Original Title: Comparative antioxidative and hypocholesteremic properties of copper sulphate and copper nanoparticles supplemented in diet of broiler chickens
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

លក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុលប្រៀបធៀបនៃស៊ុលហ្វាតទង់ដែង និងភាគល្អិតណាណូទង់ដែងដែលត្រូវបានបន្ថែមក្នុងរបបអាហារមាន់សាច់

ចំណងជើងដើម៖ Comparative antioxidative and hypocholesteremic properties of copper sulphate and copper nanoparticles supplemented in diet of broiler chickens

អ្នកនិពន្ធ៖ A.A. Ayoola, A.O. Yusuf, O.B. Olatunbosun, O.A. Okanlawon, D.Q. Yinusa

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2021 Thai Journal of Agricultural Science

វិស័យសិក្សា៖ Animal Science

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម និងកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលខ្ពស់នៅក្នុងមាន់សាច់ ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ទង់ដែងធម្មតា និងទង់ដែងប្រភេទណាណូក្នុងរបបអាហារ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងរយៈពេល ៤៩ ថ្ងៃ លើកូនមាន់សាច់ចំនួន ១៤៤ ក្បាល ដោយបែងចែកជា ៤ ក្រុមដើម្បីធ្វើតេស្តកម្រិត និងប្រភេទផ្សេងៗគ្នានៃសារធាតុទង់ដែងនៅក្នុងចំណី។

ការបន្ថែមស៊ុលហ្វាតទង់ដែង (Copper Sulphate Supplementation)
ការបន្ថែមភាគល្អិតណាណូទង់ដែង (Copper Nanoparticles Supplementation)
ការវិភាគសូចនាករជីវសាស្ត្រនៃភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម (Oxidative Stress Biomarkers Analysis)
ការវាស់វែងកម្រិតជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម និងសាច់ (Blood and Meat Lipid Profile Measurement)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការបន្ថែមសារធាតុទង់ដែងទាំងពីរប្រភេទជួយកាត់បន្ថយសូចនាករភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម និងបន្ថយកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ (LDL) នៅក្នុងឈាមរបស់មាន់សាច់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ភាគល្អិតណាណូទង់ដែង (Cu-NP) ក្នុងកម្រិត ២៧៥ ppm បានបង្កើនកម្រិតអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម Superoxide Dismutase (SOD) ដល់ ០.៧៣ U/L។
ការប្រើប្រាស់ភាគល្អិតណាណូទង់ដែងកម្រិត ២២៥ ppm មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងគេក្នុងការកាត់បន្ថយកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល LDL នៅក្នុងសាច់មាន់ បើធៀបនឹងក្រុមស៊ុលហ្វាតទង់ដែង ២៥០ ppm។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control Diet (No Copper Supplementation) របបអាហារធម្មតា (មិនមានបន្ថែមទង់ដែង)	មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុរ៉ែទង់ដែង។ មិនមានហានិភ័យនៃការពុលទង់ដែង។	សត្វងាយរងគ្រោះពីភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម។ កម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ (LDL) នៅក្នុងសាច់ និងឈាមមានកម្រិតខ្ពស់។	កម្រិត LDL ក្នុងសាច់ខ្ពស់បំផុត (៣៧.៣៥ mg/dL) និងអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មមានកម្រិតទាប។
250 ppm Copper Sulphate (CuSO4) ការបន្ថែមស៊ុលហ្វាតទង់ដែង ២៥០ ppm	ជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម និងបន្ថយ LDL ក្នុងឈាមបានល្អ។ ជាសារធាតុដែលមានតម្លៃថោក និងងាយស្រួលរកទិញនៅលើទីផ្សារ។	ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុលក្នុងសាច់នៅមានកម្រិត បើធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ភាគល្អិតណាណូ។	បង្កើនអង់ស៊ីម GSH-Px ដល់ ៨.២៥ U/L ប៉ុន្តែអាចបញ្ចុះ LDL ក្នុងសាច់បានត្រឹម ៣១.៥០ mg/dL ប៉ុណ្ណោះ។
225 ppm Copper Nanoparticles (Cu-NP) ការបន្ថែមភាគល្អិតណាណូទង់ដែង ២២៥ ppm	ងាយស្រូបយកដោយរាងកាយសត្វ។ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុលអាក្រក់ទាំងក្នុងឈាម និងក្នុងសាច់ ដែលជួយឱ្យសាច់មានគុណភាពល្អសម្រាប់សុខភាព។	ភាគល្អិតណាណូអាចមានតម្លៃថ្លៃជាងទង់ដែងធម្មតា និងតម្រូវឱ្យមានការថ្លឹងវាស់វែងច្បាស់លាស់ដើម្បីចៀសវាងការពុល។	កាត់បន្ថយ LDL ក្នុងសាច់បានល្អបំផុត (មកត្រឹម ២១.៧០ mg/dL) និងបង្កើនប៊ីលីរុយប៊ីនសរុបជួយប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម។
275 ppm Copper Nanoparticles (Cu-NP) ការបន្ថែមភាគល្អិតណាណូទង់ដែង ២៧៥ ppm	ជួយជំរុញអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម Superoxide Dismutase (SOD) ឱ្យកើនឡើងខ្ពស់បំផុត ដែលការពារកោសិការបស់សត្វបានយ៉ាងល្អ។	បរិមាណលើសលុបពេកមិនជួយកាត់បន្ថយ LDL ក្នុងសាច់បន្ថែមទៀតទេ ហើយអាចជាការខ្ជះខ្ជាយធនធានបន្តិច។	អង់ស៊ីម SOD កើនឡើងខ្ពស់ដល់ ០.៧៣០ U/L តែ LDL ក្នុងសាច់នៅកម្រិត ៣៦.១៥ mg/dL វិញ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ តម្លៃនៃធនធានជាក់លាក់មិនត្រូវបានរៀបរាប់លម្អិតនៅក្នុងឯកសារនោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តតម្រូវឱ្យមានសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ កូនមាន់ និងសារធាតុចិញ្ចឹមពិសេស។

