បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកជម្រើសឥន្ធនៈស្អាតដែលគ្មានកាបូន ដើម្បីជំនួសឥន្ធនៈផូស៊ីល ដោយធ្វើការបំប្លែងជីវសាស្ត្រនៃឧស្ម័នសំយោគ (CO) ទៅជាឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែនដោយប្រើប្រាស់បាក់តេរី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ប្រតិកម្មជីវសាស្ត្របន្តបន្ទាប់ (Continuous bioreactor) ដើម្បីបំប្លែងឧស្ម័នសំយោគដោយប្រើបាក់តេរីធ្វើរស្មីសំយោគអានអេរ៉ូប៊ីក Rhodospirillum rubrum។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Continuous Biological Fermentation (Rhodospirillum rubrum) ការធ្វើមេជីវសាស្ត្រជាបន្តបន្ទាប់ដោយបាក់តេរី Rhodospirillum rubrum |
ដំណើរការនៅសីតុណ្ហភាព និងសម្ពាធមជ្ឈដ្ឋានធម្មតា ចំណាយថាមពលតិច និងមានភាពធន់នឹងការពុលកាតាលីករខ្ពស់។ ការប្រើប្រាស់បាក់តេរីមានលក្ខណៈជាក់លាក់ និងផ្តល់ទិន្នផលល្អសម្រាប់ការបំប្លែងឧស្ម័ន CO ទៅជាអ៊ីដ្រូសែន។ | ដំណើរការជីវសាស្ត្រជាទូទៅមានភាពយឺតជាងប្រតិកម្មគីមី តម្រូវឱ្យមានការគ្រប់គ្រងពន្លឺ (Light intensity) ជាប្រចាំ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើល្បឿនកូរដើម្បីបំបែកឧស្ម័នចូលទៅក្នុងរាវ។ | ទិន្នផលអ៊ីដ្រូសែន ០.៦៥ mmol H2/mmol CO នៅល្បឿនកូរ ៥០០ rpm និងអាចផលិតបាន ៧.២ mmol/h ក្នុងអត្រាលំហូរ ០.៦៥ ml/min។ |
| Conventional Fischer-Tropsch (FT) Synthesis ការសំយោគ Fischer-Tropsch (FT) បែបបុរាណ |
ជាបច្ចេកវិទ្យាដែលមានភាពចាស់ទុំ ដំណើរការលឿន និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័នខ្នាតធំ។ | តម្រូវឱ្យប្រើប្រាស់សីតុណ្ហភាព និងសម្ពាធខ្ពស់ខ្លាំង ដែលទាមទារការចំណាយដើមទុន និងថាមពលខ្ពស់ (មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់រោងចក្រខ្នាតតូច)។ | ជាជម្រើសកាតាលីករគីមីស្តង់ដារដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារ ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រៀបធៀប (មិនមានទិន្នន័យផលិតកម្មជាក់លាក់ក្នុងឯកសារនេះទេ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវគីមីកម្រិតខ្ពស់ និងការផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័ន និងពន្លឺយ៉ាងជាក់លាក់ជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងបរិយាកាសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយប្រើប្រាស់ឧស្ម័នសំយោគដែលត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងកម្រិតស្តង់ដារ (Pure Syngas) និងពូជបាក់តេរីស្តង់ដារពី ATCC។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តជាក់ស្តែងអាចជួបបញ្ហាប្រឈម ដោយសារតែឧស្ម័នសំយោគដែលបានមកពីកាកសំណល់កសិកម្មផ្ទាល់ អាចមានសមាសភាពមិនថេរ និងមានផ្ទុកសារធាតុពុលផ្សេងៗដែលអាចរារាំងការលូតលាស់របស់បាក់តេរី។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការបំប្លែងកាកសំណល់ជីវម៉ាស់ទៅជាថាមពលស្អាត (អ៊ីដ្រូសែន) ជាជាងការដុតចោលដោយឥតប្រយោជន៍។
ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យានេះតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើមន្ទីរពិសោធន៍ និងអ្នកជំនាញក៏ដោយ វាគឺជាដំណោះស្រាយរយៈពេលវែងដ៏ប្រសើរមួយ ក្នុងការប្រែក្លាយកសិ-សំណល់នៅកម្ពុជា ទៅជាថាមពលអ៊ីដ្រូសែនដែលអាចកើតឡើងវិញបាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Continuous fermentation (ការធ្វើមេជាបន្តបន្ទាប់) | ជាដំណើរការចិញ្ចឹមបាក់តេរីនៅក្នុងឧបករណ៍ប្រតិកម្ម ដែលសារធាតុចិញ្ចឹមថ្មីត្រូវបានបញ្ចូលជានិច្ច ហើយផលិតផលនិងកាកសំណល់ត្រូវបានទាញចេញជានិច្ចក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរក្សាបរិមាណបាក់តេរីនិងការផលិតឱ្យមានស្ថិរភាពរយៈពេលយូរ ដោយមិនចាំបាច់បញ្ឈប់ម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាការបើកទឹកចូលក្នុងអាងបន្តិចម្តងៗ ហើយបង្ហូរទឹកចាស់ចេញបន្តិចម្តងៗ ដើម្បីឱ្យទឹកក្នុងអាងនៅតែថ្មី និងមានតុល្យភាពជានិច្ច។ |
