បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបាត់បង់ផលិតផលដែលបានពីការបំបែកគីទីន (ដូចជា អូលីហ្គោសាការីត) ដោយសារកោសិការស់ធម្មតាតែងតែស្រូបយកផលិតផលទាំងនេះទៅប្រើប្រាស់វិញសម្រាប់ការលូតលាស់។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្កើតកោសិកាសំរាក (Resting cells) ដើម្បីរក្សាសមត្ថភាពបំបែករបស់អង់ស៊ីមដោយមិនស៊ីផលិតផលដែលបានបំបែករួច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានញែកបាក់តេរីបំបែកគីទីនចំនួនពីរប្រភេទពីដីក្បែររោងចក្របង្កកបង្គា ហើយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររូបវន្តដើម្បីបំប្លែងកោសិកាពេញលេញទៅជាកោសិកាសំរាក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Intact cell method (Control) វិធីសាស្ត្រប្រើកោសិកាពេញលេញ (កោសិការស់) |
ងាយស្រួលរៀបចំ មិនត្រូវការឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ និងអាចបន្តផលិតអង់ស៊ីមបានរហូតតាមរយៈការលូតលាស់របស់វា។ | កោសិការស់នឹងស្រូបយកផលិតផលដែលបំបែករួច (Reducing sugar) ទៅចិញ្ចឹមខ្លួនឯងវិញ ធ្វើឱ្យទិន្នផលសរុបមានការថយចុះ។ | ផ្តល់សកម្មភាពបំបែកគីទីនត្រឹមតែ ១៩,៥១% (សម្រាប់អាយសូឡាតទី១៨) និង ២០,៣១% (សម្រាប់អាយសូឡាតទី១៩)។ |
| Freeze-thaw method វិធីសាស្ត្របង្កកនិងរលាយ (៧ ទៅ ៨ដង) |
បញ្ឈប់ការបំបែកកោសិកាដោយរក្សាសកម្មភាពអង់ស៊ីមបានល្អបំផុត ផ្តល់ទិន្នផលជាតិស្ករខ្ពស់ដោយមិនបាត់បង់ទៅវិញ។ | ចំណាយពេលយូរក្នុងការធ្វើឡើងវិញច្រើនដង និងទាមទារទូទឹកកកបង្កកកម្រិតជ្រៅ (Ultra-low temperature freezer -80°C)។ | ទទួលបានសកម្មភាពបំបែកគីទីនខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣១,០១% (អាយសូឡាតទី១៨)។ |
| Ultrasonic method វិធីសាស្ត្ររលកសំឡេងអ៊ុលត្រាសោន |
ចំណាយពេលខ្លីបំផុតក្នុងការរៀបចំ (ត្រឹមតែ ១៥ ទៅ ៧០វិនាទី) និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការធ្វើឱ្យកោសិកាឈប់លូតលាស់។ | ទាមទារម៉ាស៊ីនបង្កើតរលកសំឡេងពិសេស ហើយកោសិកាខ្លះអាចងើបឡើងវិញលឿនជាងវិធីបង្កក ធ្វើឱ្យវាស៊ីជាតិស្ករវិញនៅចុងបញ្ចប់។ | ផ្តល់សកម្មភាពបំបែកគីទីនប្រមាណ ២៤,៦១% ទៅ ២៥,៣១% សម្រាប់អាយសូឡាតទាំងពីរ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រកម្រិតមធ្យម ទៅកម្រិតខ្ពស់ និងឧបករណ៍បំបែកកោសិកាជាក់លាក់ដែលមានតម្លៃថ្លៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់សំណាកដីនៅក្បែររោងចក្រកែច្នៃបង្គាក្នុងខេត្តឈុនបុរី (Chonburi) ប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាវាមិនមែនជាសំណាកក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជាក៏ដោយ តែលក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន និងអាកាសធាតុគឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់ឆ្នេររបស់កម្ពុជា។ នេះមានន័យថា លទ្ធផលនេះអាចយកមកប្រៀបធៀប និងអនុវត្តដោយផ្ទាល់ចំពោះការស្រាវជ្រាវស្វែងរកមីក្រូសរីរាង្គនៅតាមតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់កោសិកាសំរាក (Resting cells) នេះមានសក្តានុពលខ្លាំង និងសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់សមុទ្រ។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចបំប្លែងកាកសំណល់សំបកបង្គាដែលគ្មានតម្លៃ ទៅជាផលិតផលជីវៈចម្រុះដែលមានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ទីផ្សារកសិកម្ម និងជីវបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Chitinolytic microorganism (មីក្រូសរីរាង្គបំបែកគីទីន) | ជាប្រភេទបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានសមត្ថភាពផលិតអង់ស៊ីម (ដូចជា Chitinase) ដើម្បីបំបែកសារធាតុគីទីនដែលមានក្នុងសំបកបង្គា ក្តាម ឬសត្វល្អិត ឱ្យទៅជាម៉ូលេគុលតូចៗដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ | ដូចជាកម្មកររោងចក្រដែលមានកន្ត្រៃពិសេសសម្រាប់កាត់ច្រវាក់ដែក (គីទីន) ឱ្យទៅជាកង់ៗតូចៗ។ |
