បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះបង្ហាញពីការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺអុតឆ្កែ (Canine distemper) លើកូនឆ្កែអាយុមួយខែ ដែលមានរោគសញ្ញាផ្លូវដង្ហើម ក្រពះពោះវៀន និងការឡើងក្រាស់នៃស្បែកច្រមុះនិងបាតជើង។ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការបញ្ជាក់រោគវិនិច្ឆ័យដោយការរកមើលកោសិកាបង្កប់របស់វីរុសនៅក្នុងឈាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគឈាម (hematologic analysis) និងការពិនិត្យការលាបឈាមតាមរយៈមីក្រូទស្សន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Blood Smear with Modified Wright Stain ការពិនិត្យឈាមលាប (Blood Smear) ជាមួយល័ក្ខពណ៌ Modified Wright |
មានភាពងាយស្រួល ចំណាយតិច និងអាចធ្វើបានរហ័សនៅក្នុងគ្លីនិកធម្មតា។ វាអាចរកឃើញកោសិកាបង្កប់ (inclusion bodies) ក្នុងគ្រាប់ឈាមក្រហម គ្រាប់ឈាមស និងប្លាកែតបានយ៉ាងច្បាស់។ | ទាមទារអ្នកជំនាញរោគសាស្ត្រ ឬពេទ្យសត្វដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ក្នុងការសង្កេតតាមមីក្រូទស្សន៍។ ការរកឃើញអាចមានការលំបាកប្រសិនបើចំនួនមេរោគក្នុងឈាមនៅមានកម្រិតទាបពេក។ | រកឃើញកោសិកាបង្កប់វីរុសនៅក្នុង ៤៥% នៃគ្រាប់ឈាមស គ្រាប់ឈាមក្រហមខ្ចី និងប្លាកែត ដែលអាចបញ្ជាក់រោគវិនិច្ឆ័យបាន១០០%។ |
| Immunocytochemistry / Fluorescent Antibody Test (IFA) ការធ្វើតេស្តអង្គបដិប្រាណហ្វ្លុយអូរេសសង់ (IFA) ឬ Immunocytochemistry |
មានភាពជាក់លាក់និងប្រាកដប្រជាខ្ពស់បំផុតក្នុងការរកអង់ទីហ្សែនរបស់វីរុសអុតឆ្កែ ទោះបីជាមេរោគមានចំនួនតិចតួចក៏ដោយ។ | ត្រូវការឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទំនើប សារធាតុគីមីពិសេស និងចំណាយថវិកាច្រើន ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់គ្លីនិកខ្នាតតូច។ | ឯកសារបានលើកឡើងថាវិធីនេះជាស្តង់ដារ ប៉ុន្តែការសិក្សានេះបង្ហាញថាការលាបឈាមធម្មតាក៏មានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបញ្ជាក់រោគវិនិច្ឆ័យ។ |
| Clinical Signs Observation ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យផ្អែកលើរោគសញ្ញាគ្លីនិក |
មិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទេ ហើយពេទ្យសត្វអាចសន្និដ្ឋានបឋមបានលឿននៅពេលពិនិត្យសត្វផ្ទាល់។ | រោគសញ្ញាច្រើនតែស្រដៀងនឹងជំងឺផ្សេងៗនៅដំណាក់កាលដំបូង ដែលធ្វើឱ្យងាយច្រឡំ និងមិនអាចបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ (Definitive diagnosis) បានទេ។ | កូនឆ្កែមានរោគសញ្ញាគ្រុនក្តៅ ហៀរសំបោរ និងក្រាស់បាតជើង ប៉ុន្តែត្រូវការតេស្តឈាមដើម្បីបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាជាជំងឺអុតឆ្កែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគឈាម ដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងងាយស្រួលរកសម្រាប់គ្លីនិកសត្វទូទៅ។
ការសិក្សានេះគឺជារបាយការណ៍ករណី (Case report) ដែលធ្វើឡើងលើកូនឆ្កែអាយុ១ខែតែមួយក្បាលប៉ុណ្ណោះនៅមន្ទីរពេទ្យសត្វនៃសាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥។ ទោះបីជាមានទិន្នន័យតិចតួច ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះស្ថានភាពជំងឺអុតឆ្កែ និងអត្រានៃការមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំងសត្វនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងបរិបទក្នុងការសិក្សានេះ។
