនវិជ្ជាបុរាណ ដើម្បីយល់ពីអត្ថន័យពេញលេញនៃផ្ទាំងគំនូរ។ | ការឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្មារតីបញ្ញវន្តនៃយុគសម័យរេណេសង់ និងតំណាងឱ្យភាពសោកសៅ ឬការគិតស៊ីជម្រៅរបស់មនុស្ស (Representation of melancholy)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារនេះជាការស្រាវជ្រាវផ្នែកមនុស្សសាស្ត្រ និងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ ការចំណាយធនធានភាគច្រើនគឺផ្តោតលើការចូលប្រើប្រាស់បណ្ណសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការវិភាគអត្ថបទ (Textual and visual analysis) ជាជាងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗ។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើបរិបទសង្គម ទស្សនវិជ្ជា និងសិល្បៈនៅអឺរ៉ុប (ជាពិសេសប្រទេសអ៊ីតាលី) ក្នុងអំឡុងយុគសម័យរេណេសង់ ដោយប្រើប្រាស់ស្នាដៃរបស់សិល្បករអឺរ៉ុប និងទស្សនវិជ្ជាគ្រិស្តសាសនាជាគោល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីការវិភាគអន្តរកម្មនេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការធ្វើជាគំរូ (Framework) សម្រាប់ការសិក្សាប្រៀបធៀបអំពីឥទ្ធិពលនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ឬព្រាហ្មណ៍សាសនា ទៅលើការវិវឌ្ឍនៃសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ។
ទោះបីជាឯកសារនេះផ្តោតលើប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុបក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវពហុជំនាញ (Multi-disciplinary approach) របស់វាគឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សា និងអភិរក្សវប្បធម៌នៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវិភាគបែបនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់ការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈខ្មែរឱ្យមានភាពស៊ីជម្រៅផ្នែកបញ្ញាស្មារតី និងជំរុញឱ្យមាននវានុវត្តន៍ថ្មីៗក្នុងសិល្បៈសហសម័យនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| humanism | ទស្សនវិជ្ជាមួយដែលផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើសក្តានុពល តម្លៃ និងសមិទ្ធផលរបស់មនុស្សជាតិ ដោយលើកកម្ពស់ការគិតបែបហេតុផល និងការសិក្សាពីអក្សរសាស្ត្របុរាណ ជាជាងការពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទស្សនៈសាសនា។ | ដូចជាការប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍ពីការសម្លឹងមើលទៅលើមេឃ (ដើម្បីពឹងផ្អែកលើព្រះ) មកសម្លឹងមើលកញ្ចក់វិញ ដើម្បីយល់ពីតម្លៃ និងសមត្ថភាពពិតរបស់ខ្លួនឯង។ |
| sfumato | បច្ចេកទេសគំនូរដែលលាយពណ៌ចូលគ្នាឱ្យរលោងព្រិលៗ ដោយមិនមានខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់រវាងវត្ថុនិងវត្ថុ ដើម្បីបង្កើតភាពរស់រវើក និងអាថ៌កំបាំងនៅលើផ្ទៃមុខ ឬទេសភាព។ | ដូចជាការថតរូបដោយប្រើមុខងារ Portrait Mode ក្នុងទូរស័ព្ទ ដែលធ្វើឱ្យផ្ទៃខាងក្រោយព្រិលៗ និងរំលេចរូបរាងមនុស្សឱ្យមើលទៅទន់ភ្លន់បែបធម្មជាតិ។ |
| chiaroscuro | ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសកម្រិតពន្លឺ និងស្រមោលឱ្យមានភាពផ្ទុយគ្នាខ្លាំង (ស្រមោលងងឹត និងពន្លឺភ្លឺខ្លាំង) នៅក្នុងគំនូរ ដើម្បីបង្កើតភាពជម្រៅ ធ្វើឱ្យរូបភាពផ្ទៃរាបស្មើ (2D) មើលទៅដូចជាមានរាងជារូបរាងពិតៗ (3D)។ | ដូចជាការបញ្ចាំងពិលពន្លឺខ្លាំងទៅលើមុខមនុស្សនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹត ដែលធ្វើឱ្យយើងឃើញទម្រង់មុខលេចចេញមកយ៉ាងច្បាស់។ |
| linear perspective | វិធីសាស្ត្រគូរគំនូរផ្អែកលើគណិតវិទ្យា ដែលធ្វើឱ្យវត្ថុនៅឆ្ងាយមើលទៅតូចជាងវត្ថុនៅជិត ដោយខ្សែបន្ទាត់ស្របគ្នាទាំងអស់រត់ទៅជួបគ្នានៅចំណុចតែមួយកណ្តាលផ្ទៃគំនូរ ដើម្បីបង្កើតមុំមើលលំហច្បាស់លាស់។ | ដូចជាពេលយើងឈរនៅកណ្តាលផ្លូវរថភ្លើង ហើយសម្លឹងមើលទៅមុខឆ្ងាយ ដែលផ្លូវដែកទាំងពីរហាក់ដូចជារួញចូលគ្នាទៅជួបគ្នានៅចុងបំផុតនៃផ្តេក។ |
| Neo-Platonic | ប្រព័ន្ធទស្សនវិជ្ជាមួយដែលជឿថា ព្រលឹងមនុស្សអាចអភិវឌ្ឍឈានទៅរកភាពល្អឥតខ្ចោះ និងសច្ចភាពកម្រិតខ្ពស់ (ភាពជាព្រះ) តាមរយៈការស្វែងយល់ពីចំណេះដឹង និងសោភ័ណភាពពិត។ | ដូចជាការដើរឡើងកាំជណ្តើរ ដែលកាំនីមួយៗតំណាងឱ្យការរៀនសូត្រពីកម្រិតទាប ឈានទៅរកការយល់ដឹងកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃជីវិតនិងចក្រវាល។ |
| pantheistic | ជំនឿដែលចាត់ទុកថា ព្រះ និងធម្មជាតិ ឬចក្រវាលទាំងមូល គឺជារបស់តែមួយ ពោលគឺព្រះមានវត្តមាននៅគ្រប់ទីកន្លែង និងក្នុងគ្រប់វត្ថុទាំងអស់នៅក្នុងធម្មជាតិ។ | ដូចជាការជឿថាទឹកសមុទ្រ (ព្រះ) មិនមែននៅដាច់ដោយឡែកពីដំណក់ទឹកនីមួយៗទេ តែដំណក់ទឹកនីមួយៗ (ធម្មជាតិនិងមនុស្ស) សុទ្ធតែជាផ្នែកមួយនៃសមុទ្រដ៏ធំនោះ។ |
| transcendental thought | ការត្រិះរិះពិចារណាដែលឆ្លងកាត់ ឬជម្នះនូវដែនកំណត់នៃជំនឿប្រពៃណីធម្មតា ដោយព្យាយាមបកស្រាយអត្ថន័យសាជាថ្មី ដើម្បីស្វែងយល់ពីការពិតដ៏ជ្រាលជ្រៅអំពីជីវិត និងវិញ្ញាណ។ | ដូចជាសត្វស្លាបដែលហោះចេញពីទ្រុង (ក្របខ័ណ្ឌចាស់) ទៅស្វែងរកមេឃធំទូលាយ (ការយល់ដឹងថ្មី) ដែលវាពុំធ្លាប់បានឃើញពីមុនមក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