| Resting cell (កោសិកាសំរាក) | ជាកោសិការស់ដែលត្រូវបានបញ្ឈប់មិនឱ្យលូតលាស់ ឬបំបែកខ្លួនបន្តទៀត (តាមរយៈការបង្កក ឬរលកសំឡេង) ប៉ុន្តែវានៅតែរក្សាសមត្ថភាពអង់ស៊ីមរបស់វាក្នុងការបំបែកសារធាតុផ្សេងៗ ដោយមិនស្រូបយកផលដែលបំបែករួចនោះត្រឡប់ទៅប្រើប្រាស់វិញឡើយ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកិនស្រូវដែលបិទមុខងាររត់ទៅមុខ ប៉ុន្តែនៅបើកមុខងារកិនស្រូវ (ធ្វើការងារបំបែក តែមិនត្រូវការថាមពលដើម្បីពង្រីកខ្លួន)។ |
| Intact cell (កោសិកាពេញលេញ) | ជាកោសិការស់ធម្មតាដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធពេញលេញ អាចលូតលាស់ បំបែកខ្លួន និងប្រើប្រាស់សារធាតុចិញ្ចឹមដែលវាបំបែកបាន (ដូចជាស្ករ) ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត និងបង្កើនចំនួនកោសិកាខ្លួនឯង។ | ដូចជាមនុស្សធម្មតាដែលធ្វើការរកលុយ (បំបែកអាហារ) ហើយយកលុយនោះទៅទិញម្ហូបហូបខ្លួនឯងដើម្បីធំធាត់ ធ្វើឱ្យទិន្នផលសល់តិច។ |
| Freeze-thaw method (វិធីសាស្ត្របង្កកនិងរលាយ) | ជាបច្ចេកទេសរូបវន្តដែលយកកោសិកាទៅបង្កកក្នុងសីតុណ្ហភាពទាបខ្លាំង (ឧ. -80°C) ហើយទុកឱ្យរលាយវិញនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ធ្វើបែបនេះចុះឡើងច្រើនដង ដើម្បីធ្វើឱ្យខូចខាតជញ្ជាំងកោសិកា ធ្វើឱ្យវាឈប់លូតលាស់ តែមិនធ្វើឱ្យខូចអង់ស៊ីមខាងក្នុងឡើយ។ | ដូចជាការយកដបទឹកទៅដាក់ទូរទឹកកកឱ្យកក រួចយកមកទុកឱ្យរលាយវិញច្រើនដង ដែលធ្វើឱ្យសំបកដបប្រេះស្រាំ តែទឹកនៅខាងក្នុងនៅដដែល។ |
| Ultrasonic method / Sonication (វិធីសាស្ត្ររលកសំឡេងអ៊ុលត្រាសោន) | ការប្រើប្រាស់រលកសំឡេងដែលមានប្រេកង់ខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍ 20 kHz) ដើម្បីបង្កើតកម្លាំងញ័រញាក់ខ្លាំងប៉ះទង្គិចទៅលើជញ្ជាំងកោសិកា ធ្វើឱ្យកោសិកាបាត់បង់សមត្ថភាពបំបែកខ្លួន និងប្រែក្លាយទៅជាកោសិកាសំរាកក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី។ | ដូចជាការបើកសំឡេងបាសខ្លាំងៗអង្រួនកញ្ចក់បង្អួចឱ្យប្រេះ ដោយមិនចាំបាច់យកដៃទៅវាយ។ |
| Chitooligosaccharides / COs (អូលីហ្គោសាការីតនៃគីទីន) | ជាម៉ូលេគុលសង្វាក់ខ្លីៗដែលកើតចេញពីការបំបែកមិនពេញលេញនៃគីទីន ឬគីតូសាន ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិរលាយក្នុងទឹកបានល្អ និងមានប្រយោជន៍ខ្ពស់ក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រ កសិកម្ម (ការពាររុក្ខជាតិ) និងជាចំណីអាហារបំប៉ន។ | ប្រសិនបើគីទីនគឺជាខ្សែកគុជដ៏វែង អូលីហ្គោសាការីតគឺជាបំណែកខ្សែកខ្លីៗដែលមានគ្រាប់គុជ៣ទៅ១០គ្រាប់ ដែលងាយស្រួលយកទៅប្រើប្រាស់។ |
| Reducing sugar (ជាតិស្កររេឌុចទ័រ) | ជាប្រភេទស្ករសាមញ្ញដែលមានសមត្ថភាពធ្វើប្រតិកម្មរេដុកកម្ម ត្រូវបានគេវាស់ស្ទង់ក្នុងការពិសោធន៍នេះដើម្បីកំណត់ពីបរិមាណនៃផលិតផលដែលទទួលបានពីការបំបែកគីទីនដោយអង់ស៊ីមរបស់មីក្រូសរីរាង្គ។ កាលណាជាតិស្ករនេះខ្ពស់ មានន័យថាការបំបែកមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាកម្ទេចឈើដែលធ្លាក់មកពេលយើងអារឈើធំៗ ការវាស់កម្ទេចឈើនេះប្រាប់យើងថាឈើប៉ុន្មានត្រូវបានអាររួច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