Test Ingredients: ម្សៅស៊ុលហ្វាតទង់ដែង និងភាគល្អិតណាណូទង់ដែង (ត្រូវទិញពីអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន) ព្រមទាំងចំណីមាន់សាច់ពាណិជ្ជកម្ម។
Animals: កូនមាន់សាច់ពូជ Arbor Acres ចំនួន ១៤៤ ក្បាល សម្រាប់រយៈពេលពិសោធន៍ ៤៩ ថ្ងៃ។
Laboratory Equipment: ឧបករណ៍បូមឈាម, ដបផ្ទុកឈាមគ្មានមេរោគ, ឧបករណ៍ Ransel kit និងម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺ Colorimetric Reflectance Spectrophotometer សម្រាប់វិភាគកូឡេស្តេរ៉ុល។
Software: កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ SPSS (IBM Corporation) សម្រាប់ធ្វើការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ (ANOVA)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់វាលស្មៅ (savannah) នៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅ (ប្រហែល ៣៤.៧ អង្សាសេ) ដោយប្រើប្រាស់ពូជមាន់ Arbor Acres។ កត្តាអាកាសធាតុនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងអាកាសធាតុរដូវប្រាំងនៅកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការកាត់បន្ថយភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម (Heat Stress) មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងបរិបទកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់សាច់នៅកម្ពុជា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ការប្រើប្រាស់ភាគល្អិតណាណូទង់ដែងជាអាហារបំប៉ននេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពសាច់មាន់ និងសុខភាពសត្វនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។

កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់សាច់ពាណិជ្ជកម្ម (Commercial Broiler Farms, e.g., CP Cambodia): អាចអនុវត្តការលាយបន្ថែមភាគល្អិតណាណូទង់ដែង (កម្រិត ២២៥ ppm) ទៅក្នុងចំណី ដើម្បីផលិត 'សាច់មាន់កូឡេស្តេរ៉ុលទាប' ដែលអាចលក់បានតម្លៃខ្ពស់ (Premium price) សម្រាប់អតិថិជនគិតគូរពីសុខភាពនៅទីក្រុងភ្នំពេញ និងតាមផ្សារទំនើបនានា។
រោងចក្រផលិតចំណីសត្វ (Animal Feed Manufacturers): រោងចក្រផលិតចំណីសត្វក្នុងស្រុក អាចធ្វើការស្រាវជ្រាវកែច្នៃរូបមន្តចំណី ដោយប្តូរពីការប្រើទង់ដែងធម្មតា មកប្រើណាណូទង់ដែង ដើម្បីជួយកសិករកាត់បន្ថយអត្រាឈឺឬស្លាប់របស់មាន់ដោយសារភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្មនៅរដូវក្ដៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
វិទ្យាស្ថានជាតិស្រាវជ្រាវសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ (NAHPRI): អាចយកលទ្ធផលនេះធ្វើជាមូលដ្ឋាន ដើម្បីសាកល្បងបន្តលើពូជមាន់ស្រុកកម្ពុជា (មាន់ស្រែ) ថាតើបច្ចេកវិទ្យាណាណូនេះមានប្រសិទ្ធភាពជួយជំរុញការលូតលាស់ និងគុណភាពសាច់ដូចគ្នាទៅនឹងមាន់សាច់ពូជបរទេសដែរឬទេ។

