បញ្ហា (The Problem)៖ ដំណើរការសម្លាប់មេរោគក្នុងទឹកក្រូច គឺជាដំណើរការដែលទាមទារការប្រើប្រាស់ថាមពលកម្តៅច្រើន (០,៩៣២ MJ/kg) ដែលបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះ និងបាត់បង់ថាមពលអិចស៊ែហ្ស៊ី (Exergy degradation) យ៉ាងច្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់កំឡុងពេលប្រតិបត្តិការ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ច្បាប់ទី២នៃទែម៉ូឌីណាមិច រួមបញ្ចូលជាមួយរូបមន្តសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីវាយតម្លៃប្រតិបត្តិការ និងស្វែងរកចំណុចដែលអាចកែលម្អការសន្សំថាមពលនៅក្នុងរោងចក្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Energy Analysis (1st Law of Thermodynamics) ការវិភាគថាមពល (ផ្អែកលើច្បាប់ទី១នៃទែម៉ូឌីណាមិច) |
ងាយស្រួលគណនា និងផ្តល់រូបភាពជារួមអំពីបរិមាណថាមពលដែលបានប្រើប្រាស់ និងប្រសិទ្ធភាពសរុបនៃប្រព័ន្ធ។ | មិនអាចកំណត់បានពីទីតាំងជាក់លាក់នៃការបាត់បង់គុណភាពថាមពល និងមិនអាចប្រាប់ពីកម្រិតនៃភាពមិនអាចត្រឡប់ដើមបាន (Irreversibilities) នៃប្រព័ន្ធនោះទេ។ | កំណត់បាននូវប្រសិទ្ធភាពថាមពលសរុបស្មើនឹង ៩១,៩៥% និងបរិមាណការបាត់បង់ថាមពលជាក់លាក់ ២៩៣,៣៤ kJ/kg។ |
| Exergo-economic Analysis (SPECO Method) ការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចអិចស៊ែហ្ស៊ី (វិធីសាស្ត្រ SPECO ផ្អែកលើច្បាប់ទី២) |
អាចកំណត់យ៉ាងច្បាស់ពីទីតាំងដែលខាតបង់ថាមពលខ្លាំងបំផុត (ឧទាហរណ៍ ផ្នែកកម្តៅ) និងបំប្លែងទំហំខាតបង់នោះទៅជាតម្លៃទឹកប្រាក់ជាក់ស្តែង ដើម្បីងាយស្រួលធ្វើកំណែទម្រង់សន្សំសំចៃ។ | ទាមទារទិន្នន័យប្រតិបត្តិការច្រើន ស្មុគស្មាញក្នុងការគណនាសមីការ និងតម្រូវឱ្យប្រព័ន្ធដំណើរការក្នុងស្ថានភាពថេរ (Steady-state) ដែលងាយនឹងប្រែប្រួលតាមលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានយោង។ | ប្រសិទ្ធភាពអិចស៊ែហ្ស៊ី ៧៥,៩៧% អត្រាចំណាយលើការបំផ្លាញអិចស៊ែហ្ស៊ី ១៧០០,០៦ Rs./hr និងចំណាយលើការផលិតជាក់លាក់ ៣,២៩ Rs./kg។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើប្រព័ន្ធប្រមូលទិន្នន័យស្វ័យប្រវត្តិពីម៉ាស៊ីន និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ធ្វើការគណនាសមីការគណិតវិទ្យាស្មុគស្មាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅរោងចក្រកែច្នៃទឹកក្រូចក្នុងរដ្ឋ Punjab ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃទីផ្សារបរិក្ខារ (គិតជារូពី) និងអាកាសធាតុប្រចាំតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុក្តៅសំណើមខ្ពស់ពេញមួយឆ្នាំ ការសិក្សាបែបនេះត្រូវតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យបរិស្ថានយោង (Reference Environment) និងបញ្ចូលតម្លៃអគ្គិសនីក្នុងស្រុក ដែលមានតម្លៃខ្ពស់ជាង ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលជាក់ស្តែងត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃអិចស៊ែហ្ស៊ីរួមបញ្ចូលជាមួយសេដ្ឋកិច្ចនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ជួយវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជាក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមថាមពល។
ការយកវិធីសាស្ត្រ SPECO មកអនុវត្តនៅក្នុងរោងចក្រកម្ពុជា នឹងជួយម្ចាស់សហគ្រាសដឹងច្បាស់ពីចំណុចខ្សោយក្នុងប្រព័ន្ធផលិតកម្ម និងអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តវិនិយោគលើការកែលម្អបច្ចេកទេស (Retrofitting) ដ៏ត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Exergy | បរិមាណថាមពលអតិបរមាដែលអាចបំប្លែងទៅជាការងារមានប្រយោជន៍បាន នៅក្នុងប្រព័ន្ធមួយនៅពេលវាធ្វើអន្តរកម្មរហូតដល់ឈានដល់លំនឹងជាមួយបរិស្ថានយោង (Dead state)។ វាជួយបញ្ជាក់ពី "គុណភាព" នៃថាមពល មិនមែនត្រឹមតែបរិមាណនោះទេ។ | ប្រៀបដូចជាលុយក្នុងកាបូបដែលអ្នកអាចចាយបានពិតប្រាកដដោយសេរី ខុសពីទ្រព្យសម្បត្តិសរុប (Energy) ដែលអ្នកមានតែមិនអាចបញ្ចេញចាយភ្លាមៗបានទាំងអស់នោះទេ។ |
