Original Title: Activation of inflammatory cytokines and oxidative stress of horse immune response after cobra venom immunization for therapeutic antivenom production
Source: doi.org/10.34044/j.anres.2023.57.1.14
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការធ្វើឱ្យសកម្មនូវស៊ីតូគីនរលាក និងស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្មនៃការឆ្លើយតបប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់សេះបន្ទាប់ពីការចាក់ថ្នាំបង្ការពិសពស់វែកសម្រាប់ការផលិតថ្នាំបន្សាបពិស

ចំណងជើងដើម៖ Activation of inflammatory cytokines and oxidative stress of horse immune response after cobra venom immunization for therapeutic antivenom production

អ្នកនិពន្ធ៖ Sunutcha Suntrarachun (Queen Saovabha Memorial Institute, Thai Red Cross Society), Kanyanat Promruangreang (Queen Saovabha Memorial Institute, Thai Red Cross Society), Suchitra Khunsap (Queen Saovabha Memorial Institute, Thai Red Cross Society), Surasak Akesowan (Queen Saovabha Memorial Institute, Thai Red Cross Society)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2023 Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Veterinary Immunology

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតថ្នាំបន្សាបពិសពស់ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ដោយសារសេះជាច្រើនដែលប្រើសម្រាប់ផលិតថ្នាំបន្សាបមានការឆ្លើយតបអង់ទីគ័រទាប (Low antibody titer) ឬគ្មានការឆ្លើយតប (Non-response)។ ដូច្នេះ ការស្វែងរកសូចនាករជីវសាស្ត្រដើម្បិទស្សន៍ទាយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំគឺមានភាពចាំបាច់។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានវាយតម្លៃការបញ្ចេញស៊ីតូគីនរលាក និងកម្រិតស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្មនៅក្នុងសេះចំនួន ២០ ក្បាល ដែលត្រូវបានបែងចែកជា ៣ ក្រុម ក្រោយពីទទួលបានការចាក់ថ្នាំបង្ការរំលឹកដោយប្រើពិសពស់វែក។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
SYBR Green real-time RT-PCR for Cytokine mRNA (IL-4, IL-10)
ការប្រើប្រាស់ SYBR Green real-time RT-PCR សម្រាប់វាស់ស្ទង់កន្សោម mRNA នៃស៊ីតូគីន (IL-4, IL-10)		 ផ្តល់ព័ត៌មានលឿន (ចាប់ពីថ្ងៃទី៣) អំពីការឆ្លើយតបប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ មុនពេលអង់ទីគ័រកើនឡើង។ ចំណាយពេលវិភាគតិច (ប្រហែល ២ ម៉ោង) និងមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់។ ទាមទារឧបករណ៍ទំនើប (ម៉ាស៊ីន Real-time PCR) និងបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការចម្រាញ់ RNA ។ មានថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការខ្ពស់បើធៀបនឹងវិភាគជីវគីមីធម្មតា។ កម្រិតកន្សោមហ្សែន IL-4 និង IL-10 កើនឡើងខ្លាំងនៅថ្ងៃទី៣ និងទី៧ ចំពោះសេះដែលមានការឆ្លើយតបបង្កើតអង់ទីគ័រខ្ពស់និងទាប។
Biochemical Assays for Oxidative Stress Markers (MDA, GSH, CAT, SOD)
ការវិភាគជីវគីមីសម្រាប់សូចនាករស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម (MDA, GSH, CAT, SOD)		 ជាវិធីសាស្ត្រងាយស្រួល និងចំណាយតិចជាង PCR ក្នុងការតាមដានកម្រិតស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្មនៅក្នុងផ្លាស្មាសត្វសេះ។ មិនសូវមានភាពជាក់លាក់ (Specific) ចំពោះប្រព័ន្ធភាពស៊ាំដូចស៊ីតូគីនទេ ព្រោះស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្មអាចបណ្តាលមកពីកត្តាផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។ សូចនាករ MDA, GSH, CAT និង SOD កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅថ្ងៃទី ៣ ទៅ ៧ ក្រោយចាក់រំលឹក ក្នុងក្រុមសេះដែលមានអង់ទីគ័រខ្ពស់និងទាប។
