បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាអំពីការវាយតម្លៃភាពត្រឹមត្រូវនៃគំរូផ្ទៃដីឌីជីថល (Digital Terrain Models - DTM) ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបគុណភាពនិងភាពលម្អិតនៃទិន្នន័យដែលទទួលបានពីវិធីសាស្ត្រស្ទង់វាស់ដីធ្លីខុសៗគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់វាស់ចំនួនបួនផ្សេងគ្នានៅលើទីតាំងសាកល្បងមួយ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ និងបង្កើតគំរូ DTM សម្រាប់ការវិភាគប្រៀបធៀបកម្ពស់និងកម្រិតលម្អិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Airborne Laser Scanning (ALS) ការស្កេនឡាស៊ែរពីលើអាកាស (ALS) |
មានដង់ស៊ីតេទិន្នន័យខ្ពស់ (10 pts/m2) អាចគ្របដណ្តប់ផ្ទៃដីធំទូលាយ។ អាចផ្តល់នូវតំណាងផ្ទៃដីដែលមិនមានភាពលម្អៀងពីអ្នកវាស់វែង។ | មានកំហុសជាប្រព័ន្ធដែលធ្វើឱ្យកម្ពស់ផ្ទៃដីខ្ពស់ជាងការពិតបន្តិចបន្តួច (ប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រ) និងមានភាពត្រឹមត្រូវនៃចំណុចនីមួយៗទាបជាងវិធីសាស្ត្រវាស់ផ្ទាល់។ | ភាពខុសគ្នានៃកម្ពស់មធ្យមធៀបនឹង DTM ពី TLS គឺ 0.18m (ALS មានកម្ពស់ខ្ពស់ជាង)។ |
| Terrestrial Laser Scanning (TLS) ការស្កេនឡាស៊ែរលើដី (TLS) |
មានដង់ស៊ីតេចំណុចទិន្នន័យខ្ពស់បំផុត (128 pts/m2) ផ្តល់នូវព័ត៌មានលម្អិតនៃទម្រង់ដីបានច្បាស់លាស់ និងមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់។ | ត្រូវការពេលវេលា និងការផ្លាស់ប្តូរទីតាំងម៉ាស៊ីនច្រើនដងដើម្បីចៀសវាងការបាំងសេវា ឬឧបសគ្គនៅលើទីតាំង។ | បង្កើតបាន DTM ដ៏ល្អបំផុត និងមានព័ត៌មានលម្អិតខ្ពស់ជាងគេ ដែលត្រូវបានប្រើជាគោលសម្រាប់ការប្រៀបធៀប។ |
| RTK Surveying ការស្ទង់វាស់តាមប្រព័ន្ធ RTK |
ចំណុចនីមួយៗដែលវាស់បានមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ (±10mm ដល់ ±15mm)។ | ដង់ស៊ីតេទាបខ្លាំង (0.06 pts/m2) ដែលនាំឱ្យបាត់បង់ព័ត៌មានលម្អិតនៃទម្រង់ដី និងងាយរងឥទ្ធិពលពីការវាយតម្លៃដោយកម្លាំងមនុស្ស (Subjectivity)។ | មានភាពខុសគ្នាធំធៀបនឹង TLS (ចន្លោះពី 0.62m ទៅ -0.59m) ជាពិសេសនៅតំបន់ដែលមានទម្រង់ដីស្មុគស្មាញ ដោយសារការធ្វើទូទៅកម្ម (Generalisation)។ |
| Total Station Surveying ការស្ទង់វាស់ដោយម៉ាស៊ីន Total Station |
មានភាពត្រឹមត្រូវនៃចំណុចនីមួយៗខ្ពស់បំផុត (±2 mm) ផ្តល់លទ្ធផលគួរឱ្យទុកចិត្តសម្រាប់ចំណុចគោលដៅជាក់លាក់។ | មានដង់ស៊ីតេទាប (0.08 pts/m2) តម្រូវឱ្យមានការជ្រើសរើសចំណុចវាស់ដោយមនុស្ស ដែលធ្វើឱ្យខ្វះព័ត៌មានលម្អិតនៃផ្ទៃដីជាក់ស្តែង។ | មានភាពខុសគ្នាពី 0.53m ដល់ -0.57m ធៀបនឹង TLS ដោយសារការខកខានមិនបានកត់ត្រានូវរចនាសម្ព័ន្ធភូមិសាស្ត្រតូចៗ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ស្ទង់វាស់កម្រិតខ្ពស់ (Hardware) និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រជំនាញសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ Point Cloud (Software)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅលើទីតាំងតូចមួយ (1843 m2) តាមដងទន្លេ Białka ក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ ដែលជាតំបន់មិនមានរុក្ខជាតិ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានតំបន់ព្រៃឈើ និងរុក្ខជាតិក្រាស់ឃ្មឹក ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះអាចនឹងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាផ្សេងៗ ព្រោះរុក្ខជាតិអាចរារាំងកាំរស្មីឡាស៊ែរ ដែលធ្វើឱ្យការដកយកទិន្នន័យផ្ទៃដីពិត (Bare-earth ground layer) មានការលំបាក និងធ្វើឱ្យដង់ស៊ីតេថយចុះ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការប្រៀបធៀប និងការយល់ដឹងអំពីឥទ្ធិពលនៃដង់ស៊ីតេទិន្នន័យគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាស្កេនឡាស៊ែរ (LIDAR) នឹងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាព និងគុណភាពនៃការសិក្សាគម្រោងធំៗនៅកម្ពុជា បើទោះបីជាការចាប់ផ្តើមដំបូងទាមទារការចំណាយខ្ពស់ក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Digital Terrain Model (DTM) | ជាទម្រង់ទិន្នន័យឌីជីថលត្រីវិមាត្រ (3D) ដែលតំណាងឱ្យកម្ពស់និងទម្រង់ពិតប្រាកដនៃផ្ទៃដីផ្ទាល់ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលរុក្ខជាតិ អគារ ឬវត្ថុផ្សេងៗដែលនៅលើដីនោះឡើយ។ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការរចនាប្លង់វិស្វកម្មសាងសង់ និងការវិភាគជលសាស្ត្រ។ | ដូចជាការយកសំពត់យក្សមួយមកក្រាលគ្របពីលើផែនដីទទេស្អាត (ដែលបានដកដើមឈើនិងផ្ទះចេញអស់) ដើម្បីមើលរាងរៅទួលឬរណ្តៅនៅលើដីនោះ។ |
| Airborne Laser Scanning (ALS) | ជាបច្ចេកទេសស្ទង់វាស់ដោយប្រើប្រព័ន្ធបាញ់កាំរស្មីឡាស៊ែរ (LIDAR) ពីលើយន្តហោះ ឬដ្រូន ចុះមកផ្ទៃដី ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យកូអរដោណេរាប់លានចំណុច (Point Cloud) ក្នុងដង់ស៊ីតេខ្ពស់និងអាចគ្របដណ្តប់ផ្ទៃដីធំទូលាយបានយ៉ាងលឿន។ | ដូចជាសត្វប្រចៀវហោះពីលើមេឃ ហើយបញ្ចេញសំឡេងអេកូដើម្បីស្ទាបស្ទង់មើលទម្រង់ដីនិងឧបសគ្គខាងក្រោមវា ប៉ុន្តែប្រើពន្លឺឡាស៊ែរជំនួសសំឡេង។ |
| Terrestrial Laser Scanning (TLS) | ជាបច្ចេកទេសស្កេនឡាស៊ែរដោយដាក់ម៉ាស៊ីននៅនឹងកន្លែងនៅលើផ្ទៃដី ដែលវាវិលជុំវិញខ្លួនដើម្បីប្រមូលចំណុចទិន្នន័យរាប់លានចំណុចក្នុងមួយវិនាទី ដែលផ្តល់នូវភាពលម្អិតនិងភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់បំផុតនៃទម្រង់ដីនៅជុំវិញវាជាងការស្កេនពីលើអាកាស។ | ដូចជាមនុស្សឈរនៅមួយកន្លែង ហើយបាញ់ភ្លើងពិលរាប់លានសរសៃជុំវិញខ្លួនក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីចាប់យករូបរាងវត្ថុនិងដីនៅក្បែរៗនោះក្នុងទម្រង់ 3D ដ៏ច្បាស់លាស់។ |
