បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលទៅលើបាតុភូតនៃការជាប់ជំពាក់កង់ទិច (Quantum Entanglement) ដោយផ្តោតលើមូលដ្ឋានទ្រឹស្តី ភស្តុតាងពិសោធន៍ និងផលវិបាករបស់វាទៅលើការយល់ដឹងរបស់យើងអំពីធម្មជាតិនៃសកលលោកនិងរូបវិទ្យាទំនើប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញនូវទ្រឹស្តី និងការពិសោធន៍សំខាន់ៗដែលបញ្ជាក់ពីអត្ថិភាពនៃបាតុភូតនេះ ព្រមទាំងពិភាក្សាអំពីការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងបច្ចេកវិទ្យា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Classical Physics (Local Realism & Hidden Variables) រូបវិទ្យាបុរាណ (ទ្រឹស្តីអថេរលាក់កំបាំង ឬ Local Realism) |
ងាយស្រួលយល់ ស្របតាមវិចារណញាណប្រចាំថ្ងៃ និងមានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ (Deterministic) អំពីមូលហេតុនិងផល។ | មិនអាចពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងភ្លាមៗរវាងភាគល្អិតដែលនៅឆ្ងាយពីគ្នាបាន (បាតុភូតជាប់ជំពាក់) និងផ្ទុយនឹងលទ្ធផលពិសោធន៍ជាក់ស្តែង។ | ត្រូវបានច្រានចោលដោយការពិសោធន៍ Aspect តាមរយៈការបង្ហាញពីការបំពានវិសមភាព Bell (Bell inequalities violation)។ |
| Quantum Mechanics (Quantum Entanglement) មេកានិចកង់ទិច (ទ្រឹស្តីការជាប់ជំពាក់កង់ទិច) |
អាចពន្យល់ពីបាតុភូតទំនាក់ទំនងមិនតាមតំបន់ (Non-locality) យ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងបង្កើតមូលដ្ឋានសម្រាប់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា QKD និង Quantum Teleportation។ | មានភាពស្មុគស្មាញខ្លាំង ផ្ទុយពីវិចារណញាណធម្មតា (Spooky action at a distance) និងទាមទារការបកស្រាយទស្សនវិជ្ជាស៊ីជម្រៅ។ | ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងរឹងមាំដោយភស្តុតាងពិសោធន៍ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងក្នុងគ្រីបតូក្រាហ្វីកង់ទិចដើម្បីសុវត្ថិភាពទិន្នន័យ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីទំហំចំណាយថវិកានោះទេ ប៉ុន្តែការពិសោធន៍និងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិចតម្រូវឱ្យមានធនធាននិងឧបករណ៍កម្រិតខ្ពស់បំផុត។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើការពិនិត្យឡើងវិញនូវទ្រឹស្តីរូបវិទ្យាសកល និងការពិសោធន៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្រនានា (ដូចជាការពិសោធន៍ Aspect ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០) ដោយមិនមានភាពលម្អៀងខាងប្រជាសាស្ត្រឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បច្ចេកវិទ្យា និងការស្រាវជ្រាវនេះភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដែលទាមទារឱ្យប្រទេសដូចជាកម្ពុជាត្រូវចាប់ផ្តើមកសាងធនធានមនុស្សពីពេលនេះទៅ។
ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាកង់ទិចនៅថ្មីសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែការយល់ដឹងពីទ្រឹស្តីនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់អនាគតនៃសន្តិសុខសាយប័រ និងការអប់រំកម្រិតខ្ពស់។
ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សលើផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យាកង់ទិចនៅពេលនេះ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាមិនដើរយឺតក្នុងបដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាសុវត្ថិភាពជំនាន់ថ្មី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Quantum entanglement | ជាបាតុភូតនៅក្នុងមេកានិចកង់ទិចដែលភាគល្អិតពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត ដែលធ្វើឱ្យការវាស់ស្ទង់ស្ថានភាពនៃភាគល្អិតមួយ ជះឥទ្ធិពលភ្លាមៗដល់ស្ថានភាពភាគល្អិតមួយទៀត ទោះបីជាពួកវានៅឆ្ងាយពីគ្នារាប់លានគីឡូម៉ែត្រក៏ដោយ។ | ដូចជាកូនភ្លោះវេទមន្តពីរនាក់ បើទោះជានៅម្នាក់មួយចុងផែនដីក៏ដោយ ពេលម្នាក់ញញឹម ម្នាក់ទៀតក៏ញញឹមភ្លាមៗក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Wave function | ជាការតំណាងតាមបែបគណិតវិទ្យានៃស្ថានភាពរបស់ភាគល្អិតកង់ទិច ដែលប្រើសម្រាប់គណនាពីប្រូបាប៊ីលីតេ (លទ្ធភាព) ក្នុងការស្វែងរកភាគល្អិតនោះនៅទីតាំងណាមួយ ឬក្នុងស្ថានភាពណាមួយនៅពេលធ្វើការវាស់ស្ទង់។ | ដូចជាផែនទីព្យាករណ៍អាកាសធាតុ ដែលប្រាប់យើងពីភាគរយនៃលទ្ធភាពដែលអាចមានភ្លៀងធ្លាក់នៅទីតាំងផ្សេងៗគ្នា មិនមែនប្រាប់ច្បាស់ថាភ្លៀងធ្លាក់នៅកន្លែងណាមួយជាក់លាក់នោះទេ។ |
| Superposition | ជាគោលការណ៍គ្រឹះដែលភាគល្អិតកង់ទិចអាចស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ វិលទៅឆ្វេងផងនិងស្តាំផង) រហូតទាល់តែមានការវាស់ស្ទង់ ទើបវាធ្លាក់ទៅជ្រើសរើសយកស្ថានភាពជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាកាក់ដែលកំពុងវិលលើតុ វាមានស្ថានភាពទាំងក្បាលនិងបន្ទះក្នុងពេលតែមួយ រហូតទាល់តែយើងយកដៃសង្កត់វាឱ្យឈប់ ទើបដឹងថាវាចេញខាងណា។ |
| Bell inequalities | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យាបង្កើតឡើងដោយលោក John Bell ដើម្បីធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបថាតើទំនាក់ទំនងរវាងភាគល្អិតកើតឡើងដោយសារអថេរលាក់កំបាំងពីធម្មជាតិ (ទ្រឹស្តីបុរាណ) ឬជាទំនាក់ទំនងកង់ទិចពិតប្រាកដ។ ការដែលលទ្ធផលពិសោធន៍បំពានវិសមភាពនេះ គឺជាការបញ្ជាក់ថាទ្រឹស្តីកង់ទិចគឺត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តម៉ាស៊ីនចាប់កុហក ដើម្បីបញ្ជាក់ថាអ្នកលេងសៀកពីរនាក់ពិតជាមានវេទមន្តទាក់ទងគ្នាពីចម្ងាយពិតមែន មិនមែនបានលួចលាក់កូដប្រាប់គ្នាមុននោះទេ។ |
| Local realism | ជាទស្សនៈរូបវិទ្យាបុរាណដែលជឿថា វត្ថុទាំងអស់មានលក្ខណៈសម្បត្តិរូបវិទ្យាជាក់លាក់ទោះជាមិនមានការសង្កេតក៏ដោយ (Realism) ហើយឥទ្ធិពលរូបវិទ្យាមិនអាចធ្វើដំណើរលឿនជាងល្បឿនពន្លឺបានទេ (Locality)។ | ដូចជាជំនឿដែលថា ព្រះច័ន្ទនៅតែមាននៅទីនោះទោះបីជាយើងមិនមើលវាក៏ដោយ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចផ្ញើសារបានលឿនជាងពន្លឺនោះទេ។ |
| Quantum teleportation | ជាដំណើរការនៃការបញ្ជូនព័ត៌មានអំពីស្ថានភាពកង់ទិចនៃភាគល្អិតមួយ ទៅកាន់ភាគល្អិតមួយទៀតដែលនៅឆ្ងាយ តាមរយៈបាតុភូតជាប់ជំពាក់កង់ទិច ដោយមិនមានការបញ្ជូនរូបធាតុ ឬថាមពលដោយផ្ទាល់ឆ្លងកាត់លំហឡើយ។ | ដូចជាការបញ្ជូនគំនូសព្រាងប្លង់ផ្ទះមួយទៅកាន់ម៉ាស៊ីនព្រីន 3D នៅប្រទេសមួយទៀត ដើម្បីឱ្យវាសាងសង់ផ្ទះនោះឡើងវិញភ្លាមៗ ដោយមិនបាច់ដឹកជញ្ជូនឥដ្ឋនិងស៊ីម៉ងត៍ផ្ទាល់។ |
| Quantum Key Distribution (QKD) | ជាវិធីសាស្ត្របង្កើត និងចែករំលែកសោរសម្ងាត់សម្រាប់គ្រីបតូក្រាហ្វី (ការការពារទិន្នន័យ) ដោយប្រើប្រាស់មេកានិចកង់ទិច។ ប្រសិនបើមានអ្នកលួចស្តាប់ ឬស្ទាក់ចាប់ទិន្នន័យកណ្តាលទី វានឹងធ្វើឱ្យខូចស្ថានភាពកង់ទិច ដែលផ្តល់សញ្ញាប្រកាសអាសន្នដល់អ្នកប្រើប្រាស់ភ្លាមៗ។ | ដូចជាការផ្ញើសំបុត្របិទត្រាវេទមន្ត ដែលប្រសិនបើមានអ្នកលួចបើកមើលតាមផ្លូវ អក្សរក្នុងសំបុត្រនឹងរលាយបាត់ ហើយអ្នកទទួលនឹងដឹងភ្លាមថាមានគេលួចមើល។ |
| Non-locality | ជាលក្ខណៈនៃមេកានិចកង់ទិច ដែលបង្ហាញថាព្រឹត្តិការណ៍ពីរអាចមានទំនាក់ទំនងនិងជះឥទ្ធិពលដល់គ្នាភ្លាមៗ ទោះបីជាស្ថិតនៅចម្ងាយឆ្ងាយពីគ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដែលហាក់ដូចជាបំពានច្បាប់ល្បឿនអតិបរមារបស់ពន្លឺ។ | ដូចជាអ្នកមានទូរស័ព្ទវេទមន្តដែលនិយាយគ្នាឆ្លងទ្វីបបានភ្លាមៗក្នុងពេលតែមួយសូន្យវិនាទី ដោយមិនបាច់រង់ចាំរលកសញ្ញាធ្វើដំណើរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