ELISA (Enzyme-linked immunosorbent assay)
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស ELISA ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការឆ្លើយតបរបស់អង់ទីគ័រ		 ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលគេទទួលស្គាល់ជាសកល សម្រាប់វាយតម្លៃកម្រិតអង់ទីគ័រ (Antibody titer) ដោយផ្ទាល់ដើម្បីផលិតថ្នាំបន្សាប។ ត្រូវការពេលវេលាយូរដើម្បីឃើញការកើនឡើងច្បាស់លាស់ (កើនឡើងខ្លាំងនៅថ្ងៃទី១៤) ដូច្នេះមិនអាចប្រើជាសូចនាករព្យាករណ៍ភ្លាមៗបានទេ។ កម្រិតអង់ទីគ័រចាប់ផ្តើមកើនឡើងនៅថ្ងៃទី៧ និងឡើងដល់កម្រិតកំពូលនៅថ្ងៃទី១៤ ក្រោយការចាក់ថ្នាំបង្ការរំលឹកដោយប្រើពិសពស់វែក។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ ពិសេសផ្នែកជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុល ឧបករណ៍វិភាគជីវគីមី និងសត្វពិសោធន៍ (សេះ និងកណ្តុរ)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (វិទ្យាស្ថាន Queen Saovabha Memorial Institute) ដោយប្រើប្រាស់សេះតែ ២០ ក្បាលប៉ុណ្ណោះ ហើយក្រុមសេះដែលគ្មានការឆ្លើយតប (Non-response) មានត្រឹមតែ ២ ក្បាល ដែលអាចធ្វើឱ្យមានលម្អៀងខាងស្ថិតិ (High standard error)។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ ពូជពស់ (ពិសេសពស់វែក Naja naja ឬ Naja kaouthia) និងបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈពាក់ព័ន្ធនឹងសត្វពស់ចឹកស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសថៃ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការតាមដានសូចនាករជីវសាស្ត្រទាំងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យផលិតថ្នាំបន្សាបពិសសត្វ និងការស្រាវជ្រាវផ្នែកបសុពេទ្យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ការប្រើប្រាស់សូចនាករ IL-4, IL-10 និងស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម ជាឧបករណ៍ព្យាករណ៍ នឹងជួយសន្សំសំចៃពេលវេលា ថវិកា និងកាត់បន្ថយចំនួនសត្វពិសោធន៍ ឆ្ពោះទៅរកការផលិតថ្នាំបន្សាបពិសដែលមានគុណភាពខ្ពស់ឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការក្នុងស្រុកនិងតំបន់។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភាពស៊ាំសាស្ត្រសត្វ និងការពុលសត្វ (Veterinary Immunology & Toxinology): ស្វែងយល់ពីតួនាទីរបស់កោសិកា T-cell, B-cell និងយន្តការនៃការបញ្ចេញស៊ីតូគីនរលាក (ដូចជា IL-4, IL-10) រួមទាំងឥទ្ធិពលនៃពិសពស់ ដោយប្រើប្រាស់ឯកសារបោះពុម្ពផ្សាយឥតគិតថ្លៃពី PubMed Central ឬវគ្គសិក្សាតាមប្រព័ន្ធ Coursera។
  2. អនុវត្តបច្ចេកទេសជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុល (Molecular Biology Techniques): ហ្វឹកហាត់ការចម្រាញ់ RNA (RNA extraction) និងការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន Real-time PCR ដោយចាប់ផ្តើមសាកល្បងជាមួយ SYBR Green kits នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សាកលវិទ្យាល័យ ដើម្បីវាស់ស្ទង់កន្សោមហ្សែន (Gene expression)។
  3. ស្វែងយល់ពីបច្ចេកទេសវិភាគជីវគីមី (Biochemical Assays): រៀនអនុវត្តការវាស់ស្ទង់សូចនាករស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម (Oxidative stress markers) ដូចជា MDA, GSH, CAT និង SOD តាមរយៈវិធីសាស្ត្រ Spectrophotometry និង Colorimetry ដែលមិនត្រូវការចំណាយច្រើន។