| Exergy Destruction | ការបាត់បង់គុណភាពថាមពល ឬសក្តានុពលក្នុងការធ្វើការងារ ដោយសារតែភាពមិនអាចត្រឡប់ដើមបាន (Irreversibilities) ដូចជាការកកិត ការលាយបញ្ចូលគ្នា ឬការផ្ទេរកម្តៅក្នុងដំណើរការជាក់ស្តែង។ | ប្រៀបដូចជាការហួតបាត់នៃសាំងកំឡុងពេលចាក់ចូលក្នុងធុង ឬកម្តៅដែលភាយចេញពីម៉ាស៊ីនឡាន ដែលជាការខាតបង់ថាមពលមិនអាចយកមកវិញបាន។ |
| Specific Exergy Costing (SPECO) | វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចអិចស៊ែហ្ស៊ី ដោយធ្វើការចាត់ចែងតម្លៃទឹកប្រាក់ទៅនឹងរំហូរនៃថាមពលអិចស៊ែហ្ស៊ីចូលនិងចេញ ដើម្បីកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថាតើការបាត់បង់ថាមពលនៅផ្នែកណាមួយ ធ្វើឱ្យខាតបង់ហិរញ្ញវត្ថុប៉ុន្មាន។ | ដូចជាការដាក់ម៉ែត្រវាស់ទឹកនៅគ្រប់បន្ទប់ក្នុងផ្ទះ ដើម្បីដឹងថាបន្ទប់ណាដែលលេចធ្លាយទឹកច្រើនជាងគេ រួចគណនាជាលុយដែលត្រូវខាតប្រចាំខែ។ |
| Pasteurization | ដំណើរការប្រើប្រាស់កម្តៅក្នុងកម្រិតសីតុណ្ហភាព និងរយៈពេលកំណត់ណាមួយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង (ឧទាហរណ៍ ៩២អង្សាសេ រយៈពេល ២០វិនាទី) ដើម្បីសម្លាប់មេរោគ និងបាក់តេរីក្នុងម្ហូបអាហារ ឬភេសជ្ជៈ ក្នុងគោលបំណងរក្សាទុកបានយូរដោយមិនខូចគុណភាពដើម។ | ដូចជាការដាំទឹកឱ្យពុះដើម្បីសម្លាប់មេរោគមុននឹងយកមកផឹក ប៉ុន្តែនៅទីនេះគេប្រើកម្តៅល្មមហើយបញ្ចុះកម្តៅវិញភ្លាមៗ ដើម្បីកុំឱ្យខូចរសជាតិទឹកក្រូចដើម។ |
| Levelised Cost Rate | ការបំប្លែងតម្លៃវិនិយោគសរុបដែលបានចំណាយនៅពេលចាប់ផ្តើមសាងសង់ ឬទិញម៉ាស៊ីន ឱ្យទៅជាតម្លៃស្មើៗគ្នាក្នុងមួយឯកតាពេលវេលា (ឧទាហរណ៍៖ គិតជារូពីក្នុងមួយម៉ោង) ຕະຫຼອດអាយុកាលប្រើប្រាស់របស់ប្រព័ន្ធនោះ ដោយគិតបញ្ចូលទាំងអត្រាការប្រាក់។ | ដូចជាការទិញទូរស័ព្ទតម្លៃ ១២០០ដុល្លារ ហើយរំពឹងថាប្រើបាន ៣ឆ្នាំ នោះមានន័យថាអ្នកកំពុងចំណាយប្រហែល ១ដុល្លារ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| Dead state | លក្ខខណ្ឌយោងនៃបរិស្ថាន (ឧទាហរណ៍ សីតុណ្ហភាព ២៩៨.១៥ K និងសម្ពាធ ១០១.៣២៥ kPa) ដែលប្រព័ន្ធមួយអស់សក្តានុពលក្នុងការធ្វើការងារ ឬបញ្ចេញថាមពល ព្រោះវាស្ថិតក្នុងលំនឹងកម្តៅនិងសម្ពាធជាមួយបរិស្ថានជុំវិញវាទាំងស្រុង។ | ដូចជាថ្មពិលដែលអស់ភ្លើងរលីង មិនអាចបញ្ចេញថាមពលអ្វីបានទៀត ព្រោះវាគ្មានកម្លាំងរុញច្រានធៀបនឹងឧបករណ៍របស់វា។ |
| Total Operating Cost Rate (TOCR) | អត្រាចំណាយសរុបក្នុងការប្រតិបត្តិការប្រព័ន្ធគិតក្នុងមួយម៉ោង ដែលបូកបញ្ចូលទាំងចំណាយលើការវិនិយោគដើម (Levelised Capital Cost) និងចំណាយលើប្រតិបត្តិការនិងការថែទាំ (Operation & Maintenance Cost) ព្រមទាំងតម្លៃខាតបង់ថាមពល។ | ដូចជាការគិតលុយថ្លៃបង់រំលស់ឡាន បូកជាមួយថ្លៃសាំង និងថ្លៃប្តូរប្រេងម៉ាស៊ីន រួចចែកជាមធ្យមថាតើក្នុងមួយម៉ោងអ្នកត្រូវចំណាយអស់ប៉ុន្មានដើម្បីជិះវា។ |
| Economic Modification Requirement Index (EMRI) | សន្ទស្សន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើសម្រាប់កំណត់ប្រៀបធៀបថាតើ ផ្នែកណាមួយនៃប្រព័ន្ធទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរ ឬកែលម្អបច្ចេកទេសជាបន្ទាន់ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសន្សំសំចៃការខាតបង់។ | ដូចជាភ្លើងសញ្ញាក្នុងតាប្លូឡាន ដែលលោតប្រាប់ថាតើគ្រឿងបន្លាស់មួយណាដែលខូច ហើយដល់ពេលត្រូវផ្លាស់ប្តូរចេញដើម្បីកុំឱ្យស៊ីសាំងខុសប្រក្រតី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
