បញ្ហា (The Problem)៖ នៅក្នុងការស្ទង់ទំនាញផែនដីថ្នាក់តំបន់ ការកែតម្រូវផ្ទៃដីតំបន់ជិត (Near region terrain correction) មានសារៈសំខាន់ណាស់ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រប្រពៃណីដូចជាការវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីវាលត្រូវចំណាយពេលយូរ និងប្រើកម្លាំងពលកម្មច្រើន។ ឯកសារនេះផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការបង្កើតទម្រង់ផ្ទៃដីដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងលឿនរហ័សនៅជិតស្ថានីយស្ទង់ទំនាញផែនដី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានរចនា និងអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធគូសផែនទីឋានលេខាលឿនរហ័ស ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាចក្ខុវិស័យទេសភាពស្តេរ៉េអូ (Panoramic Stereo Vision) និងបច្ចេកទេសវាស់វែងរូបថត (Photogrammetry)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Panoramic Stereo Vision Mapping System ប្រព័ន្ធគូសផែនទីប្រើចក្ខុវិស័យទេសភាពស្តេរ៉េអូ (ប្រព័ន្ធស្នើឡើង) |
ចំណាយពេលតិចបំផុត (៦០វិនាទីសម្រាប់ការថត និង ៣៥វិនាទីសម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យ) អាចបង្កើតគំរូ DEM ដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងប្រមូលចំណុច 3D បានច្រើននិងក្រាស់។ | ទាមទារការកែសម្រួលដោយដៃខ្លះៗនៅតំបន់ដែលមានដើមឈើក្រាស់ ហើយភាពត្រឹមត្រូវអាចធ្លាក់ចុះបន្តិចនៅតំបន់មានជម្រាលខ្លាំងដោយសារការបាំង (Occlusions)។ | សម្រេចបានកម្រិតលម្អៀង (RMSE) ០.៤៦ម៉ែត្រ (ដីរាប) និង ០.៨៤ម៉ែត្រ (ដីជម្រាល) ដែលបំពេញលក្ខខណ្ឌភាពត្រឹមត្រូវក្រោម ១ម៉ែត្រ ក្នុងចម្ងាយ ៥០ម៉ែត្រ។ |
| Traditional Field Surveying (Total Station) ការវាស់វែងនៅទីវាលតាមបែបប្រពៃណី (ប្រើ Total Station) |
ផ្តល់ភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់សម្រាប់ចំណុចនីមួយៗដែលបានវាស់វែងផ្ទាល់ និងជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលគេទទួលស្គាល់។ | ចំណាយពេលវេលាយូរខ្លាំង ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងពិបាកអនុវត្តនៅតំបន់ដែលមានស្ថានភាពស្មុគស្មាញ។ | ផ្តល់ចំណុច 3D តិចជាងប្រព័ន្ធថ្មី ដែលធ្វើឱ្យភាពត្រឹមត្រូវជារួមនៃទម្រង់ផ្ទៃដី (DEM) មានកម្រិតទាបជាង និងមិនសូវលម្អិត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ប្រព័ន្ធនេះទាមទារនូវការបំពាក់ឧបករណ៍រឹង (Hardware) សមរម្យ និងកុំព្យូទ័រយួរដៃដែលមានសមត្ថភាពមធ្យមសម្រាប់ការទាញយករូបភាព និងដំណើរការទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើតេស្តនៅតំបន់ Ming Tombs ជាយក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន ដែលមានស្ថានភាពដីរាបស្មើ និងជម្រាល។ ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យតេស្តនៅតំបន់នេះបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពប្រព័ន្ធមែន ប៉ុន្តែសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វាចាំបាច់ត្រូវធ្វើតេស្តបន្ថែមនៅតំបន់ដែលមានព្រៃក្រាស់ (ឧទាហរណ៍៖ តំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ) ព្រោះឯកសារបានបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធនេះត្រូវការការកែសម្រួលដោយដៃនៅតំបន់ដែលមានដើមឈើច្រើនដើម្បីស្វែងរកផ្ទៃដីពិត (Bare-earth)។
