បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលឡើងវិញនូវតួនាទីសរីរវិទ្យា លក្ខណៈរចនាសម្ព័ន្ធ យន្តការនៃសកម្មភាព និងវិធីសាស្ត្រវិភាគនៃអង់ស៊ីមរ៉ូដាណេស (Rhodanese) ដែលជាអង់ស៊ីមដ៏សំខាន់ក្នុងការបន្សាបជាតិពុលស៊ីយ៉ានីត (Cyanide) នៅក្នុងរុក្ខជាតិ និងសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះគឺជាការរំលឹកឡើងវិញ (Review) និងបូកសរុបអក្សរសិល្ប៍វិទ្យាសាស្ត្រទាក់ទងនឹងលក្ខណៈរូបគីមី និងជីវគីមីរបស់អង់ស៊ីមរ៉ូដាណេស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Colorimetric determination of thiocyanate (Sorbo, 1955) ការកំណត់បរិមាណស្យូស៊ីយ៉ាណាតដោយវិធីពណ៌មាត្រ |
ស័ក្តិសមសម្រាប់ការវាស់ស្ទង់សកម្មភាពអង់ស៊ីមរ៉ូដាណេសនៅគ្រប់កម្រិតនៃភាពបរិសុទ្ធ។ ជាវិធីសាស្ត្រដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយបំផុត។ | មិនអាចប្រើបានជាមួយសំណាករុក្ខជាតិ ឬមីក្រូសរីរាង្គមួយចំនួនឡើយ ដោយសារតែវាមានការបង្កើតស្យូស៊ីយ៉ាណាតដោយមិនពឹងផ្អែកលើអង់ស៊ីម (Non-enzymic production) ដែលរំខានដល់លទ្ធផល។ | វាស់ស្ទង់កម្រិតពណ៌ក្រហមនៃកុំផ្លិច ferric thiocyanate នៅរលកពន្លឺ 460nm។ |
| pH-STAT apparatus with cyanide sensitive electrode (Cannella et al., 1975) ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ pH-STAT ជាមួយនឹងអេឡិចត្រូតចាប់សញ្ញាស៊ីយ៉ានីត |
អាចតាមដានអត្រានៃប្រតិកម្មដែលជំរុញដោយអង់ស៊ីមបានយ៉ាងច្បាស់លាស់នៅក្រោមលក្ខខណ្ឌដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន។ | ទាមទារឱ្យមានការបំពាក់ឧបករណ៍ និងអេឡិចត្រូតពិសេស (Sensitive electrode) ដែលមានតម្លៃថ្លៃជាងការប្រើពណ៌មាត្រធម្មតា។ | ផ្តល់លទ្ធផលវិភាគគីនេទិច (Kinetic analysis) និងឥទ្ធិពលសីតុណ្ហភាព/pH ស្រដៀងទៅនឹងវិធីសាស្ត្រ Spectrophotometric បុរាណដែរ។ |
| Polyacrylamide gel electrophoresis (Guilbaut et al., 1971) ការកំណត់រកអង់ស៊ីមលើជែល Polyacrylamide បន្ទាប់ពីការបំបែកដោយចរន្តអគ្គិសនី |
អាចកំណត់រកវត្តមានរបស់អង់ស៊ីមបានយ៉ាងរហ័ស និងច្បាស់លាស់បន្ទាប់ពីធ្វើការបំបែកម៉ូលេគុលរួច។ | ទាមទារឧបករណ៍បំបែកដោយចរន្តអគ្គិសនី (Electrophoresis) ហើយវាមានលក្ខណៈវិភាគជាគុណភាពច្រើនជាងការវាស់ស្ទង់បរិមាណសុទ្ធសាធ។ | កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងភាពបរិសុទ្ធនៃប្រូតេអ៊ីនរ៉ូដាណេសដោយផ្អែកលើទម្ងន់ម៉ូលេគុលនៅលើជែល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្លៃនៃការធ្វើពិសោធន៍ផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រវិភាគអង់ស៊ីមនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវគីមីមូលដ្ឋាន និងកម្រិតខ្ពស់មួយចំនួន។
ឯកសារនេះគឺជាអត្ថបទរំលឹកឡើងវិញ (Review Paper) ដែលប្រមូលផ្តុំទិន្នន័យពីការសិក្សាទូទាំងពិភពលោកលើសត្វ (គោ មាន់ កណ្តុរ) រុក្ខជាតិ និងបាក់តេរី។ វាមិនមានភាពលំអៀងទៅលើប្រជាសាស្ត្រណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែការលើកឡើងពីការពុលរបស់រុក្ខជាតិដំឡូងមី (Cassava) ដែលមានផ្ទុកសារធាតុស៊ីយ៉ានីត គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលពឹងផ្អែកលើការដាំដុះកសិផលមួយនេះ។
ការយល់ដឹងពីសកម្មភាពអង់ស៊ីមរ៉ូដាណេស (Rhodanese) គឺមានភាពចាំបាច់ និងមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តយន្តការអង់ស៊ីមរ៉ូដាណេសអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាជាតិពុល ធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងជំរុញគុណភាពកសិផលកម្ពុជាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារនាំចេញអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rhodanese (អង់ស៊ីមរ៉ូដាណេស) | ជាអង់ស៊ីមបញ្ជូនស៊ុលផួរដែលមាននៅក្នុងមីតូកុងទ្រីនៃកោសិការុក្ខជាតិ និងសត្វ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបន្សាបជាតិពុលស៊ីយ៉ានីតដោយបំប្លែងវាទៅជាស្យូស៊ីយ៉ាណាត (Thiocyanate) ដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន។ | ដូចជាកម្មករបោសសម្អាតរោងចក្រ ដែលយកសារធាតុពុលគ្រោះថ្នាក់មកលាយជាមួយសារធាតុផ្សេង ដើម្បីប្រែក្លាយវាឱ្យទៅជាកាកសំណល់ដែលលែងមានគ្រោះថ្នាក់។ |
| Cyanide detoxification (ការបន្សាបជាតិពុលស៊ីយ៉ានីត) | ដំណើរការជីវគីមីនៅក្នុងរាងកាយសត្វ ឬរុក្ខជាតិ ដែលកាត់បន្ថយ ឬបំបាត់ភាពពុលរបស់សារធាតុស៊ីយ៉ានីត (Cyanide) ដែលជាសារធាតុពុលអាចសម្លាប់កោសិកាបាន តាមរយៈការបន្ថែមអាតូមស៊ុលផួរចូលទៅក្នុងវា ដើម្បីបញ្ចេញចោលពីរាងកាយតាមរយៈតម្រងនោម។ | ដូចជាការយកទឹកមកលាយជាមួយទឹកអាស៊ីត ដើម្បីធ្វើឱ្យវាប្រែជាសាប និងលែងឆេះរលាកស្បែក។ |
| Double displacement (ping pong) mechanistic reaction (យន្តការប្រតិកម្មជំនួសទ្វេដង ឬយន្តការប៉ីងប៉ុង) | យន្តការប្រតិកម្មអង់ស៊ីមដែលអង់ស៊ីមចាប់យកសារធាតុទីមួយ (Thiosulphate) រួចបញ្ចេញផលិតផលទីមួយចេញសិន (Sulphite) បន្ទាប់មកទើបវាបន្តចាប់យកសារធាតុទីពីរ (Cyanide) រួចបញ្ចេញផលិតផលទីពីរ (Thiocyanate) ជាចុងក្រោយ ដោយអង់ស៊ីមត្រឡប់មកសភាពដើមវិញដោយមិនមានការចូលរួមពីសារធាតុទាំងពីរក្នុងពេលតែមួយឡើយ។ | ដូចជាអ្នករត់សំបុត្រដែលត្រូវយកក្បាលដីទី១ទៅប្រគល់ឱ្យផ្ទះ ក រួចទើបអាចត្រឡប់មកយកក្បាលដីទី២យកទៅប្រគល់ឱ្យផ្ទះ ខ គឺមិនអាចកាន់ក្បាលដីទាំងពីរក្នុងពេលតែមួយបានទេ។ |
