បញ្ហា (The Problem)៖ ការបំបែកនិងវិភាគប្រូតេអ៊ីនចម្រុះជាធម្មតាទាមទារឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ និងមានតម្លៃថ្លៃ ដែលឧបករណ៍បញ្ឈរ (vertical gel) ធម្មតាមិនអាចវិភាគប្រូតេអ៊ីនដែលមានបន្ទុកវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមានក្នុងជែលតែមួយបានទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរចនា និងសាកល្បងឧបករណ៍បំបែកប្រូតេអ៊ីនផ្តេក (horizontal PAGE apparatus) ថ្មីមួយដែលងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងចំណាយតិច ដើម្បីបំបែកប្រូតេអ៊ីនដោយផ្អែកលើអត្រាបន្ទុកនិងម៉ាសរបស់វា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Horizontal Native PAGE (Proposed) ប្រព័ន្ធ Horizontal Native PAGE (ស្នើឡើង) |
អាចបំបែកប្រូតេអ៊ីនមានបន្ទុកអគ្គិសនីវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានក្នុងពេលតែមួយបាន។ មានតម្លៃថោកខ្លាំង (~$៤ ទៅ $៥) និងងាយស្រួលក្នុងការផលិតនិងប្រើប្រាស់។ | ទាមទារការកែសម្រួលស្តង់ដារបន្ថែមសម្រាប់ការវិភាគ ២ វិមាត្រ (2-D) ដោយសារចំណុចប្រូតេអ៊ីននៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ | ទទួលបានទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែររវាងអត្រាបន្ទុក/ម៉ាស និងចលនារបស់ប្រូតេអ៊ីនកម្រិត R²=0.951 និងបំបែកគំរូជីវសាស្រ្តស្មុគស្មាញបានច្បាស់ល្អ។ |
| Vertical PAGE System ប្រព័ន្ធ Vertical PAGE (ប្រព័ន្ធបញ្ឈរធម្មតា) |
ជាឧបករណ៍ស្តង់ដារដែលគេនិយមប្រើទូទៅ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគប្រូតេអ៊ីនមូលដ្ឋាន។ | មិនអាចវិភាគប្រូតេអ៊ីនដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនីទាំងពីរ (វិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន) ក្នុងជែលតែមួយបានទេ លុះត្រាតែមានការប្តូរប៉ូលអគ្គិសនី។ | ត្រូវបានលើកឡើងជាប្រព័ន្ធយោងដែលមានដែនកំណត់ក្នុងការវិភាគប្រូតេអ៊ីនដែលមានបន្ទុកចម្រុះក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Commercial pre-cast Horizontal PAGE (e.g., Multiphor II) ប្រព័ន្ធ Horizontal PAGE ពាណិជ្ជកម្ម (ឧទាហរណ៍៖ Multiphor II) |
ផ្តល់នូវគុណភាពបង្ហាញកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង (High resolution) និងមានលក្ខណៈស្តង់ដារពីរោងចក្រស្រាប់។ | មានតម្លៃថ្លៃខ្ពស់ និងស័ក្តិសមសម្រាប់តែការវិភាគប្រូតេអ៊ីនដែលមានជាតិអាស៊ីត (acidic proteins) ប៉ុណ្ណោះ។ | ជាប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មដែលមានដែនកំណត់ប្រភេទប្រូតេអ៊ីន