ប្រព័ន្ធនេះពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការស្ទង់ធនធានរ៉ែ និងការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះនឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាសន្សំសំចៃពេលវេលា និងថវិកាជាច្រើនសម្រាប់ការរុករកភូគព្ភសាស្ត្រ និងការស្រាវជ្រាវផ្ទៃដី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Terrain correction | នៅក្នុងការស្ទង់ទំនាញផែនដី ទម្រង់រដិបរដុបនៃផ្ទៃដី (ដូចជាភ្នំ ឬជ្រលង) ធ្វើឱ្យមានការប្រែប្រួលដល់រង្វាស់ទំនាញផែនដី។ ការកែតម្រូវនេះគឺជានីតិវិធីគណិតវិទ្យាដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលនៃកម្ពស់ដីទាំងនោះចេញពីរង្វាស់ ដើម្បីទទួលបានតម្លៃពិតប្រាកដនៃរចនាសម្ព័ន្ធក្រោមដី។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ខ្លួនឯងពេលកំពុងពាក់ស្បែកជើងធ្ងន់ ហើយយើងដកទម្ងន់ស្បែកជើងនោះចេញតាមការគណនា ដើម្បីដឹងទម្ងន់ខ្លួនពិតប្រាកដ។ |
| Panoramic stereo vision | បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាពីរ (ស្តេរ៉េអូ) ថតរូបភាពព្រមគ្នាពីមុំបន្តិចបន្ទួចខុសគ្នា ហើយបង្វិលជុំវិញខ្លួន ៣៦០ដឺក្រេ ដើម្បីផ្តិតយករូបភាពទេសភាពជុំវិញ។ រូបភាពទាំងនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីគណនាជម្រៅ និងកសាងទម្រង់ 3D នៃបរិស្ថានជុំវិញ។ | ដូចជាភ្នែកទាំងពីររបស់មនុស្សយើងសម្លឹងមើលទៅមុខដើម្បីដឹងថាវត្ថុនៅជិតឬឆ្ងាយ រួចងាកក្បាលមើលជុំវិញខ្លួនទើបអាចដឹងពីទីតាំងវត្ថុទាំងអស់នៅជុំវិញខ្លួនយើងជារាង 3D។ |
| Digital elevation model (DEM) | ជាតំណាងទម្រង់ផ្ទៃដីជាទម្រង់ 3D ក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលបង្ហាញពីកម្ពស់នៃដីសុទ្ធ (មិនរាប់បញ្ចូលដើមឈើ ឬអគារ) នៅគ្រប់ចំណុចកូអរដោនេ ដោយប្រើទិន្នន័យក្រឡាចត្រង្គ (Grid)។ | ដូចជាការយកសន្លឹកកៅស៊ូមកគ្របពីលើទម្រង់ដីខ្សាច់សិប្បនិម្មិត ដើម្បីបង្ហាញពីទួល និងរណ្តៅកម្ពស់ទាបខ្ពស់យ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Camera calibration | គឺជាដំណើរការគណនាស្វែងរកកំហុសផ្នែកអុបទិក និងលក្ខណៈពិតរបស់ឡេនកាមេរ៉ា (ដូចជាប្រវែងប្រសព្វ និងការកោងនៃរូបភាព) ដើម្បីកែតម្រូវរូបភាពដែលថតបានឱ្យមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់មុននឹងយកទៅវាស់វែងកូអរដោនេ 3D។ | ដូចជាការតម្រង់ទិសកាំភ្លើង ឬតម្រឹមកែវយឺតឱ្យចំគោលដៅ និងច្បាស់ល្អ មុននឹងចាប់ផ្តើមបាញ់ ឬសង្កេតមើលរូបភាព។ |
| Point cloud filtering | ក្បួនដោះស្រាយសម្រាប់សម្អាតទិន្នន័យចំណុច 3D រាប់លាន ដែលបានមកពីការថតរូប ដោយបំបាត់ចោលនូវចំណុចខុសឆ្គង (Blunders) និងចំណុចដែលតំណាងឱ្យវត្ថុលើដី (ដូចជាស្លឹកឈើ ឬឡាន) ដើម្បីនៅសល់តែផ្ទៃដីពិត។ | ដូចជាការរែងខ្សាច់ដើម្បីយកគ្រួស ឬកម្ទេចកំទីធំៗចេញ ទុកតែសាច់ខ្សាច់ម៉ដ្ឋល្អដែលតំណាងឱ្យផ្ទៃដីពិតៗ។ |
| Kriging interpolation | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានតម្លៃកម្ពស់នៅទីតាំងដែលយើងមិនមានទិន្នន័យ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យចំណុចកម្ពស់ដែលនៅជុំវិញវា ដើម្បីបង្កើតផ្ទៃដីជាប់គ្នាគ្មានចន្លោះក្នុងការគូសផែនទី។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយសីតុណ្ហភាពនៅទីក្រុងមួយ ដោយមើលទៅលើសីតុណ្ហភាពនៃទីក្រុងទាំងបួនដែលនៅជុំវិញវា។ |
| Space resection with collinearity equations | ជាសមីការគណិតវិទ្យាក្នុងការវាស់វែងរូបថត (Photogrammetry) ដែលកំណត់ថា ចំណុចនៅលើដីពិត ចំណុចកណ្តាលនៃឡេនកាមេរ៉ា និងចំណុចនៅលើរូបភាព ត្រូវតែស្ថិតនៅលើបន្ទាត់ត្រង់តែមួយ។ វាប្រើដើម្បីរកទីតាំងពិតរបស់កាមេរ៉ាពេលកំពុងថត។ | ដូចជាការចងខ្សែអំបោះត្រង់តឹងពីភ្នែករបស់អ្នក កាត់តាមរន្ធតូចមួយនៃបង្អួច ទៅចំវត្ថុមួយនៅខាងក្រៅ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
