ប្រធានបទ (Topic)៖ ឯកសារនេះបម្រើជាសៀវភៅណែនាំអំពីគោលការណ៍ ឧបករណ៍ និងវិធីសាស្ត្រនានាសម្រាប់ការស្ទង់ដី និងគូរប្លង់ (Topographic surveys) ដើម្បីគាំទ្រដល់ការរចនាសំណង់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
រចនាសម្ព័ន្ធ (Structure)៖ ឯកសារនេះរៀបរាប់ពីការវិវត្តនៃឧបករណ៍ស្ទង់ដីពីអតីតកាលដល់បច្ចុប្បន្ន និងណែនាំនីតិវិធីស្តង់ដារសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ចំណុចសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖
បន្ទាប់ពីអានឯកសារនេះ អ្នកគួរអាច៖
ជំពូកនេះផ្តល់នូវសេចក្តីណែនាំលម្អិតអំពីវិធីសាស្ត្រ និងឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការស្ទង់ដី (Topographic surveying) ចាប់ពីវិធីសាស្ត្រចាស់ៗរហូតដល់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ វាផ្តោតសំខាន់លើនីតិវិធីប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាល ការប្រើប្រាស់ Data Collector ការបញ្ចូលកូដលក្ខណៈសម្បត្តិ (Feature Coding) និងការវិភាគទិន្នន័យដើម្បីបង្កើតជាប្លង់ ឬម៉ូដែលផ្ទៃដីឌីជីថល (DTM) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងសុក្រឹតភាពខ្ពស់។
| គោលគំនិត (Concept) | ការពន្យល់ (Explanation) | ឧទាហរណ៍ (Example) |
|---|---|---|
| Total Stations ស្ថានីយសរុប (Total Stations) |
ជាឧបករណ៍ទំនើបដែលអាចវាស់មុំផ្តេក បញ្ឈរ និងចម្ងាយដោយប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកព្រមគ្នាក្នុងពេលតែមួយ។ វាដំណើរការដោយមាន Data Collector ភ្ជាប់ជាមួយដើម្បីកត់ត្រាទិន្នន័យដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងមានមុខងារជាច្រើនដូចជា Reflector, Reflectorless, និង Robotic។ | ការប្រើប្រាស់មុខងារ Reflectorless នៃ Total Station ដើម្បីវាស់វែងចំណុចកម្ពស់នៅលើអគារខ្ពស់ៗ ឬកន្លែងដែលមិនអាចឱ្យមនុស្សកាន់បង្គោលព្រីស (Prism) ទៅដល់បានដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Real Time Kinematic (RTK) GPS ប្រព័ន្ធវាស់វែងទីតាំងតាមពេលវេលាជាក់ស្តែង (RTK GPS) |
ជាបច្ចេកទេសស្ទង់ដីដោយប្រើប្រព័ន្ធ GPS ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកំណត់កូអរដោណេ (X-Y-Z) ដោយសុក្រឹតក្នុងកម្រិតសង់ទីម៉ែត្រតាមពេលវេលាជាក់ស្តែង។ វាមិនតម្រូវឱ្យមានការមើលឃើញផ្ទាល់ (Line of sight) ពី Base station ទៅកាន់ Rover នោះទេ។ | ការប្រើប្រាស់ RTK GPS សម្រាប់ដើរប្រមូលទិន្នន័យកូអរដោណេដើម្បីគូរប្លង់បែងចែកឡូត៍ដីធំៗ ដោយចំណាយពេលតិចជាងការប្រើប្រាស់ Total Station។ |
| Automated Field Data Collection ការប្រមូលទិន្នន័យនៅទីវាលដោយស្វ័យប្រវត្តិ (Automated Field Data Collection) |
ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Data Collectors ដើម្បីកត់ត្រាទិន្នន័យ គណនាធរណីមាត្រកូអរដោណេ (COGO) និងបញ្ចូលកូដចំណុច (Feature Coding) នៅទីវាល រួចផ្ទេរទិន្នន័យទាំងនោះចូលទៅក្នុងកម្មវិធី CADD ដោយមិនបាច់គណនាដោយដៃ។ | អ្នកស្ទង់ដីវាយបញ្ចូលកូដ 'EP' (Edge of Pavement) ទៅក្នុង Data Collector នៅពេលវាស់គែមថ្នល់ ដែលជួយឱ្យកម្មវិធីឌីហ្សាញ (CADD) ដឹង និងភ្ជាប់បន្ទាត់គែមថ្នល់នេះដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅពេលទាញយកទិន្នន័យ។ |