និងមិនអាចប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយសម្រាប់មន្ទីរពិសោធន៍ខ្វះខាតថវិកា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបង្ហាញថាការបង្កើតឧបករណ៍នេះទាមទារធនធានតិចតួចបំផុត និងមានតម្លៃថោកខ្លាំង ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់មន្ទីរពិសោធន៍ដែលមានថវិកាមានកម្រិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាឥណ្ឌា (IIT-Guwahati) ដោយប្រើប្រាស់ប្រូតេអ៊ីនស្តង់ដារទូទៅ និងគំរូជីវសាស្រ្តសាមញ្ញ (ដូចជាបាក់តេរី E. coli និងជ័ររុក្ខជាតិ)។ ដោយសារវាជាការស្រាវជ្រាវផ្តោតលើការបង្កើតឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ វាគ្មានភាពលំអៀងទៅលើប្រជាសាស្ត្រនោះទេ ហើយលទ្ធផលអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជាដោយមិនរើសអើងទីតាំងភូមិសាស្ត្រឡើយ។
ប្រព័ន្ធនេះមានប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមខ្លាំងមែនទែនសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទដែលការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្រ្តនៅមានថវិកាមានកម្រិត។
សរុបមក នេះជាគំរូដ៏ល្អមួយក្នុងការលើកកម្ពស់ការស្រាវជ្រាវផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្រ្តនៅកម្ពុជា តាមរយៈការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បង្កើតឯងដែលមានតម្លៃថោក និងអាចធ្វើការវិភាគបានទូលំទូលាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Horizontal Native PAGE (ការបំបែកប្រូតេអ៊ីនលើជែលផ្តេកតាមបែបធម្មជាតិ) | ជាបច្ចេកទេសបំបែកប្រូតេអ៊ីនតាមបណ្តោយជែលដែលដាក់ដេកផ្តេក ដោយរក្សាទម្រង់ដើម និងបន្ទុកអគ្គិសនីធម្មជាតិរបស់ប្រូតេអ៊ីន ដើម្បីញែកវាទៅតាមទំហំម៉ាស និងអត្រាបន្ទុកអគ្គិសនី (charge/mass ratio) ដោយអាចឲ្យប្រូតេអ៊ីនទាំងបន្ទុកវិជ្ជមាននិងអវិជ្ជមានរត់ក្នុងពេលតែមួយបាន។ | ដូចជាការឲ្យមនុស្សរត់ប្រណាំងនៅលើផ្លូវរាបស្មើ ដោយអ្នកដែលមានកម្លាំងខ្លាំង (បន្ទុកអគ្គិសនីខ្ពស់) និងខ្លួនតូច (ម៉ាសស្រាល) នឹងរត់បានលឿនជាងគេ។ |
| Polyacrylamide gel (ជែលប៉ូលីអាក្រីឡាមីត) | ជាវត្ថុធាតុមានលក្ខណៈដូចចាហួយ ដែលបង្កើតឡើងដោយបណ្តាញម៉ូលេគុលតូចៗឆ្មារៗខ្វែងខ្វាត់គ្នា ប្រើសម្រាប់ធ្វើជារបាំងច្រោះ (filter) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីបំបែកម៉ូលេគុលជីវសាស្រ្តដូចជាប្រូតេអ៊ីន ឬ DNA ទៅតាមទំហំរបស់វា។ | ដូចជាសំណាញ់ត្រី ឬកញ្ច្រែងរែងម្សៅ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យវត្ថុតូចៗឆ្លងកាត់បានលឿន ចំណែកវត្ថុធំៗត្រូវជាប់ ឬឆ្លងកាត់យឺតៗ។ |
