បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការផលិតអាស៊ីតអ៊ីតាកូនិក (Itaconic acid) ដែលជាសារធាតុគីមីដ៏មានតម្លៃ ដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មដូចជាធាងដូងប្រេងទទេ (OPEFB) ជាវត្ថុធាតុដើមដែលអាចកកើតឡើងវិញបាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផ្ទៃឆ្លើយតបដើម្បីស្វែងរកកម្រិតដ៏ប្រសើរបំផុតនៃបរិមាណសារធាតុរឹង និងកំហាប់អាម៉ូញ៉ូមនីត្រាត បន្ទាប់មកបានពង្រីកទំហំផលិតកម្មនៅក្នុងម៉ាស៊ីនជីវប្រតិកម្មខ្នាតធំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Shake Flask Fermentation (RSM Optimization) ការធ្វើមេតាក្នុងដបពិសោធន៍ (ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងដោយវិធីសាស្ត្រ RSM) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់ការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌដ៏ប្រសើរបំផុតនៃបរិមាណសារធាតុរឹង និងកំហាប់អាម៉ូញ៉ូមនីត្រាត។ ទាមទារបរិក្ខារតិចតួច។ | ទិន្នផល និងអត្រាផលិតភាពនៅមានកម្រិតទាប ដោយសារការកូរច្របល់ និងការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែនមិនសូវបានពេញលេញ។ | សម្រេចបានកំហាប់អាស៊ីតអ៊ីតាកូនិក ៧,៤៣ ក្រាម/លីត្រ។ |
| 3-L Air-lift Bioreactor Fermentation (Scale-up) ការធ្វើមេតាក្នុងម៉ាស៊ីនជីវប្រតិកម្មខ្យល់ (Air-lift fermenter) ចំណុះ ៣ លីត្រ |
ផ្តល់នូវការកូរច្របល់ និងការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែនបានល្អប្រសើរ ដែលជួយបង្កើនទិន្នផល និងផលិតភាពយ៉ាងខ្ពស់កប់ពពក។ | ត្រូវការបរិក្ខារទំនើប ចំណាយការវិនិយោគខ្ពស់ និងទាមទារជំនាញបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការប្រតិបត្តិការ។ | កំហាប់អាស៊ីតអ៊ីតាកូនិកកើនឡើងដល់ ៣០,៤៥ ក្រាម/លីត្រ ជាមួយនឹងទិន្នផល ០,៥១ ក្រាម/ក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ សារធាតុគីមី និងអង់ស៊ីមជំនាញសម្រាប់ការបំបែកកាកសំណល់ជីវម៉ាស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់ធាងដូងប្រេងពីខេត្ត Chonburi និងមេផ្សិតដែលញែកចេញពីដីក្នុងខេត្ត Nakhon Ratchasima។ នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ ស្ថានភាពកសិកម្ម និងប្រភេទកាកសំណល់ជីវម៉ាសស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះងាយស្រួលយកមកប្រែសម្រួលអនុវត្តផ្ទាល់។
បច្ចេកវិទ្យានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការប្រែក្លាយកាកសំណល់កសិកម្មទៅជាផលិតផលឧស្សាហកម្មមានតម្លៃ។
ការបំប្លែងកាកសំណល់កសិកម្មទៅជាសារធាតុគីមីជីវៈ (Bio-based chemicals) តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាធ្វើមេតានេះ នឹងជួយកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន និងបង្កើតតម្លៃបន្ថែមសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេងសម្រាប់កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Itaconic acid (អាស៊ីតអ៊ីតាកូនិក) | ជាសារធាតុគីមីសរីរាង្គដ៏មានតម្លៃដែលផលិតឡើងតាមរយៈការធ្វើមេតាដោយមីក្រូសរីរាង្គ ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងឧស្សាហកម្មផលិតផ្លាស្ទិក ជ័រ និងវាយនភ័ណ្ឌ (ដូចជាធ្វើឱ្យក្រណាត់កប្បាសមិនងាយជ្រួញ)។ | វាប្រៀបដូចជា "ឥដ្ឋ" មូលដ្ឋានសម្រាប់សាងសង់ផលិតផលប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃជាច្រើនដូចជាជ័រ ឬថ្នាំលាប ប៉ុន្តែផលិតចេញពីរុក្ខជាតិជំនួសឱ្យប្រេងកាត។ |