| Digital Terrain Model (DTM) Generation via Breaklines ការបង្កើតគំរូផ្ទៃដីឌីជីថលតាមរយៈបច្ចេកទេសទីតាំងបំបែក (DTM Generation via Breaklines) |
ការបង្កើតគំរូផ្ទៃដីឌីជីថល (DTM) ដោយតភ្ជាប់បណ្តាញត្រីកោណ (TIN) តាមរយៈការវាស់វែងចំណុចកម្ពស់ (Spot elevations) និងខ្សែបន្ទាត់ដីបំបែក (Breaklines) ដូចជាគែមផ្លូវ ជើងទេរ ឬខ្នងប្រឡាយ ដើម្បីបង្ហាញពីរូបរាងដីពិតប្រាកដដោយមិនមានការកាត់ខ្វែងគ្នា។ | ការដើរវាស់ចំណុចតាមខ្សែ Breaklines នៃជើងទេរប្រឡាយទឹក រួចបញ្ចូលក្នុងកម្មវិធី Civil 3D ដើម្បីគណនាមាត្រដ្ឋានកាត់ចាក់ដី (Cut/Fill volume) សម្រាប់ការស្តារប្រឡាយឡើងវិញ។ |
ចំណេះដឹងអំពីបច្ចេកទេសនៃការស្ទង់ដីទំនើបមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការគ្រប់គ្រងដីធ្លីនៅប្រទេសកម្ពុជាដែលកំពុងមានសន្ទុះយ៉ាងលឿន។
និស្សិតវិស្វកម្ម និងមន្ត្រីជំនាញនៅកម្ពុជាអាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីឯកសារនេះដើម្បីពង្រឹងជំនាញបច្ចេកទេសស្ទង់ដីរបស់ខ្លួន ឈានទៅប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថលទំនើបឱ្យស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
លំហាត់ និងសកម្មភាពសិក្សាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| TOTAL STATIONS | ជាឧបករណ៍វាស់វែងទំនើបដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវមុខងារវាស់មុំ (Theodolite) និងមុខងារវាស់ចម្ងាយដោយប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក (EDM) ព្រមទាំងមានប្រព័ន្ធកត់ត្រាទិន្នន័យ (Data Collector) ដែលអាចទាញយកកូអរដោណេ X-Y-Z នៃចំណុចណាមួយបានយ៉ាងរហ័ស។ ឧបករណ៍នេះបានផ្លាស់ប្តូរការស្ទង់ដីពីការកត់ត្រាដោយដៃ មកប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រវិញ។ | ដូចជាភ្នែកទិព្វបូកនឹងម៉ែត្រឌីជីថល — គ្រាន់តែឆ្លុះមើលចំគោលដៅ វាប្រាប់យើងពីចម្ងាយ កម្ពស់ និងទីតាំងពិតប្រាកដភ្លាមៗដោយមិនបាច់ទាញខ្សែម៉ែត្រវាស់។ |
| REAL TIME KINEMATIC (RTK) GPS | ជាបច្ចេកទេសស្ទង់ដីដោយប្រើប្រព័ន្ធផ្កាយរណប (GPS) ដែលផ្តល់ភាពសុក្រឹតខ្ពស់កម្រិតសង់ទីម៉ែត្រក្នុងពេលជាក់ស្តែង (Real-time) ដោយប្រើប្រព័ន្ធវិទ្យុទាក់ទងរវាងស្ថានីយគោល (Base Station) និងឧបករណ៍ចល័ត (Rover)។ វាមិនត្រូវការការមើលឃើញផ្ទាល់ (Line of sight) រវាងឧបករណ៍ និងចំណុចវាស់ ដូច Total Station ឡើយ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធ Google Maps ក្នុងទូរស័ព្ទដៃ តែវាមានភាពច្បាស់លាស់ខ្លាំងដល់កម្រិតសង់ទីម៉ែត្រ និងអាចប្រាប់ទីតាំងយើងរាល់វិនាទីពេលយើងដើរវាស់ព្រំដី។ |
| TERRESTRIAL LIDAR (LASER) SCANNING | ជាឧបករណ៍ស្ទង់ដីបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ដែលបាញ់ពន្លឺឡាស៊ែររាប់លានគ្រាប់ដើម្បីស្កេនចាប់យកទម្រង់អគារ សំណង់ ឬទីតាំងភូមិសាស្ត្រណាមួយ។ វាបង្កើតបានជាចំណុចទិន្នន័យយ៉ាងច្រើន (Point Cloud) ដើម្បីយកមកបង្កើតជាគំរូ 3D (3D Model) ដែលមានភាពលម្អិតបំផុត។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនថតរូប 3D អញ្ចឹង — គ្រាន់តែដាក់វាចុះ វាបាញ់ពន្លឺស្កេនយករូបរាងអគារ ឬរចនាសម្ព័ន្ធស្ពានទាំងមូលមកដាក់ក្នុងកុំព្យូទ័របានយ៉ាងលម្អិតដូចពិតៗ។ |
