បញ្ហា (The Problem)៖ ជាលិកាផ្កាអ័រគីដេ Dendrobium សំបូរទៅដោយសារធាតុប៉ូលីសាការីត (Polysaccharides) ដែលតែងតែធ្វើឱ្យការទាញយក RNA ទទួលបានបរិមាណនិងគុណភាពទាប ដែលជាឧបសគ្គសម្រាប់ការសិក្សាពីការបញ្ចេញហ្សែន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រទាញយក RNA ចំនួនបួនប្រភេទផ្សេងគ្នា ដើម្បីស្វែងរកវិធីសាស្ត្រដែលល្អបំផុត និងវាយតម្លៃហ្សែនគោលសម្រាប់ការវិភាគកម្រិតហ្សែន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| LiCl-based method (10 M LiCl) វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើ LiCl (ប្រើកំហាប់ 10 M LiCl) |
ផ្តល់ទិន្នផល RNA ខ្ពស់បំផុត និងមានភាពបរិសុទ្ធល្អ សូម្បីតែទាញយកពីផ្កាដែលរីកពេញលេញនិងសំបូរប៉ូលីសាការីតកម្រិតខ្ពស់។ អាចកម្ចាត់ការរំខានពីប្រូតេអ៊ីនបានល្អ។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការធ្វើឱ្យ RNA កករ (ជាធម្មតាទុកមួយយប់) និងតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីមួយចំនួនដូចជា phenol និង chloroform។ | ផ្តល់ទិន្នផល RNA ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ 8.29 μg ក្នុង 100 mg នៃទម្ងន់ស្រស់ (ពីស្រទាប់ផ្កាអ័រគីដេ)។ |
| RiboZol™ Reagent-based method វិធីសាស្ត្រប្រើភ្នាក់ងារ RiboZol™ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ការទាញយក RNA ពីជាលិកាផ្កាខ្ចីៗ (Young flowers) ព្រមទាំងមានភាពងាយស្រួលនិងរហ័ស។ | មិនមានប្រសិទ្ធភាពទាល់តែសោះសម្រាប់ផ្កាដែលរីកពេញលេញ ដោយសារវាបរាជ័យក្នុងការបំបែក RNA ពីប៉ូលីសាការីត។ | ទទួលបានទិន្នផល RNA ខ្ពស់តែនៅដំណាក់កាលផ្កាខ្ចី ប៉ុន្តែទិន្នផលធ្លាក់ចុះទាបបំផុតនៅដំណាក់កាលផ្ការីកពេញលេញ។ |
| CTAB-based method វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើ CTAB |
អាចប្រើប្រាស់បានសម្រាប់គ្រប់ដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់របស់ផ្កា ដោយមិនបរាជ័យទាំងស្រុងនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនោះទេ។ | ទិន្នផល RNA ដែលទទួលបានមានកម្រិតទាបជាងវិធីសាស្ត្រ LiCl យ៉ាងច្បាស់។ | ផ្តល់ទិន្នផល RNA ក្នុងកម្រិតមធ្យម តែទាបជាងវិធីសាស្ត្រ LiCl សម្រាប់គ្រប់ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ផ្កា។ |
| Spin column-based method (RBC Kit) វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើ Spin column |
មានភាពងាយស្រួលនិងលឿនដោយប្រើប្រព័ន្ធបំពង់ចម្រោះ (Spin column) ដែលរៀបចំស្រាប់។ | សារធាតុប៉ូលីសាការីតដែលមានកម្រិតខ្ពស់នៅក្នុងផ្កាចាស់ ធ្វើឱ្យស្ទះភ្នាសស៊ីលីកា (Silica membrane) ហេតុនេះមិនអាចទាញយក RNA បាន។ | ផ្តល់ទិន្នផល RNA ទាបបំផុត និងមិនអាចទាញយក RNA ពីផ្កាដែលរីកពេញលេញបានទាល់តែសោះ (ទទួលបាន 0 μg)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវវិទ្យាម៉ូលេគុលកម្រិតស្តង់ដារ សារធាតុគីមីចម្រាញ់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ ដែលមានតម្លៃសមរម្យសម្រាប់ការបង្កើតសារធាតុចម្រាញ់ដោយខ្លួនឯង (In-house buffer)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គំរូផ្កាអ័រគីដេ Dendrobium ដែលទទួលបានពីកសិដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម។ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ កសិកម្ម និងប្រភេទរុក្ខជាតិស្រដៀងគ្នាជាច្រើន ការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងការអភិរក្សជីវចម្រុះរបស់កម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រទាញយក RNA នេះពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងសាកលវិទ្យាល័យនៅកម្ពុជា ដែលតែងតែជួបបញ្ហាក្នុងការចម្រាញ់ RNA ពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកដែលសំបូរប៉ូលីសាការីត។
ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើ LiCl ដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នេះ នឹងជំរុញឱ្យការសិក្សាស្រាវជ្រាវផ្នែកជីវវិទ្យាម៉ូលេគុលរុក្ខជាតិនៅកម្ពុជាកាន់តែមានភាពរីកចម្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| RT-qPCR (ប្រតិកម្មច្រវាក់ប៉ូលីមេរ៉ាសពេលវេលាជាក់ស្តែង) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់ចម្លងរ៉ាឌីកាល់ RNA ទៅជា DNA (cDNA) រួចពង្រីកនិងវាស់បរិមាណរបស់វានៅពេលកំពុងប្រតិកម្ម ដើម្បីសិក្សាពីកម្រិតនៃការបញ្ចេញហ្សែន។ | ដូចជាការថតចម្លងឯកសារមួយសន្លឹកទៅជារាប់លានសន្លឹក ហើយយើងអាចរាប់ចំនួនសន្លឹកដែលកំពុងកើនឡើងនោះបានភ្លាមៗដោយម៉ាស៊ីន។ |
| Reference gene (ហ្សែនគោល) | ជាហ្សែនដែលមានកម្រិតនៃការបញ្ចេញថេរជានិច្ចនៅក្នុងកោសិកា ទោះបីជាស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌ ឬដំណាក់កាលលូតលាស់ណាក៏ដោយ ដែលគេប្រើវាជាគោលសម្រាប់ប្រៀបធៀបដើម្បីវាស់ស្ទង់ការបញ្ចេញហ្សែនផ្សេងទៀត។ | ដូចជាការប្រើបន្ទាត់ស្តង់ដារមួយដើម្បីវាស់កម្ពស់មនុស្សផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីដឹងថាអ្នកណាពិតជាលូតកម្ពស់ជាងមុន ឬទាបជាងមុន។ |
| Polysaccharides (ប៉ូលីសាការីត ឬស្ករសង្វាក់វែង) | ជាម៉ូលេគុលកាបូអ៊ីដ្រាតសង្វាក់វែងដែលផ្សំឡើងពីម៉ូលេគុលស្ករតូចៗជាច្រើន។ នៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាផ្កាអ័រគីដេ) វាច្រើនបង្កើតជាសារធាតុរំអិល ឬជ័រ ដែលធ្វើឱ្យស្ទះនិងរំខានដល់ដំណើរការទាញយក RNA ក៏ដូចជាកាត់បន្ថយភាពបរិសុទ្ធ។ | ដូចជាជ័រស្អិតៗនៅក្នុងដើមឈើ ដែលតែងតែជាប់ស្អិតរញ៉េរញ៉ៃពេលយើងព្យាយាមទាញយកវត្ថុមានតម្លៃ (RNA) ពីក្នុងនោះចេញមកក្រៅ។ |
| LiCl-based method (វិធីសាស្ត្រប្រើលីចូមក្លរួ) | ជាបច្ចេកទេសទាញយក RNA ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី Lithium Chloride ក្នុងកំហាប់ខ្ពស់ (១០ ម៉ូល) ដែលមានសមត្ថភាពអាចធ្វើឱ្យ RNA កករ (Precipitate) ដោយឡែកពី DNA ប្រូតេអ៊ីន និងប៉ូលីសាការីតដោយមិនចាប់ពួកវាជាប់មកជាមួយ។ | ដូចជាការប្រើមេដែកដើម្បីស្រូបទាញយកតែកម្ទេចដែក (RNA) ចេញពីគំនរដីខ្សាច់ ដោយបណ្តោយឱ្យកម្ទេចដីនិងឈើ (ស្ករ និងប្រូតេអ៊ីន) នៅសល់ចោលកន្លែងដដែល។ |
| Spin column-based method (វិធីសាស្ត្រប្រព័ន្ធបំពង់ចម្រោះ) | ជាវិធីសាស្ត្រទាញយក RNA យ៉ាងរហ័សដោយប្រើបំពង់តូចមួយដែលមានភ្នាសស៊ីលីកា (Silica membrane) សម្រាប់ចាប់យក RNA នៅពេលដាក់ក្នុងម៉ាស៊ីនបង្វិលកម្លាំងខ្លាំង ប៉ុន្តែវាងាយនឹងស្ទះប្រសិនបើមានប៉ូលីសាការីតច្រើន។ | ដូចជាការប្រើតម្រងកាហ្វេដើម្បីចម្រោះយកទឹកកាហ្វេ ប៉ុន្តែបើមានកាកឬជ័រខាប់ៗច្រើនពេក វានឹងធ្វើឱ្យស្ទះតម្រងនោះលែងហូរតែម្តង។ |
| Spectrophotometer (ម៉ាស៊ីនវាស់កំហាប់តាមរយៈពន្លឺ) | ជាឧបករណ៍ (ដូចជាម៉ាក NanoDrop™) សម្រាប់វាស់បរិមាណនិងភាពបរិសុទ្ធនៃអាស៊ីតនុយក្លេអ៊ីក ដោយការបាញ់ពន្លឺឆ្លងកាត់តំណក់សូលុយស្យុង និងគណនាអត្រាស្រូបយកពន្លឺនៅរលកចម្ងាយជាក់លាក់ (Wavelength) ដូចជា 260nm, 280nm, និង 230nm។ | ដូចជាការឆ្លុះភ្លើងពិលកាត់កែវទឹកកខ្វក់ ដើម្បីដឹងថាទឹកនោះថ្លា ឬមានកម្ទេចកំទីច្រើនប៉ុនណា ដោយមើលលើបរិមាណពន្លឺដែលអាចឆ្លងកាត់បាន។ |
| cDNA synthesis (ការសំយោគ cDNA) | ជាដំណើរការបំប្លែង RNA ដែលមានច្រវាក់ទោលនិងងាយខូចគុណភាព ទៅជា DNA ដែលមានច្រវាក់ទ្វេ (Complementary DNA) ដោយប្រើអង់ស៊ីម Reverse Transcriptase ដើម្បីឱ្យវាមានស្ថិរភាពយូរអង្វែងសម្រាប់ការវិភាគ PCR បន្តទៀត។ | ដូចជាការបកប្រែឯកសារពីភាសាដែលងាយរលុបបាត់ (RNA) ទៅជាភាសាដែលថិតថេរនិងងាយស្រួលរក្សាទុក (DNA) មុននឹងយកវាទៅប្រើប្រាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