| RTK survey | ជាវិធីសាស្ត្រស្ទង់វាស់ (Real-Time Kinematic) ដោយប្រើប្រព័ន្ធផ្កាយរណប (GPS/GNSS) ដែលមានការកែតម្រូវទិន្នន័យភ្លាមៗក្នុងពេលជាក់ស្តែង ដើម្បីទទួលបានកូអរដោណេនិងកម្ពស់ (X, Y, Z) នៃចំណុចនីមួយៗក្នុងកម្រិតភាពត្រឹមត្រូវដល់សង់ទីម៉ែត្រ ប៉ុន្តែវាមានកម្រិតដង់ស៊ីតេទាបព្រោះតម្រូវឱ្យមនុស្សដើរវាស់ម្តងមួយចំណុច។ | ដូចជាការមើលផែនទី Google Maps នៅលើទូរស័ព្ទដៃ ប៉ុន្តែប្រើឧបករណ៍ពិសេសដែលអាចប្រាប់ទីតាំងច្បាស់លាស់ដល់កម្រិតប៉ុនម្រាមដៃរបស់អ្នកនៅលើដី។ |
| total station | ជាឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកអុបទិកសម្រាប់វាស់មុំនិងចម្ងាយយ៉ាងសុក្រឹតទៅកាន់ចំណុចគោលដៅណាមួយ។ ទោះបីជាវាមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់ ប៉ុន្តែវាទាមទារឱ្យអ្នកវាស់ធ្វើការវាយតម្លៃនិងកំណត់ទីតាំងចំណុចនីមួយៗដោយផ្ទាល់ ដែលធ្វើឱ្យវាខ្វះព័ត៌មានលម្អិតនៅតំបន់ដែលមានទម្រង់ដីស្មុគស្មាញ (Generalisation)។ | ដូចជាការប្រើម៉ែត្រខ្សែអូសវាស់ចម្ងាយរួមជាមួយនឹងកុងប៉ាវាស់មុំ ប៉ុន្តែធ្វើឡើងដោយម៉ាស៊ីនកាមេរ៉ាឌីជីថលដ៏ឆ្លាតវៃនិងមានភាពច្បាស់លាស់បំផុត។ |
| point cloud | ជាបណ្តុំទិន្នន័យនៃចំណុចកូអរដោណេត្រីវិមាត្រ (X, Y, Z) រាប់លានចំណុចនៅក្នុងលំហ ដែលទទួលបានពីម៉ាស៊ីនស្កេនឡាស៊ែរ ហើយចំណុចទាំងនេះផ្គុំគ្នាបង្កើតបានជារូបរាងផ្ទៃដី ឬរចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗនៅក្នុងកុំព្យូទ័រ។ | ដូចជាគំនូរដែលគូរឡើងដោយការចំនុចទឹកខ្មៅតូចៗរាប់លានចំណុចផ្តុំគ្នា រហូតយើងអាចមើលឃើញជារូបភាពពេញលេញនៃវត្ថុណាមួយ។ |
| TIN (triangulated irregular network) | ជាទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យឌីជីថលដែលបង្កើតឡើងដោយការភ្ជាប់ចំណុចវាស់ផ្សេងៗគ្នាទៅជាបណ្តាញនៃរូបត្រីកោណជាប់ៗគ្នា ដើម្បីតំណាងឱ្យផ្ទៃដីសរុប។ ក្បួនដោះស្រាយនេះជួយប៉ាន់ស្មានបំពេញចន្លោះទិន្នន័យរវាងចំណុចកូអរដោណេដែលវាស់បាន។ | ដូចជាការយកបន្ទះក្តាររាងត្រីកោណតូចៗរាប់ពាន់សន្លឹកមកតម្រៀបនិងប៉ះគ្នា ដើម្បីបង្កើតជាដំបូលផ្ទះដែលមានរាងបត់បែនឡើងចុះតាមទម្រង់ដី។ |
| rasters | ជាទម្រង់ទិន្នន័យប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ដែលបែងចែកផ្ទៃដីជាក្រឡាចត្រង្គ (Pixels ឬ Cells) ប៉ុនៗគ្នា ដោយក្រឡានីមួយៗផ្ទុកតម្លៃជាក់លាក់ណាមួយ ដូចជាតម្លៃកម្ពស់ដី។ ក្នុងឯកសារនេះ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមួយមុខងារ RasterCalculator ដើម្បីគណនារកភាពខុសគ្នានៃកម្ពស់រវាងម៉ូដែលផ្សេងៗ។ | ដូចជារូបថតឌីជីថលដែលផ្សំឡើងពីគ្រាប់ភីកសែល (Pixels) តូចៗរាប់លានបញ្ចូលគ្នា ដោយគ្រាប់ភីកសែលនីមួយៗផ្ទុកនូវតួលេខកម្ពស់ដីជំនួសឱ្យពណ៌។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