| digital terrain model (DTM) | គឺជាការបង្ហាញទម្រង់ផ្ទៃដីពិតប្រាកដជាទម្រង់ 3D (ត្រីមាត្រ) នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលបង្កើតឡើងដោយការតភ្ជាប់ចំណុចកម្ពស់ដី (Spot elevations) និងខ្សែបំបែកនីវ៉ូដី (Breaklines)។ គំរូនេះប្រើប្រាស់ជាចម្បងសម្រាប់ការរចនាប្លង់ គូរខ្សែខនធួរ (Contours) និងការគណនាមាត្រដ្ឋានកាត់ចាក់ដី។ | ដូចជាការយកដីឥដ្ឋមកសូនជារូបរាងភ្នំ ឬជ្រលងដីតាមទំហំតូច — DTM គឺជាគំរូដីនោះតែវាស្ថិតនៅក្នុងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ជួយវិស្វករដឹងថាកន្លែងណាទាប កន្លែងណាខ្ពស់។ |
| breaklines | ជាខ្សែបន្ទាត់តំណាងឱ្យទីតាំងដែលមានការផ្លាស់ប្តូរជម្រាល ឬនីវ៉ូដីភ្លាមៗ ដូចជាគែមថ្នល់ ជើងទេរ ឬបាតប្រឡាយ ដែលត្រូវបានកំណត់កូដជាពិសេសនៅពេលចុះវាស់។ ក្នុងការបង្កើតផ្ទៃដី DTM ខ្សែ Breaklines គ្រប់គ្រងមិនឱ្យបន្ទាត់តភ្ជាប់ត្រីកោណ (TIN) កាត់ខ្វែងគ្នាខុសពីរូបរាងដីពិត។ | ដូចជាផ្នត់នៃសន្លឹកក្រដាសដែលយើងបត់ — វាជាចំណុចកាច់ជ្រុង ឬប្តូររាងនៃផ្ទៃដីពីស្មើទៅជាជម្រាល ឬរអិលចុះក្រោម។ |
| triangulated irregular network (TIN) | គឺជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាក្នុងការបង្កើតផ្ទៃដី (DTM) ដោយតភ្ជាប់ចំណុចកម្ពស់ (x, y, z) នីមួយៗចូលគ្នាបង្កើតជាបណ្តាញបន្ទាត់ត្រីកោណរាប់ពាន់រាប់ម៉ឺនដោយគ្មានចន្លោះប្រហោងតម្រួតគ្នា សម្រាប់ប្រើក្នុងការបង្ហាញទម្រង់ដីក្នុងកម្មវិធី CADD។ | ដូចជាការដេរភ្ជាប់ផ្ទាំងក្រណាត់ត្រីកោណតូចៗជាច្រើនចូលគ្នាដើម្បីគ្របពីលើវត្ថុអ្វីមួយរហូតជិតឈឹង — TIN គឺជាផ្ទាំងត្រីកោណតូចៗដែលផ្គុំចេញជារូបរាងផ្ទៃដី។ |
| FIELD COORDINATE GEOMETRY (COGO) COMPUTATIONS | គឺជាប្រព័ន្ធគណនាធរណីមាត្រកូអរដោណេដែលបំពាក់នៅក្នុងឧបករណ៍ប្រមូលទិន្នន័យ (Data Collector) ដែលជួយវិស្វករគណនារកចំណុចកូអរដោណេ ការកែតម្រូវត្រីកោណមាត្រ ការកំណត់ខ្សែបន្ទាត់កោង និងការបោះតម្រុយ (Stakeout) នៅទីវាលបានភ្លាមៗដោយមិនបាច់រង់ចាំចូលដល់ការិយាល័យ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនគិតលេខដ៏ឆ្លាតវៃសម្រាប់អ្នកស្ទង់ដី — គ្រាន់តែបញ្ចូលលេខរង្វាស់មុំ និងចម្ងាយ វាជួយគណនា និងប្រាប់ទីតាំងចំណុចដែលយើងត្រូវទៅបោះបង្គោលបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Planimetric features | គឺជារូបវន្តបុគ្គល ឬលក្ខណៈរូបសាស្ត្រនៅលើផ្ទៃដីដូចជា ផ្លូវថ្នល់ អគារ របង លូ ដែលត្រូវបានវាស់វែងដើម្បីយកមកគូសបង្ហាញនៅលើប្លង់ភូមិសាស្ត្រ (2D) ដោយមិនផ្តោតលើទិន្នន័យកម្ពស់ (Elevation) ឬទម្រង់ដីឡើងចុះនោះទេ។ | ដូចជារូបភាពផែនទីមើលពីលើអាកាស ដែលបង្ហាញទីតាំងផ្ទះ ផ្លូវ ឬទន្លេ ឱ្យយើងឃើញពីរូបរាងទីតាំងនោះ តែមិនប្រាប់ថាទីតាំងនោះខ្ពស់ឬទាបនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