| Oil palm empty fruit bunch / OPEFB (ធាងដូងប្រេងទទេ) | ជាកាកសំណល់ជីវម៉ាសដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីគេចម្រាញ់យកប្រេងពីផ្លែដូងប្រេងរួច ដែលវាសម្បូរទៅដោយសែលុយឡូស (Cellulose) អាចយកមកបំប្លែងជាស្ករសម្រាប់ធ្វើមេតាបាន។ | ដូចជាកាកអំពៅដែលនៅសល់ក្រោយពេលគៀបយកទឹកអំពៅរួច ដែលយើងអាចច្នៃវាឱ្យមានប្រយោជន៍បន្តទៀតបាន។ |
| Separate Hydrolysis and Fermentation / SHF (ប្រតិបត្តិការបំបែកអ៊ីដ្រូលីស៊ីស និងការធ្វើមេតាដាច់ដោយឡែកពីគ្នា) | ជាដំណើរការពីរដំណាក់កាល ដោយទីមួយគេប្រើអង់ស៊ីមដើម្បីបំបែកជាតិសរសៃរុក្ខជាតិទៅជាស្ករសិន រួចទើបយកទឹកស្ករនោះទៅបណ្តុះមេផ្សិតដើម្បីផលិតជាអាស៊ីតនៅដំណាក់កាលទីពីរ ដោយសារដំណើរការទាំងពីរនេះត្រូវការសីតុណ្ហភាពខុសគ្នា។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូប ដោយយើងត្រូវហាន់សាច់និងបន្លែឱ្យរួចរាល់សិន (បំបែកជាស្ករ) ទើបយកវាទៅឆាលើខ្ទះ (ធ្វើមេតា) ដើម្បីធានាថាម្ហូបឆ្អិនល្អ។ |
| Response surface methodology / RSM (វិធីសាស្ត្រផ្ទៃឆ្លើយតប) | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិនិងគណិតវិទ្យាដែលប្រើសម្រាប់រចនាការពិសោធន៍ និងស្វែងរកកម្រិតដ៏ល្អបំផុតនៃកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជាបរិមាណសារធាតុ និងសីតុណ្ហភាព) ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលផលិតផលទទួលបានខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការសាកល្បងលាយគ្រឿងផ្សំទឹកជ្រលក់ដោយប្តូរបរិមាណស្ករនិងអំបិលបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់រកឃើញរូបមន្តដែលឆ្ងាញ់បំផុតដោយមិនបាច់ស្មានផ្តេសផ្តាស។ |
| Aspergillus terreus (ផ្សិត Aspergillus terreus) | ជាប្រភេទមេផ្សិតម៉្យាងដែលអាចទាញយកជាតិស្ករពីមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញខ្លួនវា ហើយបំប្លែងទៅជាអាស៊ីតអ៊ីតាកូនិកបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងបរិមាណច្រើន។ | ដូចជារោងចក្រខ្នាតតូចបំផុតមួយដែលមានជីវិត ដែលស៊ីទឹកស្ករជាអាហារ ហើយបញ្ចេញមកវិញនូវសារធាតុគីមីដែលមានតម្លៃ។ |
| Steam explosion (ការបំបែកដោយចំហាយទឹកសម្ពាធខ្ពស់) | ជាវិធីសាស្ត្រកែច្នៃកាកសំណល់រុក្ខជាតិបឋម ដោយប្រើចំហាយទឹកក្តៅខ្លាំងនិងសម្ពាធខ្ពស់ បន្ទាប់មកបញ្ចុះសម្ពាធភ្លាមៗដើម្បីឱ្យសរសៃរុក្ខជាតិផ្ទុះបែកចេញពីគ្នា ងាយស្រួលដល់ការបំប្លែងជាស្ករនៅពេលក្រោយ។ | ដូចជាការធ្វើពោតផ្ទុះ (Popcorn) ដែលកម្ដៅនិងសម្ពាធធ្វើឱ្យគ្រាប់ពោតរឹងផ្ទុះរីកធំនិងទន់ជាងមុន។ |
| Air-lift fermenter (ម៉ាស៊ីនជីវប្រតិកម្មខ្យល់) | ជាធុងបណ្តុះមេផ្សិតខ្នាតធំដែលប្រើប្រាស់កម្លាំងខ្យល់បាញ់ចូលពីខាងក្រោមដើម្បីកូរច្របល់ល្បាយ និងផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែន ជំនួសឱ្យការប្រើស្លាបចាក់កូរ ដែលជួយកាត់បន្ថយការប៉ះទង្គិចដល់កោសិកាផ្សិត។ | ដូចជាអាងចិញ្ចឹមត្រីដែលគេប្រើម៉ាស៊ីនបាញ់ពពុះខ្យល់ពីបាត ដើម្បីធ្វើឱ្យទឹកមានចលនានិងមានអុកស៊ីសែនគ្រប់គ្រាន់ដោយមិនបាច់ប្រើដំបងកូរទឹក។ |
| Central composite design / CCD (ការរចនាសមាសភាពកណ្តាល) | ជាទម្រង់រចនាពិសោធន៍មួយនៅក្នុងវិធីសាស្ត្រ RSM ដែលជួយកាត់បន្ថយចំនួនដងនៃការធ្វើពិសោធន៍ ខណៈនៅតែអាចទស្សន៍ទាយទំនាក់ទំនងនិងឥទ្ធិពលរវាងអថេរនីមួយៗបានយ៉ាងសុក្រឹត។ | ដូចជាការបាញ់ស៊ីបដោយបាញ់ចំចំណុចកណ្តាល លើ ក្រោម ឆ្វេង ស្ដាំ ដើម្បីដឹងពីកម្លាំងខ្យល់ ដោយមិនចាំបាច់បាញ់គ្រប់កន្លែងទាំងអស់នៅលើផ្ទាំងស៊ីបនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