  4. វិភាគទិន្នន័យជីវស្ថិតិ (Biostatistics Analysis): ប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដូចជា IBM SPSS ឬ R Studio ដើម្បីធ្វើការវិភាគទិន្នន័យ (Two-way ANOVA និង Tukey's test) ក្នុងការប្រៀបធៀបអថេររវាងក្រុមសត្វ និងពេលវេលាខុសៗគ្នា។
  5. អនុវត្តផ្ទាល់លើបច្ចេកទេស ELISA និងការស្រាវជ្រាវរួមគ្នា: ស្វែងរកឱកាសហាត់ការ ឬធ្វើការស្រាវជ្រាវរួមគ្នាជាមួយស្ថាប័នដូចជា Institut Pasteur du Cambodge ដើម្បីអនុវត្តផ្ទាល់លើការតាមដានកម្រិតអង់ទីគ័រ (Antibody titer) ដោយប្រើបច្ចេកទេស ELISA សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យថ្នាំបន្សាបពិស។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Cytokines (ស៊ីតូគីន) ស៊ីតូគីនគឺជាប្រូតេអ៊ីនតូចៗដែលដើរតួជាអ្នកនាំសាររវាងកោសិកានៅក្នុងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ដើម្បីបញ្ជាឱ្យរាងកាយបង្កើតប្រតិកម្មតបតនឹងការបង្ករោគ ឬសារធាតុពុល។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេតាមដានស៊ីតូគីន IL-4 និង IL-10។ វាប្រៀបដូចជាវិទ្យុទាក់ទងដែលទាហាន (កោសិកាភាពស៊ាំ) ប្រើប្រាស់ដើម្បីហៅកងកម្លាំងជំនួយពេលមានសត្រូវឈ្លានពាន។
Oxidative stress (ស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម) វាគឺជាវិបត្តិអតុល្យភាពរវាងរ៉ាឌីកាល់សេរី (សារធាតុបំផ្លាញកោសិកា) និងអង់ទីអុកស៊ីដង់ (សារធាតុការពារ) នៅក្នុងរាងកាយ ដែលធ្វើឱ្យកោសិការងការខូចខាតបន្ទាប់ពីរាងកាយទទួលរងឥទ្ធិពលពីជាតិពុល។ វាប្រៀបដូចជាការដែលដែកត្រូវច្រេះស៊ីនៅពេលដែលគ្មានថ្នាំលាបការពារគ្រប់គ្រាន់។
Antivenom (ថ្នាំបន្សាបពិស) វាគឺជាថ្នាំដែលផលិតឡើងដោយចម្រាញ់យកអង់ទីគ័រពីឈាមសត្វ (ដូចជាសត្វសេះ) ដែលត្រូវបានចាក់ពិសពស់ក្នុងបរិមាណតិចតួច ដើម្បីទាញយកអង់ទីគ័រនោះទៅសង្គ្រោះមនុស្សដែលត្រូវពស់ចឹក។ វាប្រៀបដូចជាកងទ័ពជំនួយដែលយើងចាក់បញ្ចូលទៅក្នុងរាងកាយ ដើម្បីជួយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជាតិពុលដោយផ្ទាល់។
Antibody titer (កម្រិតអង់ទីគ័រ) វាជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណនៃអង់ទីគ័រ (ប្រូតេអ៊ីនការពារទប់ទល់នឹងមេរោគឬជាតិពុល) នៅក្នុងឈាម ដែលបញ្ជាក់ថាតើសត្វសេះនោះអាចផលិតថ្នាំបន្សាបពិសមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា។ វាប្រៀបដូចជាការរាប់ចំនួនគ្រាប់រំសេវដែលរាងកាយបានផលិតទុកសម្រាប់ត្រៀមប្រយុទ្ធជាមួយសត្រូវ។
SYBR Green real-time RT-PCR (បច្ចេកទេស SYBR Green RT-PCR) វាជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ម៉ូលេគុល ដែលប្រើសារធាតុពណ៌បញ្ចេញពន្លឺដើម្បីថតចម្លង តាមដាន និងវាស់ស្ទង់ការបញ្ចេញហ្សែន (mRNA) របស់កោសិកាភាពស៊ាំក្នុងពេលជាក់ស្តែងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ វាប្រៀបដូចជាឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាពន្លឺ ដែលកាន់តែភ្លឺខ្លាំង មានន័យថាយើងកាន់តែរកឃើញគោលដៅច្រើន។
Malondialdehyde (ម៉ាឡុងឌីអាល់ដេអ៊ីត / MDA) វាគឺជាសារធាតុដែលសល់ពីការខូចខាតជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងកោសិកា (Lipid peroxidation) ហើយត្រូវបានគេប្រើជាសូចនាករដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការខូចខាតដោយសារស្ត្រេសអុកស៊ីតកម្ម។ វាប្រៀបដូចជាផ្សែងដែលនៅសេសសល់ក្រោយពេលមានអគ្គីភ័យ ដែលបញ្ជាក់ពីទំហំនៃការឆេះបំផ្លាញ។
Enzyme-linked immunosorbent assay (បច្ចេកទេសអេលីសា / ELISA) វាជាវិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតអង់ទីគ័រនៅក្នុងប្លាស្មាឈាមរបស់សត្វសេះ ថាតើវាមានសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងពិសពស់កម្រិតណា។ វាប្រៀបដូចជាការប្រើក្រដាសតេស្តដើម្បីស្វែងរកវត្តមាន និងវាស់បរិមាណនៃសារធាតុណាមួយក្នុងទឹក។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