សរុបមក ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាណូទង់ដែង មិនត្រឹមតែជួយឱ្យកសិករកម្ពុជាអាចផលិតសាច់មាន់ដែលមានស្តង់ដារសុខភាពខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយបង្កើនភាពធន់របស់សត្វចំពោះអាកាសធាតុក្តៅទៀតផង។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះពីអាហារូបត្ថម្ភ និងណាណូបច្ចេកវិទ្យា: ធ្វើការស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅអំពីការស្រូបយកសារធាតុទង់ដែងនៅក្នុងខ្លួនសត្វបក្សី និងយន្តការរបស់ភាគល្អិតណាណូ ដោយប្រើប្រាស់ Google Scholar ឬ ResearchGate ដើម្បីស្វែងរកអត្ថបទស្រាវជ្រាវបន្ថែមដែលពាក់ព័ន្ធ។
ស្វែងរកប្រភពផ្គត់ផ្គង់ និងពិនិត្យស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណី: ស្វែងរកអ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងតំបន់ដែលមានលក់ Copper Nanoparticles (Cu-NP) ព្រមទាំងពិគ្រោះជាមួយការណែនាំរបស់ Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries (MAFF) ទាក់ទងនឹងកម្រិតអនុញ្ញាតនៃលោហៈធ្ងន់នៅក្នុងចំណីសត្វដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។
រៀបចំគម្រោងសាកល្បងខ្នាតតូច (Pilot Trial): រៀបចំការសាកល្បងលើកូនមាន់សាច់ចំនួនប្រមាណ ៥០ ទៅ ១០០ ក្បាល ដោយលាយ Cu-NP ២២៥ ppm ក្នុងចំណី។ កត់ត្រាអត្រាលូតលាស់ អត្រាស្លាប់ និង FCR (Feed Conversion Ratio) ដោយប្រើប្រាស់ Microsoft Excel ប្រចាំថ្ងៃ។
វិភាគគុណភាពសាច់ និងឈាម (Lab Analysis): សហការជាមួយមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងស្រុក ដូចជា Pasteur Institute of Cambodia ឬមន្ទីរពិសោធន៍សាកលវិទ្យាល័យ ដើម្បីយកគំរូសាច់ និងឈាមទៅធ្វើតេស្តរកកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល LDL និងអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ដោយប្រើម៉ាស៊ីន Spectrophotometer។
វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម (Economic ROI): ធ្វើការប្រៀបធៀបគណនេយ្យរវាងតម្លៃដើមដែលកើនឡើងដោយសារការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាណូ ជាមួយនឹងតម្លៃលក់ទីផ្សារនៃ "សាច់មាន់កូឡេស្តេរ៉ុលទាប" (Premium low-cholesterol meat) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើការវិនិយោគនេះចំណេញកម្រិតណាសម្រាប់កសិដ្ឋានពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជា។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Hypocholesteremic properties (លក្ខណៈសម្បត្តិបញ្ចុះកូឡេស្តេរ៉ុល)	សមត្ថភាពរបស់សារធាតុណាមួយ (ដូចជារ៉ែទង់ដែង) ក្នុងការជួយកាត់បន្ថយកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលនៅក្នុងឈាម ឬសាច់របស់សត្វ តាមរយៈការរារាំងដំណើរការផលិតកូឡេស្តេរ៉ុលនៅក្នុងរាងកាយ។	ដូចជាភ្នាក់ងារបោសសម្អាតដែលជួយកាត់បន្ថយជាតិខ្លាញ់កកស្ទះនៅក្នុងបំពង់ទឹក ដើម្បីឱ្យទឹកហូរបានស្រួល។