| Synthesis gas / Syngas (ឧស្ម័នសំយោគ) | ជាល្បាយឧស្ម័នដែលភាគច្រើនមានផ្ទុកឧស្ម័នកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត (CO) និងអ៊ីដ្រូសែន (H2) ដែលបានមកពីការដុតកាកសំណល់សរីរាង្គ ឧស្ម័នធម្មជាតិ ឬធ្យូងថ្មក្នុងកម្រិតអុកស៊ីសែនទាប។ ក្នុងអត្ថបទនេះ គេប្រើប្រាស់ឧស្ម័ន CO ពី Syngas ជាចំណីសម្រាប់ឱ្យបាក់តេរីស៊ី។ | ដូចជាផ្សែងដែលចេញពីការដុតអុសមិនឆេះអស់ ដែលយើងអាចប្រមូលយកវាទៅកែច្នៃធ្វើជាចំណីឱ្យបាក់តេរីផលិតថាមពលបន្តទៀត។ |
| Anaerobic photosynthetic bacteria (បាក់តេរីធ្វើរស្មីសំយោគដោយមិនប្រើអុកស៊ីសែន) | ជាប្រភេទអតិសុខុមប្រាណដែលអាចលូតលាស់ និងផលិតថាមពលដោយប្រើប្រាស់ពន្លឺ (ដំណើរការរស្មីសំយោគ) នៅក្នុងបរិស្ថានដែលបិទជិតគ្មានខ្យល់អុកស៊ីសែន។ ឧទាហរណ៍ដូចជាពូជ Rhodospirillum rubrum ក្នុងអត្ថបទនេះ។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែរ ដែលត្រូវការតែពន្លឺដើម្បីរស់និងធ្វើការ តែបាក់តេរីនេះអាចរស់បានក្នុងកន្លែងដែលគ្មានខ្យល់អុកស៊ីសែនទាល់តែសោះ។ |
| Water-gas shift reaction (ប្រតិកម្មផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័នទឹក) | ជាប្រតិកម្មគីមីឬជីវសាស្ត្រដែលឧស្ម័នកាបូនម៉ូណូអុកស៊ីត (CO) មានប្រតិកម្មជាមួយទឹក (H2O) បង្កើតបានជាឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) និងឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែន (H2)។ បាក់តេរីប្រើអង់ស៊ីមរបស់វាដើម្បីជម្រុញដំណើរការនេះនៅសីតុណ្ហភាពធម្មតា។ | ដូចជាការយកឧស្ម័នពុល (CO) ទៅលាយជាមួយទឹក ហើយឱ្យបាក់តេរីជួយបំប្លែងវាទៅជាឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែនសម្រាប់យកទៅដុតឆេះធ្វើជាឥន្ធនៈ។ |
| Mass transfer coefficient (មេគុណផ្ទេរម៉ាស) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីល្បឿននៃការរលាយ និងការជ្រាបចូលនៃឧស្ម័ន (ដូចជា CO) ទៅក្នុងអង្គធាតុរាវ (ទឹកបណ្តុះបាក់តេរី) ដើម្បីឱ្យកោសិកាបាក់តេរីអាចចាប់យកវាទៅប្រើប្រាស់បាន។ ល្បឿនកូរក្នុងម៉ាស៊ីនកាន់តែលឿន មេគុណនេះកាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាការកូរស្ករក្នុងកែវទឹក ការកូរកាន់តែលឿននិងខ្លាំង ស្ករក៏រលាយចូលទឹកបានកាន់តែលឿនសព្វល្អ។ |
| Liquid dilution rate (អត្រាពង្រាវរាវ) | ជាអត្រានៃការបញ្ចូលសូលុយស្យុងថ្មីទៅក្នុងឧបករណ៍ប្រតិកម្មជីវសាស្ត្រ (Bioreactor) ធៀបនឹងចំណុះសរុបនៃម៉ាស៊ីន។ វាជួយគ្រប់គ្រងរយៈពេលដែលបាក់តេរីត្រូវស្នាក់នៅក្នុងម៉ាស៊ីន ដើម្បីឱ្យពួកវាមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការស៊ីឧស្ម័ននិងលូតលាស់។ | ដូចជាការកំណត់ល្បឿនទឹកហូរចូលអាងចិញ្ចឹមត្រី ដើម្បីធានាថាត្រីមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការស៊ីចំណីមុនពេលទឹកចាស់ត្រូវហូរចេញវិញ។ |
| Optical density (ដង់ស៊ីតេអុបទិក) | ជាវិធីសាស្ត្រសម្រាប់វាស់កំហាប់ ឬបរិមាណកោសិកាបាក់តេរីនៅក្នុងសូលុយស្យុង ដោយប្រើឧបករណ៍បញ្ចាំងពន្លឺឆ្លងកាត់ទឹកនោះ។ បើទឹកកាន់តែល្អក់ (មានបាក់តេរីច្រើន) ពន្លឺឆ្លងកាត់បានតិច ដែលបញ្ជាក់ថាដង់ស៊ីតេអុបទិកកាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាការមើលទៅក្នុងទឹកស្ទឹង បើទឹកល្អក់ខ្លាំងយើងមើលមិនសូវធ្លុះដល់បាត មានន័យថាបរិមាណកម្ទេចកំទីឬធាតុល្អិតក្នុងទឹកនោះមានកម្រិតខ្ពស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
