បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការពឹងផ្អែកលើសារធាតុប៉ូលីយ៉ូលពីប្រេងកាត ដោយស្វែងរកវិធីសាស្រ្តបង្កើតប៉ូលីយ៉ូលជីវសាស្រ្ត (Biopolyol) ពីប្រេងដូងដែលអាចកកើតឡើងវិញ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ផលិតស្នោប៉ូលីយូរីថេនដែលអាចបត់បែនបាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុបើកកងអេប៉ុកស៊ីតចំនួនបីប្រភេទក្នុងបរិមាណប្រេងដូងអេប៉ុកស៊ីតខុសៗគ្នា រួមជាមួយការបន្ថែមសារធាតុកាតាលីករអាស៊ីត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ethylene glycol (EG) as ring opener ការប្រើប្រាស់អេទីឡែនគ្លីកូល (EG) ជាសារធាតុបើកកងអេប៉ុកស៊ីត |
បង្កើតបានក្រុម OH បឋម (Primary OH) ដែលមានប្រតិកម្មខ្ពស់បំផុតជាមួយអ៊ីសូស៊ីយ៉ាណាត ធ្វើឱ្យវាស័ក្តិសមឥតខ្ចោះសម្រាប់ស្នោដែលអាចបត់បែនបាន។ | ប្រសិនបើប្រើប្រាស់ក្នុងបរិមាណមិនត្រឹមត្រូវ វាអាចបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មបន្ទាប់បន្សំ (Oligomerization) ដែលធ្វើឱ្យប៉ូលីយ៉ូលមានកម្រិតខាប់ខ្ពស់ និងតម្លៃអ៊ីដ្រុកស៊ីលទាបខុសពីស្តង់ដារ។ | ទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុតនៅបរិមាណប្រេង ១០ មីលីលីត្រ ជាមួយតម្លៃអ៊ីដ្រុកស៊ីល ៩៩.៣៧±៧.២៧ mg KOH/g និងតម្លៃអាស៊ីត ១.១៩±០.១ mg KOH/g។ |
| Propylene glycol (PG) as ring opener ការប្រើប្រាស់ប្រូពីឡែនគ្លីកូល (PG) ជាសារធាតុបើកកងអេប៉ុកស៊ីត |
ជាសារធាតុដែលមានការពុលកម្រិតទាបបំផុត និងអាចផលិតប៉ូលីយ៉ូលដែលមានតម្លៃអ៊ីដ្រុកស៊ីលទាបសមស្របនៅកម្រិតបរិមាណប្រេងជាក់លាក់។ | បង្កើតបានត្រឹមក្រុម OH បន្ទាប់បន្សំ (Secondary OH) ដែលមានប្រតិកម្មយឺតជាង និងងាយបង្កឱ្យមានកម្រិតខាប់ខ្ពស់នៅពេលប្រតិកម្ម (ឧទាហរណ៍ឡើងដល់ ១៣៨.៥៣ cP)។ | តម្លៃអ៊ីដ្រុកស៊ីលប្រែប្រួលពី ៨១.៦៤ ទៅ ១២៦.១៦ mg KOH/g អាស្រ័យលើបរិមាណប្រេង ដោយមានកម្រិតខាប់ខ្ពស់នៅបរិមាណប្រេង ២០ មីលីលីត្រ។ |
| Distilled water as ring opener ការប្រើប្រាស់ទឹកចម្រោះជាសារធាតុបើកកងអេប៉ុកស៊ីត |
ជាជម្រើសដែលមានតម្លៃថោកបំផុត និងអាចបន្ថែមក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីលរហូតដល់ពីរក្នុងមួយក្រុមអេប៉ុកស៊ីត។ | បណ្តាលឱ្យមានប្រតិកម្មអ៊ីដ្រូលីស (Hydrolysis) បង្កើតជាអាស៊ីតខ្លាញ់សេរីច្រើន ដែលធ្វើឱ្យប៉ូលីយ៉ូលមានតម្លៃអាស៊ីតខ្ពស់ និងមានកម្រិតខាប់ខ្លាំង។ | បង្កើតបានតែក្រុម OH បន្ទាប់បន្សំ និងមានកម្រិតខាប់ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ១០២.