បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីរបៀបដែលសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងការយល់ដឹង (Cognitive control) ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយការប្រឈមនឹងបរិស្ថានផ្សេងៗគ្នា ហើយថាតើកម្រិតនៃការថប់បារម្ភ (Trait anxiety) ប៉ះពាល់ដល់ឥទ្ធិពលទាំងនេះយ៉ាងដូចម្តេច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍លើអ្នកស្ម័គ្រចិត្តចំនួន ៣០ នាក់ ដោយប្រើប្រាស់ការវាយតម្លៃផ្លូវចិត្ត និងការសាកល្បងសមត្ថភាពខួរក្បាល មុននិងក្រោយពេលបង្ហាញវីដេអូបរិស្ថានធម្មជាតិនិងទីក្រុង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Baseline Measurement (Pre-video GNG Task) ការវាស់ស្ទង់មូលដ្ឋាន (មុនពេលមើលវីដេអូ) |
ជួយកំណត់កម្រិតនៃការគ្រប់គ្រងការយល់ដឹងពីធម្មជាតិ និងកម្រិតនៃការថប់បារម្ភពីកំណើតរបស់អ្នកចូលរួមម្នាក់ៗ។ បង្កើតជាគោលសម្រាប់ប្រៀបធៀប។ | មិនទាន់គិតបញ្ចូលនូវឥទ្ធិពលពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅដែលអាចជួយ ឬរំខានដល់អារម្មណ៍។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំង (-0.52) រវាងការថប់បារម្ភខ្ពស់ និងភាពត្រឹមត្រូវនៃការធ្វើតេស្ត។ |
| Virtual Forest Environment Exposure ការបង្ហាញបរិស្ថានព្រៃឈើនិម្មិត |
ជួយកែលម្អការគ្រប់គ្រងការទប់ស្កាត់ (Inhibitory control) និងកាត់បន្ថយភាពនឿយហត់នៃខួរក្បាល ជាពិសេសសម្រាប់អ្នកដែលមានការថប់បារម្ភខ្ពស់។ ងាយស្រួលអនុវត្តដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរ។ | ទាមទារឧបករណ៍ឌីជីថល (អេក្រង់ វីដេអូ) ហើយអាចមិនផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ពេញលេញដូចការចុះទៅតំបន់ព្រៃឈើផ្ទាល់។ | មានការកើនឡើងនូវភាពត្រឹមត្រូវ (∆Go accuracy) និងការថយចុះនូវកំហុស (∆No-Go errors) យ៉ាងច្បាស់លាស់ចំពោះអ្នកដែលមានការថប់បារម្ភ។ |
| Virtual Urban Environment Exposure ការបង្ហាញបរិស្ថានទីក្រុងនិម្មិត |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិយាកាសជាក់ស្តែងនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងទីក្រុង ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ក្នុងជីវិតពិត។ | ធ្វើឱ្យស្ថានភាពផ្លូវចិត្តកាន់តែតានតឹង និងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពខួរក្បាលរបស់អ្នកចូលរួមដែលមានការថប់បារម្ភស្រាប់។ | ធ្វើឱ្យកំហុសក្នុងការទប់ស្កាត់ (∆No-Go errors) កើនឡើង និងប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ដំណើរការនៃការយល់ដឹង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតមធ្យម ដែលរួមមានកុំព្យូទ័រ កម្មវិធីសាកល្បងផ្លូវចិត្ត និងវីដេអូបរិស្ថានមានគុណភាពបង្ហាញខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងលើអ្នកស្ម័គ្រចិត្តជនជាតិអ៊ីតាលីចំនួន ៣០ នាក់ (អាយុប្រហែល ២៣ ឆ្នាំ) នៅសាកលវិទ្យាល័យ Florence ប្រទេសអ៊ីតាលី។ ទំហំគំរូតូច និងបរិបទវប្បធម៌អឺរ៉ុបនេះមានន័យថា លទ្ធផលអាចនឹងមានភាពខុសគ្នាប្រសិនបើអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដោយសារការយល់ឃើញពីធម្មជាតិ និងកម្រិតនៃភាពតានតឹងក្នុងទីក្រុង (ឧទាហរណ៍ ភាពកកស្ទះនៅភ្នំពេញ) មានលក្ខណៈខុសប្លែកពីគ្នា។
វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់បរិស្ថានធម្មជាតិនិម្មិតនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត និងការរៀបចំក្រុងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការបញ្ចូលការប្រឈមនឹងធម្មជាតិ (ទាំងផ្ទាល់ និងតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល) គឺជាអន្តរាគមន៍ចំណាយតិចដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីកាត់បន្ថយការថប់បារម្ភ និងលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រងការយល់ដឹងនៅក្នុងតំបន់ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័សនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Inhibitory control | សមត្ថភាពនៃខួរក្បាលក្នុងការទប់ស្កាត់ការឆ្លើយតប ឬសកម្មភាពដែលមិនសមស្រប ទៅតាមកាលៈទេសៈជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីសម្របខ្លួនទៅនឹងបរិស្ថានជុំវិញ និងរក្សាការផ្តោតអារម្មណ៍។ | ដូចជាហ្វ្រាំងរថយន្តដែលជួយអ្នកឱ្យឈប់ទាន់ពេល នៅពេលមានសត្វរត់កាត់ផ្លូវទោះបីជាអ្នកកំពុងជាន់ហ្គែរក៏ដោយ។ |
| Go/No-Go task | វិធីសាស្រ្តតេស្តផ្លូវចិត្តដែលតម្រូវឱ្យអ្នកចូលរួមចុចប៊ូតុងពេលឃើញសញ្ញាវិជ្ជមាន (Go) និងត្រូវទប់អារម្មណ៍មិនចុចប៊ូតុងពេលឃើញសញ្ញាអវិជ្ជមាន (No-Go) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ល្បឿន និងភាពត្រឹមត្រូវនៃការទប់ស្កាត់របស់ខួរក្បាល។ | ដូចជាល្បែងកូនក្មេង "Simon Says" ដែលអ្នកត្រូវធ្វើតាមតែពេលមានពាក្យថា Simon និយាយ និងត្រូវនៅស្ងៀមបើគ្មានពាក្យនេះ។ |
| Trait anxiety | លក្ខណៈធម្មជាតិ ឬអត្តចរិតពីកំណើតរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដែលតែងតែមាននិន្នាការងាយនឹងមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច តានតឹង ឬព្រួយបារម្ភជាប្រចាំ ទោះបីជាគ្មានការគំរាមកំហែងច្បាស់លាស់ក៏ដោយ។ | ដូចជាទូរសព្ទដែលងាយនឹងឡើងកម្ដៅលឿនជាងគេ ទោះបីជាអ្នកគ្រាន់តែប្រើប្រាស់កម្មវិធីធម្មតាក៏ដោយ។ |
| State anxiety | ស្ថានភាពនៃការថប់បារម្ភ ឬភាពតានតឹងដែលកើតឡើងភ្លាមៗ និងបណ្តោះអាសន្ន ដោយសារតែព្រឹត្តិការណ៍ ឬកត្តាជំរុញណាមួយជាក់លាក់នៅក្នុងបរិស្ថានជុំវិញបច្ចុប្បន្ន។ | ដូចជាអារម្មណ៍ភ័យញ័រទ្រូងតែនៅពេលដែលគ្រូហៅឈ្មោះឱ្យឡើងឆ្លើយសំណួរនៅលើក្តារខៀនមុខថ្នាក់។ |
| Attention Restoration Theory (ART) | ទ្រឹស្តីផ្លូវចិត្តដែលពន្យល់ថា ការសម្លឹងមើល ឬចំណាយពេលនៅក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិ ជួយឱ្យខួរក្បាលបានសម្រាក និងងើបឡើងវិញពីភាពនឿយហត់នៃការប្រើប្រាស់ថាមពលផ្តោតអារម្មណ៍ខ្លាំងពេក។ | ដូចជាការដោតសាកថ្មទូរសព្ទដែលរៀបនឹងអស់ថ្ម ដោយទុកឱ្យវាសម្រាកមិនប្រើប្រាស់ដើម្បីឱ្យថ្មពេញវិញលឿន។ |
| Shinrin-yoku | ពាក្យជប៉ុនដែលមានន័យថា "ការងូតព្រៃឈើ (Forest bathing)" សំដៅលើការព្យាបាលតាមរយៈការចំណាយពេលដើរកម្សាន្តយឺតៗក្នុងព្រៃ ដើម្បីស្រូបយកបរិយាកាសធម្មជាតិ ដែលជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងលើកកម្ពស់សុខភាពផ្លូវចិត្ត។ | ដូចជាការត្រាំទឹកក្ដៅឧណ្ហៗដើម្បីបន្ធូរសាច់ដុំរាងកាយ ប៉ុន្តែនេះគឺជាការត្រាំអារម្មណ៍នៅក្នុងភាពស្ងប់ស្ងាត់នៃព្រៃឈើដើម្បីបន្ធូរខួរក្បាល។ |
| Bootstrap Pearson correlation | វិធីសាស្រ្តស្ថិតិដែលបង្កើតសំណាកទិន្នន័យឡើងវិញរាប់ពាន់ដង (ឧ. ១០០០០ ដង) ពីទិន្នន័យដើម ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ (ដូចជាការថប់បារម្ភ និងភាពត្រឹមត្រូវ) ឱ្យកាន់តែមានភាពសុក្រឹត ទោះបីជាទំហំគំរូដើមមានចំនួនតិចក៏ដោយ។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លមួយឆ្នាំងដោយដួសភ្លក់ច្រើនកន្លែងផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីឱ្យប្រាកដថាសម្លនោះពិតជាមានរសជាតិឆ្ងាញ់សព្វសាច់មែន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