Oxidative stress (ភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម)	ស្ថានភាពអតុល្យភាពនៅក្នុងរាងកាយរវាងរ៉ាឌីកាល់សេរី (សារធាតុបំផ្លាញកោសិកា) និងប្រព័ន្ធប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ដែលបណ្តាលឱ្យកោសិកា និងសាច់ដុំរបស់សត្វរងការខូចខាត ជាពិសេសនៅពេលសត្វមានការលូតលាស់លឿនពេក ឬប្រឈមនឹងអាកាសធាតុក្តៅ។	ដូចជាដែកដែលត្រូវច្រេះស៊ីនៅពេលទុកចោលហាលភ្លៀងហាលខ្យល់ដោយគ្មានថ្នាំលាបការពារ។
Copper nanoparticles / Cu-NP (ភាគល្អិតណាណូទង់ដែង)	លោហៈទង់ដែងដែលត្រូវបានបំបែកទៅជាទំហំតូចបំផុត (កម្រិតណាណូ) ដែលធ្វើឱ្យវាមានផ្ទៃសកម្មធំជាងមុន ងាយស្រួលជ្រាបចូលទៅក្នុងពោះវៀននិងកោសិការបស់សត្វ និងមានប្រសិទ្ធភាពស្រូបយកខ្ពស់ជាងទង់ដែងធម្មតា។	ដូចជាការកិនស្ករដុំឱ្យទៅជាស្ករម៉ដ្ឋ ដើម្បីឱ្យវារលាយក្នុងទឹកបានលឿន និងសព្វល្អជាងមុន។
Superoxide dismutase / SOD (អង់ស៊ីមស៊ុបពែរអុកស៊ីតឌីស្មុយតាស)	ជាអង់ស៊ីមប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងរាងកាយ ដែលដើរតួជាខ្សែការពារទីមួយក្នុងការបំប្លែងរ៉ាឌីកាល់សេរីដ៏គ្រោះថ្នាក់ឱ្យទៅជាសារធាតុដែលមិនសូវគ្រោះថ្នាក់ (អ៊ីដ្រូសែនពែរអុកស៊ីត និងអុកស៊ីសែន) ដើម្បីការពារកោសិកា។	ដូចជាអ្នកពន្លត់អគ្គិភ័យដែលប្រញាប់ទៅបាញ់ទឹកពន្លត់ភ្លើងភ្លាមៗ មុនពេលវាឆាបឆេះរាលដាលដល់ផ្ទះជិតខាង។
Glutathione peroxidase / GSH-Px (អង់ស៊ីមគ្លុយតាស៊ីយ៉ូនពែរអុកស៊ីដាស)	ជាអង់ស៊ីមដែលធ្វើការបន្តពី SOD ក្នុងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹងអុកស៊ីតកម្ម ដោយបំប្លែងសារធាតុអ៊ីដ្រូសែនពែរអុកស៊ីតទៅជាទឹក ដែលជួយការពារកុំឱ្យជាតិខ្លាញ់ក្នុងកោសិការងការខូចខាត។	ដូចជាក្រុមសម្អាតដែលមកជូតទឹកនិងប្រមូលកម្ទេចកំទីចេញ ក្រោយពេលអ្នកពន្លត់អគ្គិភ័យបាញ់ទឹកពន្លត់ភ្លើងរួច។
Low-density lipoprotein / LDL (លីប៉ូប្រូតេអ៊ីនដង់ស៊ីតេទាប ឬ កូឡេស្តេរ៉ុលអាក្រក់)	ជាប្រភេទម៉ូលេគុលដែលដឹកនាំកូឡេស្តេរ៉ុលទៅកាន់កោសិកា ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាមានកម្រិតខ្ពស់ពេក វាអាចកកកុញតាមជញ្ជាំងសរសៃឈាម និងក្នុងសាច់សត្វ ដែលធ្វើឱ្យគុណភាពសាច់ធ្លាក់ចុះ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ។	ដូចជារថយន្តដឹកសំរាមដែលធ្វើឱ្យជ្រុះសំរាមរាយប៉ាយតាមដងផ្លូវ ដែលយូរៗទៅធ្វើឱ្យស្ទះចរាចរណ៍។
Reactive oxygen species / ROS (ប្រភេទអុកស៊ីសែនដែលមានប្រតិកម្មខ្ពស់)	ម៉ូលេគុលអុកស៊ីសែនដែលមិនមានស្ថិរភាព និងមានប្រតិកម្មខ្លាំង ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលទ្ធផលបន្ទាប់បន្សំនៃការរំលាយអាហារក្នុងរាងកាយ។ បើមានច្រើនលើសលប់ វាមានសភាពពុល និងបំផ្លាញ DNA ក៏ដូចជាប្រូតេអ៊ីនរបស់កោសិកា។	ដូចជាផ្កាភ្លើងដែលខ្ទាតចេញពីចង្ក្រាន ដែលអាចឆាបឆេះរបស់របរជុំវិញបើសិនជាគ្មានគម្របការពារ។
Hard corona proteins (ប្រូតេអ៊ីនកូរ៉ូណារឹង)	ជាស្រទាប់ប្រូតេអ៊ីនក្នុងឈាម (ឧទាហរណ៍ដូចជាអាល់ប៊ុយមីន) ដែលចូលទៅតោងជាប់យ៉ាងរឹងមាំផ្ទាល់ទៅនឹងផ្ទៃនៃភាគល្អិតណាណូ នៅពេលភាគល្អិតទាំងនោះចូលទៅក្នុងឈាម ដែលប្រតិកម្មនេះធ្វើឱ្យកម្រិតអាល់ប៊ុយមីនសេរីនៅក្នុងឈាមថយចុះ។	ដូចជាមេដែកដែលទើបតែទម្លាក់ចូលក្នុងខ្សាច់ ហើយស្រូបយកកម្ទេចដែកតូចៗមកតោងជាប់ជុំវិញខ្លួនវាយ៉ាងណែន។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