០៧ cP នៅបរិមាណប្រេង ១០ មីលីលីត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍គីមីកម្រិតមធ្យម និងសារធាតុគីមីជាមូលដ្ឋាន ដែលអាចរកបានទូទៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយប្រើប្រាស់ប្រេងដូងពាណិជ្ជកម្មម៉ាក Sari Murni។ ឥណ្ឌូនេស៊ីជាប្រទេសផលិតប្រេងដូងដ៏ធំបំផុត ដូច្នេះលក្ខណៈប្រេងដូងអាចមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រេងដូងនៅកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណា សមាសភាពអាស៊ីតខ្លាញ់លម្អិតនៃប្រេងដូងដែលដាំដុះនៅកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្រ្តនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកែច្នៃផលិតផលកសិកម្មទៅជាវត្ថុធាតុដើមឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃខ្ពស់។
ការអភិវឌ្ឍប៉ូលីយ៉ូលជីវសាស្រ្តក្នុងស្រុក អាចជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីពីបរទេស និងជំរុញសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) នៅក្នុងវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biopolyol (ប៉ូលីយ៉ូលជីវសាស្រ្ត) | ជាសមាសធាតុគីមីដែលមានក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល (-OH) ច្រើននៅក្នុងម៉ូលេគុលរបស់វា ហើយត្រូវបានចម្រាញ់ចេញពីធនធានធម្មជាតិដែលអាចកកើតឡើងវិញបាន (ដូចជាប្រេងរុក្ខជាតិ) ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាវត្ថុធាតុដើមក្នុងការផលិតប្លាស្ទិក ឬស្នោប៉ូលីយូរីថេន ជាជាងការប្រើប្រាស់ផលិតផលពីប្រេងកាត។ | ប្រៀបដូចជាម្សៅមីដែលយើងចម្រាញ់ពីដំឡូងមីសម្រាប់ធ្វើនំ ប៉ុន្តែនេះគឺជាសារធាតុរាវដែលចម្រាញ់ពីប្រេងរុក្ខជាតិដើម្បីយកទៅចាក់ពុម្ពធ្វើជាអេប៉ុងពូក។ |
| Epoxidized palm oil (ប្រេងដូងអេប៉ុកស៊ីត) | ជាប្រេងដូងដែលត្រូវបានឆ្លងកាត់ប្រតិកម្មគីមី (អេប៉ុកស៊ីតកម្ម) ដើម្បីបំប្លែងសម្ព័ន្ធទ្វេ (Double bonds) នៃកាបូនរបស់វា ឱ្យទៅជាកងអេប៉ុកស៊ីត (កងត្រីកោណដែលមានអុកស៊ីហ្សែនមួយនៅកំពូល) ដែលធ្វើឱ្យវាកាន់តែសកម្ម និងងាយស្រួលធ្វើប្រតិកម្មបន្ត។ | ដូចជាការបំពាក់ទំពក់បន្ថែមនៅលើខ្សែពួររលោង ដើម្បីងាយស្រួលយកខ្សែនោះទៅចងភ្ជាប់ជាមួយរបស់ផ្សេងៗទៀត។ |
| Epoxide ring opener (សារធាតុបើកកងអេប៉ុកស៊ីត) | ជាសារធាតុគីមី (ដូចជាអេទីឡែនគ្លីកូល ទឹក ឬប្រូពីឡែនគ្លីកូល) ដែលមានតួនាទីទៅវាយប្រហារនិងបំបែកកងអេប៉ុកស៊ីតត្រីកោណនៅក្នុងម៉ូលេគុលប្រេង ដើម្បីបង្កើតជាក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល (-OH) ថ្មី ដែលចាំបាច់សម្រាប់ការផលិតប៉ូលីយ៉ូល។ | ដូចជាកន្ត្រៃដែលកាត់ផ្តាច់កងបិទជិតមួយ ដើម្បីអាចយកចុងខ្សែនោះទៅចងភ្ជាប់បង្កើតជារបស់ថ្មី។ |