| Charge/mass ratio (អត្រាបន្ទុកនិងម៉ាស) | គឺជាកម្រិតនៃទំហំបន្ទុកអគ្គិសនីរបស់ម៉ូលេគុលមួយ ធៀបទៅនឹងទម្ងន់ឬម៉ាសរបស់វា ដែលជាកត្តាចម្បងក្នុងការកំណត់ល្បឿននៃការផ្លាស់ទីរបស់វានៅក្នុងដែនអគ្គិសនីនៃបច្ចេកទេសអេឡិចត្រូហ្វូរីស៊ីសប្រភេទ Native PAGE។ | ដូចជាកម្លាំងម៉ាស៊ីនធៀបនឹងទម្ងន់ឡាន បើឡានមានទម្ងន់ស្រាលហើយមានម៉ាស៊ីនកម្លាំងខ្លាំង វានឹងស្ទុះទៅមុខបានលឿនជាងឡានធ្ងន់។ |
| SDS-PAGE (ការបំបែកប្រូតេអ៊ីនដោយប្រើ SDS) | ជាវិធីសាស្រ្តបំបែកប្រូតេអ៊ីនដោយប្រើសារធាតុគីមីឈ្មោះ SDS ដើម្បីបំបែកទម្រង់ 3D ដើមរបស់ប្រូតេអ៊ីនឲ្យទៅជាខ្សែត្រង់ និងបំពាក់បន្ទុកអវិជ្ជមានស្មើៗគ្នា ដែលធ្វើឲ្យប្រូតេអ៊ីនត្រូវបំបែកចេញពីគ្នាដោយផ្អែកលើទម្ងន់ម៉ាសរបស់វាសុទ្ធសាធតែម្តង។ | ដូចជាការស្រាយខ្សែអំបោះដែលចងជំពាក់គ្នាឲ្យទៅជាខ្សែត្រង់ៗ រួចទាញវាប្រៀបធៀបគ្នា ដើម្បីវាស់ថាតើមួយណាវែងជាង (ធ្ងន់ជាង) ដោយមិនខ្វល់ពីរូបរាងជំពាក់ជំពិនពីមុនរបស់វាឡើយ។ |
| 2-Dimensional Gel Electrophoresis (អេឡិចត្រូហ្វូរីស៊ីស ២ វិមាត្រ) | ជាការវិភាគប្រូតេអ៊ីនដោយឆ្លងកាត់ពីរដំណាក់កាលរួមបញ្ចូលគ្នា គឺទី១ បំបែកតាមបន្ទុកអគ្គិសនី និងទី២ បំបែកតាមទម្ងន់ម៉ាស (SDS-PAGE) ដើម្បីញែកចំណុចប្រូតេអ៊ីនរាប់ពាន់ចេញពីគ្នាក្នុងល្បាយដ៏ស្មុគស្មាញឲ្យបានច្បាស់ល្អ។ | ដូចជាការតម្រៀបសិស្សក្នុងសាលា ដោយជំហានទី១ តម្រៀបអ្នកទាំងអស់តាមថ្នាក់ (កម្រិតបន្ទុកអគ្គិសនី) ហើយបន្ទាប់មកក្នុងថ្នាក់នីមួយៗតម្រៀបតាមកម្ពស់ (ទម្ងន់ម៉ាស) ដើម្បីងាយស្រួលរកសិស្សម្នាក់ៗ។ |
| Stacking gel (ជែលបង្រួមចំណុចប្រូតេអ៊ីន) | ជាស្រទាប់ជែលផ្នែកខាងលើដែលមានរន្ធធំៗ និងមានកម្រិត pH ជាក់លាក់មួយ តួនាទីរបស់វាគឺដើម្បីប្រមូលផ្តុំម៉ូលេគុលប្រូតេអ៊ីនទាំងអស់ឲ្យមកស្ថិតនៅជាបន្ទាត់ស្មើគ្នាមួយ និងបង្រួមចំណុចប្រូតេអ៊ីនឲ្យតូច មុននឹងពួកវាចូលទៅកាន់ស្រទាប់បំបែក (Resolving gel)។ | ដូចជាការឲ្យកីឡាកររត់ប្រណាំងទាំងអស់មកឈរតម្រៀបជួរគ្នានៅខ្សែបន្ទាត់ចាប់ផ្តើមតែមួយ មុនពេលផ្លុំកញ្ចែឲ្យចាប់ផ្តើមរត់ប្រណាំង។ |
| Isoelectric focusing (ការប្រមូលផ្តុំតាមចំណុចអ៊ីសូអគ្គិសនី / pI) | ជាបច្ចេកទេសញែកប្រូតេអ៊ីនដោយរុញវាឲ្យផ្លាស់ទីតាមជម្រាល pH នៃជែល រហូតដល់ប្រូតេអ៊ីននោះទៅដល់ចំណុចមួយដែលវាគ្មានបន្ទុកអគ្គិសនីសរុប (Net charge ស្មើសូន្យ) ដែលហៅថា Isoelectric point ធ្វើឲ្យវាឈប់ផ្លាស់ទី។ | ដូចជាការដើរស្វែងរកសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ខ្លួនឯង បើកន្លែងណាត្រជាក់ពេក ឬក្តៅពេក អ្នកនឹងបន្តដើរ រហូតដល់រកឃើញកន្លែងដែលមានកម្តៅល្មមទើបអ្នកឈប់នៅស្ងៀមទីនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