| Sulphahydryl group (ក្រុមស៊ុលហ្វាអ៊ីដ្រាល) | ក្រុមមុខងារគីមីដែលផ្សំឡើងពីអាតូមស៊ុលផួរ (S) និងអ៊ីដ្រូសែន (H) តាងដោយ -SH ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់សកម្ម (Active site) របស់អង់ស៊ីមរ៉ូដាណេស។ វាមានសារៈសំខាន់បំផុតដើម្បីភ្ជាប់ និងផ្ទេរស៊ុលផួរក្នុងប្រតិកម្មបន្សាបជាតិពុល។ | ដូចជាដង្កៀបមេដែកនៅលើដៃរ៉ូបូត ដែលមានតួនាទីពិសេសសម្រាប់ចាប់ និងផ្តាច់បំណែកដែកនៅក្នុងម៉ាស៊ីន។ |
| Colorimetric estimation (ការប៉ាន់ប្រមាណដោយវិធីពណ៌មាត្រ) | វិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់បរិមាណសារធាតុគីមី (ដូចជា Thiocyanate) ដោយពឹងផ្អែកលើកម្រិតភាពដិតនៃពណ៌ ដែលវាបង្កើតបាននៅពេលមានប្រតិកម្មជាមួយសារធាតុ Reagent ជាក់លាក់ណាមួយ ហើយគេប្រើម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺដើម្បីកំណត់បរិមាណរបស់វា។ | ដូចជាការសង្កេតមើលពណ៌ទឹកតែ ប្រសិនបើពណ៌វាកាន់តែក្រហមដិត នោះមានន័យថាវាមានផ្ទុកសារធាតុតែរលាយចូលកាន់តែច្រើន។ |
| Cyanogenic glycosides (គ្លីកូស៊ីតស៊ីយ៉ាណូហ្សេនិច) | សមាសធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលមានវត្តមានដោយធម្មជាតិនៅក្នុងរុក្ខជាតិមួយចំនួន (ដូចជាដំឡូងមី សណ្តែក និងទំពាំង) ដែលនៅពេលបំបែកខ្លួនដោយសារការកិន ឬទំពារ វានឹងបញ្ចេញឧស្ម័ន ឬសារធាតុពុលស៊ីយ៉ានីត (Cyanide)។ | ដូចជាគ្រាប់បែកបង្កប់ក្នុងដី ដែលវានៅស្ងៀមមិនអីទេ ប៉ុន្តែបើមានអ្នកទៅជាន់ ឬគាស់កាយវា វានឹងផ្ទុះបញ្ចេញឧស្ម័នពុលភ្លាម។ |
| Edman degradation (ការបំបែកដោយវិធី Edman) | វិធីសាស្ត្រគីមីដែលគេប្រើដើម្បីអាន និងកំណត់លំដាប់លំដោយនៃអាស៊ីតអាមីណេនៅក្នុងខ្សែប្រូតេអ៊ីន ដោយកាត់យកអាស៊ីតអាមីណេចេញម្តងមួយៗពីចុងម្ខាងនៃខ្សែ ដោយមិនធ្វើឱ្យខូចខ្សែសង្វាក់ប្រូតេអ៊ីនដែលនៅសេសសល់ទាំងមូល។ | ដូចជាការដោះអង្កាំចេញពីខ្សែ ក ម្តងមួយគ្រាប់ៗ ដើម្បីកត់ត្រាមើលថាអង្កាំនីមួយៗមានពណ៌អ្វីខ្លះតាមលំដាប់លំដោយ។ |
| Conformational isomers (អ៊ីសូមែរទម្រង់) | ម៉ូលេគុលដែលមានរូបមន្តគីមី និងការតភ្ជាប់អាតូមដូចគ្នាទាំងស្រុង ប៉ុន្តែមានរូបរាង ឬរចនាសម្ព័ន្ធបត់បែនក្នុងលំហបីវិមាត្រ (3D shape) ខុសគ្នា ដែលអាចប្រែប្រួលពីទម្រង់មួយទៅទម្រង់មួយទៀតបាន។ | ដូចជាតុក្កតា Transformers មួយតួ ដែលអាចបត់ជារូបមនុស្សយន្តក៏បាន ឬបត់ជារូបឡានក៏បាន ប៉ុន្តែវាគឺជារបស់តែមួយមានគ្រឿងបន្លាស់ដូចគ្នាដដែល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