វិធីសាស្ត្រធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យតាមរយៈការលាបឈាមនេះ គឺមានប្រយោជន៍ ចំណេញថវិកា និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបណ្តុះបណ្តាលពេទ្យសត្វឱ្យចេះពិនិត្យស្លាយឈាមរកវីរុសអុតឆ្កែនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់សមត្ថភាពធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពជាក់លាក់ លឿន និងមិនចំណាយច្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Canine Distemper (ជំងឺអុតឆ្កែ) | វាជាជំងឺឆ្លងសាហាវបង្កដោយវីរុស Morbillivirus ដែលវាយប្រហារបំផ្លាញប្រព័ន្ធដង្ហើម ប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ និងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់សត្វឆ្កែ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់បានយ៉ាងងាយប្រសិនបើមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំង។ | វាស្រដៀងនឹងជំងឺកញ្ជ្រឹលមនុស្សដែរ ប៉ុន្តែវាវាយប្រហារធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងទៅលើសត្វឆ្កែ។ |
| Inclusion Body (កោសិកាបង្កប់) | វាជាដុំតូចៗដែលកកកុញកើតឡើងនៅខាងក្នុងកោសិកា (ដូចជាក្នុងគ្រាប់ឈាម) ដែលបម្រើជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាមានវីរុសកំពុងបំបែកខ្លួន ឬបានបន្សល់ទុកនូវបំណែករបស់វានៅក្នុងកោសិការបស់រាងកាយ។ | ដូចជាសំរាមឬកាកសំណល់ដែលចោរ (វីរុស) បានបន្សល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ (កោសិកា) បន្ទាប់ពីលួចចូលទៅរើកកាយរួច។ |
| Hematogenous Spreading (ការរីករាលដាលតាមចរន្តឈាម) | វាជាដំណើរការដែលមេរោគ ឬវីរុសឆ្លងចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម ហើយប្រើប្រាស់សរសៃឈាមដើម្បីធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅវាយប្រហារសរីរាង្គផ្សេងៗទៀតនៅទូទាំងរាងកាយ។ | ដូចជាការបង្ហូរជាតិពុលចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធប្រឡាយទឹកធំ ដែលធ្វើឱ្យទឹកពុលនោះហូរចែកចាយទៅដល់គ្រប់ភូមិទាំងអស់យ៉ាងរហ័ស។ |
| Modified Wright Stain (ល័ក្ខពណ៌ Modified Wright) | វាគឺជាសារធាតុគីមីសម្រាប់ជ្រលក់ពណ៌ស្លាយឈាម ដែលជួយរំលេចរូបរាងកោសិកាឈាម និងវត្ថុប្លែកៗ (ដូចជាកោសិកាបង្កប់វីរុស) ឱ្យមានពណ៌ខុសៗគ្នាច្បាស់លាស់ ដើម្បីងាយស្រួលសង្កេតវិភាគក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ | ដូចជាការលាបពណ៌លើរូបភាពសខ្មៅ ដើម្បីឱ្យយើងអាចមើលឃើញចំណុចលម្អិត និងបែងចែកវត្ថុផ្សេងៗនៅក្នុងរូបភាពនោះបានច្បាស់។ |
| Lymphopenia (ការថយចុះកោសិកាឡាំផូស៊ីត) | វាជាស្ថានភាពវេជ្ជសាស្ត្រដែលមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនកោសិកាឡាំផូស៊ីត (ប្រភេទគ្រាប់ឈាមសដែលការពាររាងកាយ) នៅក្នុងឈាម ដែលជាទូទៅបណ្តាលមកពីវីរុសបានចូលទៅបំផ្លាញកោសិកាទាំងនេះ។ | ដូចជាកងទ័ពការពារព្រំដែនត្រូវបានសត្រូវវាយកម្ទេចអស់ជាច្រើន ធ្វើឱ្យកម្លាំងការពារប្រទេសចុះខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង។ |
| Erythrocytes (គ្រាប់ឈាមក្រហម) | វីជាកោសិកាឈាមដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដឹកនាំអុកស៊ីសែនពីសួតទៅកាន់សរីរាង្គផ្សេងៗ និងនាំយកឧស្ម័នកាបូនិកត្រឡប់មកបញ្ចេញចោលវិញ។ នៅក្នុងជំងឺនេះ វីរុសអាចជ្រៀតចូលទៅក្នុងគ្រាប់ឈាមក្រហមខ្ចី (Reticulocytes)។ | ដូចជារថយន្តដឹកទំនិញដែលធ្វើដំណើរមិនឈប់ឈរ ដើម្បីដឹកអុកស៊ីសែនទៅចែកចាយគ្រប់កន្លែងក្នុងទីក្រុង (រាងកាយ)។ |
| Hyperkeratosis (ការឡើងក្រាស់នៃស្រទាប់កោសិកាស្បែក) | វាជាស្ថានភាពដែលស្បែកនៅបរិវេណច្រមុះ ឬបាតជើងរបស់ឆ្កែឡើងក្រាស់ និងរឹងខុសធម្មតា ដែលជារោគសញ្ញាគ្លីនិកដ៏ច្បាស់លាស់មួយនៃជំងឺអុតឆ្កែ។ | ដូចជាបាតដៃមនុស្សដែលឡើងក្រិនរឹង ដោយសារការធ្វើការធ្ងន់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែសម្រាប់សត្វឆ្កែនេះគឺបណ្តាលមកពីវីរុស។ |
| Morbillivirus (វីរុសម៉័រប៊ីលី) | វាជាប្រភេទវីរុសម្យ៉ាង (ក្នុងអំបូរ Paramyxoviridae) ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺអុតឆ្កែ (Canine Distemper) និងបង្កឱ្យមានការបំផ្លាញកោសិកាប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់សត្វយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាគ្រួសារក្រុមចោរប្លន់មួយ ដែលសមាជិកម្នាក់ឯកទេសខាងលួចផ្ទះមនុស្ស (បង្កជំងឺកញ្ជ្រឹល) ឯម្នាក់ទៀតឯកទេសខាងលួចផ្ទះសត្វឆ្កែ (បង្កជំងឺអុតឆ្កែ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