| Hydroxyl number (តម្លៃអ៊ីដ្រុកស៊ីល) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីទំហំនៃចំនួនក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីល (-OH) សេរីដែលមាននៅក្នុងប៉ូលីយ៉ូល គិតជាមីលីក្រាមនៃ KOH ក្នុងមួយក្រាម។ តម្លៃនេះកំណត់ថាតើប៉ូលីយ៉ូលនោះស័ក្តិសមសម្រាប់ធ្វើស្នោរឹង (តម្លៃខ្ពស់) ឬស្នោទន់បត់បែនបាន (តម្លៃទាបក្រោម ១០០)។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនរន្ធដោតព្រីភ្លើងនៅលើតួអាក្រង់ ដែលបញ្ជាក់ថាវាអាចដោតភ្ជាប់ឧបករណ៍បានច្រើនឬតិចប៉ុណ្ណា។ |
| Acid number (តម្លៃអាស៊ីត) | ជាសូចនាករវាស់បរិមាណអាស៊ីតខ្លាញ់សេរីដែលនៅសេសសល់ក្នុងផលិតផលប៉ូលីយ៉ូល។ បើពុំមានការគ្រប់គ្រងល្អ តម្លៃអាស៊ីតខ្ពស់នឹងទៅបន្ថយប្រសិទ្ធភាពរបស់កាតាលីករ និងរំខានដល់ប្រតិកម្មបង្កើតស្នោប៉ូលីយូរីថេន។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់កម្រិតកាកសំណល់ឬដីខ្សាច់ដែលមានលាយឡំក្នុងស៊ីម៉ងត៍ ដែលអាចធ្វើឱ្យសំណង់មិនសូវរឹងមាំប្រសិនបើមានបរិមាណច្រើនពេក។ |
| Primary and Secondary OH groups (ក្រុមអ៊ីដ្រុកស៊ីលបឋម និងបន្ទាប់បន្សំ) | ក្រុម OH បឋមស្ថិតនៅចុងខ្សែសង្វាក់កាបូនដែលងាយនឹងចូលរួមក្នុងប្រតិកម្មគីមី (រហ័ស និងសកម្ម) ចំណែកក្រុម OH បន្ទាប់បន្សំស្ថិតនៅកណ្តាលខ្សែសង្វាក់ ដែលមានរនាំងបាំងធ្វើឱ្យវាពិបាកធ្វើប្រតិកម្ម (យឺតជាង)។ | ក្រុមបឋមប្រៀបដូចជាទ្វារចូលខាងមុខដែលធំទូលាយងាយស្រួលដើរចូល ចំណែកក្រុមបន្ទាប់បន្សំប្រៀបដូចជាទ្វារចំហៀងដែលរាងចង្អៀតនិងពិបាកចូលជាង។ |
| Oligomerization (អូលីហ្គោម៉េរីកម្ម) | ជាប្រតិកម្មបន្ទាប់បន្សំដែលមិនចង់បាន ក្នុងអំឡុងពេលបើកកងអេប៉ុកស៊ីត ដែលម៉ូលេគុលប្រេងតូចៗចាប់ផ្តើមតភ្ជាប់គ្នាឯងបង្កើតជាម៉ូលេគុលធំៗ (Dimers) ដែលធ្វើឱ្យផលិតផលមានកម្រិតខាប់ខ្ពស់ខ្លាំង និងមានតម្លៃ OH ទាបខុសពីការរំពឹងទុក។ | ដូចជាពេលយើងកំពុងកូរម្សៅនំ ស្រាប់តែម្សៅកកដុំៗជាប់គ្នាឯង ធ្វើឱ្យខាប់ពេកនិងពិបាកចាក់ចូលពុម្ព។ |
| Polyurethane foam (ស្នោប៉ូលីយូរីថេន) | ជាប្រភេទប៉ូលីមែរដែលមានទម្រង់ជាពពុះ (Cellular plastics) កើតចេញពីប្រតិកម្មរវាងប៉ូលីយ៉ូល (Polyol) និងអ៊ីសូស៊ីយ៉ាណាត (Isocyanate) ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងឧស្សាហកម្មសម្រាប់ធ្វើពូក ខ្នើយ និងកៅអីរថយន្ត។ | ជាអេប៉ុងឬពូកទន់ៗដែលយើងគេងរាល់ថ្ងៃ ដែលផលិតចេញពីការលាយសារធាតុគីមីរាវពីរប្រភេទចូលគ្នា ហើយវាឡើងពពុះនិងរីកមាឌបង្កើតបានជារូបរាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
